Dit is hét designtalent van Nederland

Hét designtalent is Teresa van Dongen, die mysterieus licht weet op te wekken met levende organismen. Ze legt uit hoe haar combinatie van mooi en duurzaam werkt.

Hét designtalent is Teresa van Dongen Beeld Linda Stulic

Amper een jaar afgestudeerd en nu al is Teresa van Dongen (1988) uitgegroeid tot de grote belofte van het vaderlandse design. Zo werd zij dit ook al onderscheiden met een Dutch Design Award voor Best Talent. Haar claim to fame is de Ambio, een revolutionaire lamp met levende micro-organismen. Een blauwgroene vloeistof in een ranke glazen buis is voorzien van lichtgevende bacteriën, die worden geactiveerd als de glasbuis in beweging wordt gezet. Daarvoor plaatste de Amsterdamse ontwerper een contragewicht aan beide kanten van de buis die aan een touw in een metalen frame hangt. Met een klein duwtje blijft de buis dus lang schommelen, wat als bijkomend effect heeft dat het lichtgevende water als een echte golf door de buis klotst. Daarmee verklaart de lamp een klein beetje van hoe dat mysterieuze licht wordt opgewekt. Dat licht lijkt namelijk in niets op het harde kunstmatige licht van een neonbuis maar oogt eerder als het blauwachtige schijnsel van lichtgevende algen in het maanlicht op de branding van een exotisch eiland.

Voor de ontwikkeling van dit procedé werkte Van Dongen samen met onderzoekers Life Science & Technology van de TU Delft. 'De bacteriën komen van de huid van een octopus en worden gekweekt in een laboratorium. Ook het zeewater is zorgvuldig geprepareerd met suikers en andere voedingsstoffen voor de bacteriën.' Voordat ze cum laude afstudeerde aan de Design Academy Eindhoven deed Van Dongen een universitaire propedeuse biologie. De interesse in natuurlijke processen blijkt ook uit haar eerdere ontwerp Lumist. 'Deze lamp gebruikt de verloren warmte-energie van halogeenlampen om water te koken. Deze lamp zit in het water, wat een bijzonder lichteffect geeft. De damp van het kokende water werkt weer als luchtbevochtiger.'

Volgens

Caroline Boot Textielmuseum Eveline Holsappel Toegepaste kunst MMKA Arnhem Katja Lucas Dutch Design Week Robert Thiemann HR Frame Sophie de Vocht Frozen Fountain Margriet Vollenberg Organization in Design Yu-Lan van Alphen stichting Doen Jeroen Junte Volkskrant Anne van der Zwaag designbeurs Object Marlies Buurman programmamaker WOW A'dam Gijs Stork Mede-oprichter Salon Louise Schouwenberg Design Academy Thomas Widdershoven Design Academy Eindhoven Jeroen Kramer Designlab Rietveld Toon Lauwen ontwerper/ auteur Jacob de Baan ontwerper Chris Kabel ontwerper Maarten Baas ontwerper Carole Baijings ontwerper Wieki Somers ontwerper Arjen Bangma Transnatural Martijn Paulen Dutch Design Week Robert Muis Architectenweg Yvonne Twisk Terra Lannoo Jelle Hekstra Strand West Bas den Herder DHPH Hans Lensvelt Lensvelt Thomas Eyck ontwerper t.e. Richard Hutten ontwerper Jan te Lintelo Linteloo Niels van Eijk ontwerper Annemartine van Kesteren museum Boijmans Aad Krol galerie Vivid Rotterdam Charlotte Bik Artez Arnhem Ineke Hans ontwerper Mary Hessing Eigen Huis & Interieur Rolf Voorhuis Palau Sue-an van der Zijppk Groninger Museum Judy Straten galerie Judy Straten Arne Lelieveld Matter of Material Charlotte Landsheer Cor Unum Ceramic.

Van Dongen heeft het experimentele prototype van de Ambio inmiddels doorontwikkeld. Met het prijzengeld van de internationale Eyes on Talent Award die zij eerder dit jaar in Parijs won, bouwde ze de glazen buis uit tot de ruimtelijke installatie met diverse Ambio-lampen en spiegelwanden die een sprookjesachtig onderwatereffect creëren. Bovendien is door selectievere kweek de levensduur van de lichtgevende bacteriën verlengd van ongeveer een dag naar een maand. 'Ik heb sinds kort contact met wetenschappers in San Francisco over het gebruik van gemodificeerde micro-organismen, die nog langer leven. In Amerika gaan deze ontwikkelingen sneller, omdat de protocollen daarvoor minder streng zijn.'

Uiteindelijk doel van Van Dongen is het ontwerp van een consumentenproduct op basis van lichtgevende bacteriën. 'Technologie wordt voor mij pas interessant als het een plek krijgt in het dagelijks leven van mensen. Het liefste zou ik een grow kit ontwerpen, waarmee mensen hun eigen lamp met bacteriën kunnen maken. Met bijbehorende zakjes voedingssupplementen kunnen ze de lamp dan zelf levend houden. Deze duurzame lamp gebruikt minder energie dan een slingerklok.'

Ze beseft dat de ontwikkeling van 'de eerste levende kamerlamp' een lang en moeizaam traject wordt. 'Wetenschappers zeggen: dat kan helemaal niet. Maar in zo'n geval ga ik alleen maar harder werken. Daarbij: je kunt je doelen maar beter zo hoog mogelijk stellen. Alles wat je daarnaast wilt doen, wordt dan alleen maar makkelijker.'

Hoe is het nu met... Lex Pott (30)

Lex Pott, het designtalent van vorig jaar, lanceerde het afgelopen jaar onder meer een collectie voor het meubelbedrijf Gelderland, ontwierp voor twee Deense merken en ontwierp een collectie in ruw en bewerkt steen voor een designbeurs in Miami. Ook voor 2016 is zijn agenda gevuld: hij exposeert in het Stedelijk Museum 's Hertogenbosch, doet een project voor een Italiaanse bronsgieterij en gaat samenwerken met vloerbedekkingmerk Forbo. 'De combinatie van commercieel werk en vrije ontwerpen voor galeries en musea vind ik fijn.' (Dominique Wiedeman)

2. Marjan van Aubel (54 punten)

Je mobiel opladen aan het raam: Van Aubel combineert mooi en duurzaam prachtig.

Experimenteel onderzoek vertalen naar kant-en-klare producten of industriële processen is de grote kwaliteit van Marjan van Aubel (1985). Door nieuwe materialen en zelfontwikkelde productietechnieken te gebruiken, promoveert ze alledaagse gebruiksvoorwerpen als tafels en stoelen tot duurzame pronkstukken. De veelzijdige vormgever brak meteen na haar studie aan het prestigieuze Royal College of Arts in Londen in 2011 meteen internationaal door met de Well Proven Chair. Voor deze stoel gebruikt ze houtafval van meubelfabrieken in een gestandaardiseerd, bijna industrieel productieproces. Houtsnippers en zaagsel worden vermengd met water en een zelfontwikkelde biohars, waarna er door een chemische reactie een schuim ontstaat dat uiteindelijk stolt. Dat schuim wordt in industriële mallen tot een stoel geperst. Haar recentste project is het Current Window, een raam dat feitelijk een zonnecel is van semitransparant en gekleurd glas. Het venster lijkt een glas-in-loodraam met een eigentijds abstract motief, maar in het kozijn zit een usb-poort waarmee je bijvoorbeeld een smartphone kunt opladen. Ook is er inmiddels een Current Table, een energieopwekkende tafel met een blad van gekleurd glas. De geavanceerde zonnecellen hoeven niet direct zonlicht te vangen. Van Aubel is ook ondernemend: voor de Current-collection begon ze een aparte start-up.

Portret Marjan van Aubel Beeld Wai Ming Ng

3. Sander Wassink (43 punten)

Een meubel dat eerder tot nadenken stemt dan dat je erop zitten kunt, dat is Wassinks werk.

Sander Wassink (1984) sluit aan bij de rijke Nederlandse traditie van kunstzinnig productontwerp - niet voor niets is hij in 2012 afgestudeerd aan de Design Academy Eindhoven, de kraamkamer van het conceptuele Dutch Design. Zijn bekendste werk is State of Transience, een fotoserie van stoelen van rondslingerend afval in zijn Eindhovense studio. Van deze stoel maakt hij één glossy foto. Vervolgens haalde hij de stoel weer uit elkaar en vervaardigde van dat afval een nieuwe stoel. Dat proces herhaalde hij vijf keer, waarna hij het afval verbrandde. Het enige tastbare bewijs van zijn stoelcollectie is een serie van zes glossy foto's. Zijn designstoelen zijn dus uitsluitend verkrijgbaar als foto, die ook nog eens te koop is als prijzig designobject in het galeriecircuit (al kan gratis downloaden van het internet natuurlijk ook).

Hoe dan ook zijn het geen doodnormale zitobjecten. Deze kritische kijk op design vertaalt zich inmiddels ook in tastbare producten. Stacked Series is een serie lampen van gerecycled glaswerk, zoals kleurige bloemvazen en uitbundig gedecoreerde sherryglazen. Maar ook dit werk heeft een kritische dubbele bodem: het aanwenden van ongebruikte grondstoffen voor design in onze wegwerpmaatschappij is een verspilling, aldus Wassink.

Sander Wassink

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden