Dit is hét designtalent van 2017

Olivier van Herpt ontwikkelde 's werelds grootste kleiprinter. De vazen die hij daarmee maakte betekenden zijn doorbraak, maar hij ziet nog veel meer toepassingen voor de printer.

'Ik heb 's wereld grootste kleiprinter ontwikkeld', zegt Olivier van Herpt. Beeld Linda Stulic

Amper anderhalf jaar afgestudeerd aan de Design Academy Eindhoven en nu al is Olivier van Herpt internationaal doorgebroken. Zo had hij dit voorjaar een solopresentatie in het Princessehof, hét keramiekmuseum van Nederland, en was zijn werk te zien in het Cooper Hewitt Museum in New York. En passant won hij diverse prijzen en stond hij op prestigieuze kunstbeurs Art Basel. En dan te bedenken dat hij feitelijk helemaal geen kant-en-klare producten ontwerpt maar slechts een productieproces: het 3D-printen van keramiek. 'Ik heb 's wereld grootste kleiprinter ontwikkeld', zegt hij. Pas toen hij deze techniek redelijk onder de knie had, zocht hij naar wat hij er nou eigenlijk mee kan ontwerpen. 'Uiteindelijk is ook die printer voor mij niets meer dan een stuk gereedschap.'

De talenten van 2017

Welke talenten zetten komend jaar de toon in Nederland? Om die vraag te beantwoorden raadpleegde de Volkskrant voor het vijfde jaar op rij zo'n 250 boven elke twijfel verheven kenners, die ieder met een topdrie kwamen voor hun eigen vakgebied. De optelsom resulteerde in de, mogen we wel zeggen, gezaghebbende lijst op de volgende veertien pagina's. Plus: hoe verging het de winnaars van vorig jaar?

Zijn doorbraak dankt Van Herpt aan een serie ranke vazen van bijna een meter hoog en slechts enkele millimeters dik. Omdat klei een weerbarstig materiaal is, hebben de vazen kleine onregelmatigheden als barsten en bulten in het oppervlak. Alleen het geribbelde oppervlak verraadt dat ze laag voor laag zijn opgebouwd met een 3D-printer. De vazen hebben bovendien sierlijke geometrische vormen, die hij ontwerpt op de computer. Vazen wervelen omhoog in symmetrische banen, hebben puntige ribbels of een fijne honingraatstructuur. Deze vormen zijn zo complex dat ze onmogelijk met de hand gemaakt kunnen zijn. 'Elke vaas is anders en tegelijkertijd onderdeel van een serie.' Dat maakt zijn werk een combinatie van geavanceerde digitale technieken, een ouderwetse machine en ambachtelijke uniciteit. 'Is dit nou een oude of nieuwe techniek? Die verwarring bij het zien van mijn objecten, daar geniet ik van.'

Van Herpt begon zijn onderzoek uit frustratie met bestaande 3D-printers. 'Na uren had je dan uiteindelijk een minuscuul voorwerp, bovendien van inferieur plastic dat vervormt bij verhitting, zodat je er bijvoorbeeld geen eetservies of theeglazen mee kunt maken. 'Na diverse experimenten - onder andere met bijenwas - kwam Van Herpt uit bij klei. 'Dat is een kneedbaar materiaal en dus makkelijk te vormen. Het is sterk en heeft een natuurlijke uitstraling.' Voorwaarde was dat de productie laagdrempelig moest zijn. 'Mijn printers werken op standaardklei die je in de winkel koopt, zonder toevoeging van water of andere handelingen.'

Naast de vaasproductie in de eigen werkplaats zoekt Van Herpt naar industriële toepassingen van zijn zelfontwikkelde techniek. 'Metalen onderdelen als een scheepsschroef worden gegoten in keramische mallen, die na gebruik moeten worden stukgeslagen om het metaal vrij te maken. Met de kleiprinter van Van Herpt wordt het maken van die mallen een stuk eenvoudiger en preciezer. Ook denkt de Eindhovense ontwerper aan architectonische toepassingen als gevelstenen of siertegels. '3D-printen biedt een ongekende vormvrijheid. In principe zou ik op de bouwplaats kunnen werken, wat tijd en transportkosten bespaart.'

Deze onderzoekende ontwerpmethode is voor Van Herpt logischer dan steeds maar weer één product ontwerpen. 'Dan is het telkens hollen of stilstaan. Nu werk ik continu aan hetzelfde proces. Inmiddels werk ik met een derde versie van mijn 3D-printer.' Met een machinefabriek onderzoekt hij of ook de 3D-kleiprinter zelf in productie kan worden genomen. 'Vooral bij opleidingsinstituten en keramische werkplaatsen is er vraag naar mijn printer.' Bang dat zijn vazen minder in trek raken als de techniek zich verspreidt is hij niet. 'Het gaat mij niet om de vazen maar om hoe ze worden gemaakt. Hoe meer mensen experimenteren met deze techniek, hoe meer deze zich verfijnt.'

Hoe is het nu met... Teresa van Dongen (28)

'In 2016 ben ik een nieuw onderzoek begonnen naar een elektrochemisch actieve bacterie. Deze komen voor in modderige bodems van meren en rivieren. De bacteriën stoten energie uit, waardoor ze in objecten verwerkt kunnen worden. Hiervan heb ik een levende lamp gemaakt. Een stopcontact is niet nodig, wél geef je het eten: een theelepeltje azijnzuur. 'Ik kreeg veel positieve aandacht, daaruit kwamen weer nieuwe opdrachten. Nu onderzoek ik samen met de Universiteit Gent of mijn ontwerp in productie genomen kan worden. Dit voorstel kwam vanuit hen, het is voor mij een mijlpaal dat zij de waarde van het werk inzien. 'Het runnen van een eigen bedrijf geeft verplichtingen, ik heb niet altijd tijd om ongestoord te werken. Maar het geeft ook veel ruimte en vrijheid.'

Dit zijn de andere toptalenten van 2017

#2: Sabine Marcelis (31)
De lichtsculpturen van Sabine Marcelis zijn rank en minimalistisch. De uitstraling mag dan clean en industrieel zijn, haar objecten zijn vervaardigd met de hoogste mate van vakmanschap. Het glas is met de mond geblazen en het natuursteen of de hoogwaardige kunststoffen zijn handmatig gepolijst en geslepen. Haar objecten fonkelen en spiegelen maar worden nooit schreeuwerig. De vormen zijn uitgebeend tot geometrische archetypen als de cirkel, de rechthoek of de eclips. Al even uitgebalanceerd is het zachte kleurpalet. Door deze ingetogen vormgeving gaat alle aandacht uit naar de magische gloed van de subtiele lichtbron, die vaak is verstopt ín het materiaal. Door deze ambachtelijke kwaliteit en de verfijnde esthetiek wordt het werk van Marcelis (afgestudeerd aan de Design Academy Eindhoven in 2011) verkocht in een handjevol internationale galeries. Daarnaast werkt de Rotterdamse ontwerper aan grootschalige interieurprojecten. Zo ontwierp ze in samenwerking met architectenbureau OMA van Rem Koolhaas het interieur van de luxe winkel Repossi in Parijs en de entree van het KaDeWe in Berlijn, het grootste warenhuis van het Europese vasteland.

#3: Simone Post (26)
Voor de Design Academy Eindhoven was 2015 een vruchtbaar jaar. Naast Olivier van Herpt studeerde ook Simone Post dat jaar af met een bijzonder project waarbij het recyclen van restmateriaal is geïntegreerd in het industriële productieproces van stoffenfabrikant Vlisco. Dit Nederlandse bedrijf maakt al meer dan 150 jaar exclusieve kledingstof voor de Afrikaanse markt; zo exclusief zelfs dat Vlisco ook wel de 'African Prada' wordt genoemd. Het kleurrijke textiel wordt bedrukt met wax print, een ouderwets maar ingenieus procedé waarbij elke kleur met een houtblok op stof wordt gedrukt. Dit geeft een intens kleureffect maar ook veel fouten; als het blok een millimeter onnauwkeurig is, ontstaat er dissonantie in het patroon. Gezien de hoge kwaliteitseisen verdwijnt het dan resoluut in de afvalbak. Post bedacht een manier om deze hoogwaardige afvalstof in stroken te verknippen, te vouwen en te vernaaien tot bijvoorbeeld een wanddoek of een vloerkleed van dunne stofrepen. In deze gerecyclede Post Vlisco-collectie blijft de oorspronkelijk kleurenpracht bewaard, terwijl de gebruikte stof onherkenbaar blijft, een eis van Vlisco.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden