Dit is er volgens Amnesty mis in de wereld

Amnesty International heeft vandaags zijn jaarlijkse rapport uitgebracht. Dat telt dit jaar 415 pagina's. De algemene conclusie: 2014 was een 'catastrofe', vol bloedige conflicten in Syrië, Irak en Nigeria. Hieronder vindt u de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen van de mensenrechtenorganisatie.

Redactie
Een Syrische jongen die gewond is geraakt bij beschietingen in Douma, een buitenwijk van Damascus die in handen is van de oppositie. Beeld AFP
Een Syrische jongen die gewond is geraakt bij beschietingen in Douma, een buitenwijk van Damascus die in handen is van de oppositie.Beeld AFP

Vetorecht VN moet worden ingeperkt

Amnesty komt allereerst met een dringende oproep: het wil dat de vaste leden van de VN-Veiligheidsraad afstand doen van hun vetorecht bij besluiten over conflicten waarbij volkerenmoord in het spel is. Aanleiding is het conflict in Syrië. Volgens de mensenrechtenorganisatie heeft de raad als gevolg van veto's niet kunnen verhinderen dat in dat land 190 duizend burgers zijn omgekomen en miljoenen mensen moesten vluchten.

In de Veiligheidsraad zitten vijf permanente leden: de VS, Frankrijk, Groot-Brittannië, Rusland en China. Zij kunnen elk afzonderlijk besluiten van de raad tegenhouden. Eerdere oproepen, ook binnen de VN, om het vetorecht te beperken hebben tot dusver niet tot een ander beleid geleid.

Een bijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad in New York op 23 februari. Beeld reuters
Een bijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad in New York op 23 februari.Beeld reuters

Vrees dat conflicten verergeren

Het rapport behandelt vooral de situatie in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, regio's waar volgens de mensenrechtenorganisatie de levens van miljoenen mensen zijn verwoest. Behalve talloze oorlogsmisdaden noemt Amnesty ook het martelen en verdwijnen van activisten. Van een rechtmatig proces is voor hen meestal geen sprake.

Amnesty schrijft te vrezen dat de gewapende conflicten in Syrië, Irak en Libië zullen verergeren. Ook is er kans dat geweld overslaat naar omliggende landen, als overheden doorgaan met het 'negeren van misdaden die door hun bondgenoten worden gepleegd'.

De zorgen over terreurgroepen Islamitische Staat (IS), Boko Haram en Al Shabaab zijn groot. 'Van onthoofdingen in Syrië tot etnische zuiveringen en seksslavernij in Irak, de misdaden van IS hebben de hele wereld geschokt', aldus Amnesty. Volgens de organisatie groeit de invloed van de gewapende groeperingen waardoor meer burgers het slachtoffer worden van misbruik, vervolging en discriminatie.

IS-strijders in de Iraakse Nineveh-provincie. Beeld belga
IS-strijders in de Iraakse Nineveh-provincie.Beeld belga
Een meisje in een vluchtelingenkamp in Baga Sola, waar mensen zitten die op de vlucht zijn geslagen voor het geweld van Boko Haram. Beeld AFP
Een meisje in een vluchtelingenkamp in Baga Sola, waar mensen zitten die op de vlucht zijn geslagen voor het geweld van Boko Haram.Beeld AFP

In Oekraïne zijn clusterbommen ingezet

Bij het conflict in het oosten van Oekraïne zijn illegale wapens zoals clusterbommen ingezet, zo concludeert Amnesty in het jaarrapport. De mensenrechtenorganisatie bekritiseert beide partijen in het conflict vanwege het hoge aantal burgerdoden.

'Als we kijken naar alles wat we nu weten, dan denken wij dat er door beide partijen clusterbommen zijn gebruikt', aldus directeur van de onderzoekstak van Amnesty Anna Neistat.

Sinds de gevechten tussen Oekraïense regeringstroepen en pro-Russische separatisten in april vorig jaar begonnen, zijn zeker 5.888 mensen om het leven gekomen.

Een clusterbom wordt vanuit een vliegtuig afgeworpen en bestaat uit een bom, granaat of raket die uiteenvalt in zo'n 200 kleine bommetjes. Het omstreden wapen is sinds 2008 in 100 landen verboden.

Een Oekraïense soldaat op een tank nabij een checkpoint in Horlivka, in de regio van Donetsk. Beeld afp
Een Oekraïense soldaat op een tank nabij een checkpoint in Horlivka, in de regio van Donetsk.Beeld afp
Een meisje poseert met een machinegeweer in Donetsk. Beeld afp
Een meisje poseert met een machinegeweer in Donetsk.Beeld afp

Wapenleveranties moeten worden gestopt

Amnesty roept de internationale gemeenschap op om wapenleveranties naar landen als Irak, Syrië en Israël te stoppen. Deze wapens kunnen immers worden gebruikt voor 'massale wreedheden'.

'Grote voorraden wapens zijn vorig jaar geleverd aan Irak, Israël, Rusland, Zuid-Soedan en Syrië ondanks de hoge waarschijnlijkheid dat deze wapens ingezet zouden worden tegen de burgerbevolking die gevangen zit in het conflict', aldus Amnesty-onderzoeker Anna Neistat. Ze vervolgt: 'Toen IS grote delen van Irak overnam, heeft het grote arsenalen wapens gevonden, klaar om gebruikt te worden. Deze onverantwoordelijke stroom wapens aan schenders van mensenrechten moet nu stoppen.'

Sji'itische strijders die in Irak tegen IS vechten controleren wapens die zijn veroverd op IS-strijders. Beeld afp
Sji'itische strijders die in Irak tegen IS vechten controleren wapens die zijn veroverd op IS-strijders.Beeld afp

Toename van geweld tegen Finse vrouwen

In het Amnesty-rapport wordt ook gewezen naar de moderne westerse samenleving. Zo wordt stevige kritiek geuit op Finland. Het land zet asielzoekers, onder wie kinderen zonder begeleiding, geregeld vast onder omstandigheden die vergelijkbaar zijn met die van een gevangenis. Afgelopen herfst is er een nieuw detentiecentrum voor asielzoekers geopend in Joutsendo, in Oost-Finland.

Ook wordt Finland beschimpt vanwege de discriminatie van transgenders en de toename van geweld tegen vrouwen en meisjes. In 2014 berekende een EU-agentschap dat bijna de helft van de Finse vrouwen vanaf 15 jaar te maken heeft gehad met fysiek of seksueel geweld. Slechts één op de tien vrouwen heeft de politie hierover ingelicht.

Volgens Amnesty is de Finse wet die transgender in staat stelt erkenning te krijgen bovendien veel te zwaar. Transgenders moeten nu eerst langdurige medische onderzoeken en sterilisatie ondergaan. Het veranderen van het geslacht valt in Finland onder de noemer 'psychische stoornissen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden