'Dit is het grootste hervormingspakket ooit'

Minister President Mark Rutte gaat er prat op dat hij het grootste hervormingspakket ooit heeft doorgevoerd in zijn twee kabinetsperiodes, van 2010 tot nu. Hij stelde het in een duo-interview met vicepremier Lodewijk Asscher in deze krant vorige week zaterdag, maar zei precies een jaar daarvoor hetzelfde in een persconferentie na een ministerraadsvergadering.

Premier Mark Rutte meent dat hij het grootste hervormingspakket ooit heeft doorgevoerd in zijn twee kabinetsperiodes. Klopt dit? Beeld anp

Navraag bij zijn woordvoerder leert dat Rutte doelt op de 50 miljard aan hervormingen die het invoerde op terreinen variërend van de woningmarkt, via de arbeidsmarkt tot de zorg. Dat zou ongekend zijn in de naoorlogse Nederlandse geschiedenis. Maar klopt het ook?

Cijfermatig blijkt het moeilijker te controleren dan verwacht: zowel het Centraal Planbureau (CPB) als het Nijmeegse Centrum voor Parlementaire Geschiedenis hebben geen cijfers over de vele hervormingen van bijvoorbeeld Kabinet Lubbers I (82-86).

Doorgevoerde hervormingen

Rutte verdient in ieder geval enige credit, vinden zowel Gijsbert Vonk van de Rijksuniversiteit Groningen en Kees Goudswaard van de Universiteit Leiden, beide hoogleraar sociale zekerheid. De beide kabinetten Rutte hebben een aantal hervormingen doorgevoerd op terreinen die lang taboe waren. Er kwam een participatiewet, zorgtaken zijn gedecentraliseerd naar gemeentes, en het ontslagrecht gaat veranderen. Zelfs aan de hypotheekrenteaftrek is gemorreld, terwijl Ruttes partij, de VVD, daar actief campagne tegen voerde.

Toch zijn uitspraken over grote hervormingen van alle tijden, zegt Vonk. Elk kabinet wil een ideologische stempel drukken en doet alsof het het sociale stelsel volledig op kop gaat zetten. Meestal houden de grootste plannen op termijn geen stand. De grootschalige privatiseringen in de jaren '90 werden uiteindelijk sterk gereguleerd, terwijl bijna niemand zich de levensloopbenadering van de sociale zekerheid nog kan herinneren, die rond de eeuwwisseling alles zou veranderen. Vonk ziet hetzelfde gebeuren bij Ruttes belangrijkste wapenfeiten: de decentralisaties worden bijvoorbeeld alweer deels teruggedraaid door de rechter.

Uitgaven sociale zekerheidswetgeving veranderen nauwelijks

Vonk haalt een studie uit 2011 aan van de Amerikaanse econoom Paul Pierson van de Universiteit van Californie, die de veranderingen in de sociale zekerheden bekeek van 34 rijke landen over de afgelopen dertig jaar, inclusief Nederland. Wat bleek: ondanks alle grote woorden van politici, veranderen de uitgaven aan sociale zekerheidswetgeving nauwelijks. 'Veranderingen worden ingebed in het bestaande systeem, en zijn doorgaans maar klein,' zegt Vonk. Ruttes stempel valt uiteindelijk pas over een paar jaar te beoordelen, maar de geschiedenis leert dat bescheidenheid passend is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden