Column

'Dit is geen discussie, dit zijn hoogopgeleide Nederturken'

Er was eens een onderzoek naar jonge Hollandse moslims, met verontrustende resultaten. De helft voelt zich allesbehalve Nederlands. 40 procent ziet een onoverbrugbare kloof tussen westerse en islamitische familiewaarden. Eén op de veertien is bereid met geweld de islam te verdedigen.

Boze jonge Turken: wij zijn geen terroristen. Beeld anp

Dat onderzoek is van vijftien jaar geleden. Het werd uitgevoerd op verzoek van de Volkskrant door gerenommeerde wetenschappers. Er werd wat over gepraat, en daarna kreeg het een plek in het knekelhuis voor vergeten onderzoeken.

Nu is er weer onderzoek gedaan naar jonge Hollandse moslims, of eigenlijk twee onderzoeken, en zijn de jonge Turken boos. Ze hebben zich verenigd in het Turks-Nederlands Tegengeluid - TNT, een duidelijke naam. Volgens het ene onderzoek, van Motivaction, sympathiseert 90 procent van de Turkse Nederlanders met IS. Volgens het andere onderzoek, van het Verwey-Jonker Instituut, is 17 procent van de Turkse Nederlanders 'niet zo positief' over joden.

Beide keren was minister Lodewijk Asscher 'geschokt' dan wel 'verontrust'. Wat moet je anders zeggen, vertelt hij maandagavond de boze jonge Turken, die hem zover hebben gekregen zich te verantwoorden in een Amsterdams theater - 'het valt me reuze mee?'

Het belooft een hete avond te worden: voor de deur vijf agenten en in de lobby vierkante mannen met oortjes in. De Turkse Nederlanders voelen zich in de hoek gezet, zeggen ze, door ondeugdelijk onderzoek. 'Doe je zo je best omhoog te klimmen op de sociaal-maatschappelijke ladder', zegt organisator Münire Manisa, juriste en politica, 'word je er weer met tien treden tegelijk vanaf gegooid.'

Gelukkig verloopt de avond zoals debatavonden meestal verlopen - ik herinner me de zaaltjes van vijftien jaar geleden, maar niet meer wat er werd gezegd. De enige die echt ruzie maakt is het Tweede Kamerlid Tunahan Kuzu, op de eerste rij in een korenblauw pak, die het verwijt krijgt dat hij alleen maar is gekomen om politiek te bedrijven.

Eerst leggen drie ambtenaren van het ministerie voorzichtig uit hoe dat nou gaat, onderzoek doen naar moslims, en waarom het nodig is: 'je wil kennis vergaren als onderlegger voor je beleidsontwikkeling.' Dan komt Lodewijk Asscher en hij doet zijn ding. Hij en Mark Rutte zijn de beste handelsreizigers van het kabinet. Zijn ding is: eerst een splinter dieper in je vinger duwen, en hem er dan weer pijnloos uit trekken, zonder dat er een wondje achterblijft. 'Ongelooflijk fijn dat jullie me hebben uitgenodigd'.

Motivaction is een commercieel bureau voor marktonderzoek. Het komt met resultaten als: 'Zeker 60 procent van de vaders met jonge kinderen wil liever meer tijd besteden aan de zorg voor hun kind wanneer praktische zaken en kosten geen rol zouden spelen'. Iedereen weet: dat onderzoek deugt niet en ligt binnenkort in het knekelhuis.

Maar het gaat de jonge Turken om de 'beeldvorming'. Hoe belabberd het onderzoek ook, er werd meteen getoeterd: 'ondermijnend voor de rechtsstaat' (VVD), 'schokkend en volstrekt onacceptabel' (CDA). Dat is het verschil tussen een onderzoek naar jonge Hollandse moslims vijftien jaar geleden en nu: de toon van de muziek. Verder bleef veel helaas hetzelfde.

Zaal: 'Heeft dit consequenties voor Motivaction?'

Maar minister Asscher doet zijn ding. Beeld anp

Minister: 'Goeie vraag. Als blijkt dat het onderzoek niet goed is, betekent dat wel wat voor de reputatie van Motivaction.'

Zaal: 'Wij zijn weggezet als terroristen. In hoeverre bent u bereid excuses te maken?'

Minister: 'Dit onderzoek is niet gedaan door het ministerie, ook niet in opdracht van het ministerie. Ik weet niet hoe een excuus van mij zal helpen.'

Naast me zit een jongen met een baseballpet zich enorm op te winden. Hij heet Alptekin Akdogan en komt uit Utrecht. Hij zegt: 'Dit is toch geen discussie? Dit zijn alleen maar hoogopgeleide Nederturken, uitstekend geïntegreerd, die hebben geen probleem. Waarom voelen ze zich dan zo aangesproken? Dit gaat om de jeugd in de theehuizen, de Osmans en Murats, verslaafd aan de zwarte Toto. Maar die kennen ze hier niet. Dat is een andere wereld. Zo komen we nooit verder.'

Nu pas valt me op dat bijna niemand in de zaal een hoofddoek draagt.

Alptekin zegt: 'De Turkse gemeenschap is divers en énorm gesloten. Kijk eens in de spiegel, in plaats van dat slachtofferdenken. Er is wél een probleem.'

En na afloop verbreekt hij het vasten: woede bekoeld. Beeld anp

De zaal buigt zich intussen over oplossingen - dezelfde als vijftien jaar geleden. 'We moeten meer benadrukken dat we Nederlander zijn.' Want 'we zitten met meerdere identiteiten binnen de Turkse gemeenschap.' En: 'Laten we het hebben over participatie, in plaats van integratie.'

En de minister kondigt nieuwe onderzoeken aan. Een onderzoek naar het onderzoek van Motivaction. En een onderzoek naar 'wat zijn nou de opvattingen onder Turkse jongeren in onze samenleving'. Misschien dat het iets duidelijk maakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden