Dit is er veranderd aan de zorgwet van Schippers

Na meer dan twee dagen van koortsachtig overleg heeft de top van de coalitie van VVD en PvdA gisteravond besloten om de eerder gesneuvelde zorgwet opnieuw in te dienen. In een brief aan de Tweede Kamer kondigt het kabinet wijzigingen aan van de betwiste wet van minister Edith Schippers. Maar wat is er nu echt aan veranderd?

Vicepremier Lodewijk Asscher, minister president Mark Rutte en minister Edith Schippers van Volksgezondheid tijdens het debat in Tweede Kamer. Beeld anp

Het grootste pijnpunt, de beperking van de vrije artsenkeuze, is in ieder geval overeind gebleven. Het was een van de belangrijkste maatregelen waarmee Schippers de zorgkosten wilde inperken.

Verzekeraars zijn nu verplicht zo'n driekwart te betalen van de rekeningen van zorgverleners met wie zij geen contract hebben. Het schrappen van deze verplichting wordt het schrappen van de vrije artsenkeuze genoemd, omdat alleen zorg wordt vergoed door zorgverleners met wie de verzekeraar een contract heeft gesloten. Het idee is dat prijs en kwaliteit de doorslag geven bij die contracten.

Dit is onderdeel van een alkkoord dat minister Edith Schippers (VVD) van Volksgezondheid met ziekenhuizen, zelfstandige klinieken, verzekeraars, artsen en patientenorganisaties sloot. Ziekenhuizen doen niet meer 'alles' maar leggen zich toe op een paar medische specialisaties. Enerzijds is dat goed voor de kwaliteit, anderzijds helpt het de kosten te drukken, omdat ziekenhuizen niet meer alle specialisaties in huis hoeven hebben met dure mensen en dure apparatuur.

Verzekeraars versterken dit specialisatieproces door selectief in te kopen bij ziekenhuizen en klinieken die zich toeleggen op een paar medische specialismes. Dat zou efficiënter werken en dus goedkoper zijn. Wie naar een andere arts wil, moet de rekening zelf betalen of van verzekeraar veranderen.

Dit wordt door critici de afschaffing van de vrije artsenkeuze genoemd. Dit gaat in op 1 januari 2016, maar het kabinet heeft haast het te regelen. Dan kunnen verzekeraars er in 2015 rekening mee houden bij het afsluiten van contracten voor het jaar erop.

Bezwaren

Het wetsvoorstel sneuvelde in de Eerste Kamer omdat senatoren bezwaar hebben tegen de afschaffing van deze 'vrije artsenkeuze', die de positie van zorgverzekeraars te sterk zou maken. Die bepalen immers welke zorgverlener wel een contract krijgt en wie niet. Burgers die verplicht zijn zich te verzekeren, zijn afhankelijk van de voorlichting van de verzekeraar, weten niet hoe die bepaalt welke zorgverlener een contract krijgt en welke niet. Bovendien hebben verzekerden meestal weinig inspraak bij de verzekeraar.

Wat gaat het kabinet in het wetsvoorstel aanpassen om tegemoet te komen aan de bezwaren van de Eerste Kamer?

Het kabinet doet een grote toezegging: 'Ten eerste het waarborgen van de bestaande vrije artsenkeuze voor iedereen, ongeacht de aard van de polis die iemand heeft.' Daarvoor heeft het kabinet vijf wijzigingen aangekondigd.

Premier Mark Rutte en minister Edith Schippers van Volksgezondheid tijdens het debat in Tweede Kamer. Beeld anp

1. Iedereen kan, binnen zijn polis en ongeacht de polisvorm, een 'second opinion' vragen

Dat betekent dat iedereen in geval van een ernstige aandoening, nadat de medisch specialist een diagnose heeft gesteld en een behandeling voorstelt, aan een andere specialist een diagnose en behandelingsvoorstel kan vragen.

De second opinion is al geregeld, maar wordt hier nog eens expliciet bevestigd. Maar het zegt niets over de behandeling. Als de tweede specialist een andere behandeling voorstelt, maar die niet vergoed wordt omdat deze tweede specialist geen contract heeft met de zorgverzekeraar en de 'eigen', eerste, wel gecontracteerde specialist vasthoudt aan zijn eigen diagnose en behandelingsvoorstel, dan verandert er niets.

Neem Adri Duivesteijn. Diens eerste behandelend arts gaf aan dat hij uitbehandeld was. De artsen in Nijmegen - de second opinion - zagen nog wel behandelopties. Duivesteijn heeft daar niets aan als zijn eerste behandelend arts dat niet overneemt en 'Nijmegen' niet door zijn verzekeraar wordt vergoed.

2. Iedereen heeft recht op acute zorg, ongeacht contract of polis

Dit is al zo en zou in het weggestemde voorstel ook zo blijven. In geval van medische nood heeft de patiënt altijd recht op de nodige zorg, ook bij zorgverleners die geen contract hebben met de verzekeraar. Het gaat hier nadrukkelijk om acute zorg, voor planbare zorg blijven de beperkingen op de vrije artsenkeuze effectief hetzelfde.

3. Specifieke zorg in academische ziekenhuizen blijft toegankelijk voor mensen die die nodig hebben

Daarbij bepaalt de arts wat nodig is, niet de verzekeraar. Maar ook dit is al zo. Dat heeft minister Schippers van Volksgezondheid deze week nog bevestigd in antwoord op vragen van GroenLinks:

'Indien een verzekerde met een naturapolis op medisch noodzakelijke gronden naar een ziekenhuis wordt verwezen dat niet is gecontracteerd, maar dit (academische) ziekenhuis het enige ziekenhuis is waarin bepaalde zorg die de verzekerde nodig heeft wordt geleverd, de verzekerde gewoon recht heeft op vergoeding van deze niet-gecontracteerde zorg.'

4. Als een patiënt gebruik maakt van een zorgverlener die geen contract heeft met zijn verzekeraar, maar de patiënt dat niet kon weten, dan moet de verzekeraar de rekening wel betalen

Dit is nieuw. Dit dwingt verzekeraars goede voorlichting te geven welke zorgverleners voor welke ingrepen zijn gecontracteerd. Als ze dat niet doen, moeten ze alle rekeningen volledig betalen.

5. Geen risicoselectie door verzekeraars

'Uitingsvormen en handelingen die leiden tot risicoselectie' worden verboden. Eigenlijk is dit een open deur, want risicoselectie is al verboden. Risicoselectie betekent dat de verzekeraar zich richt op groepen burgers die weinig beroep op de verzekering doen - hoe hoger opgeleid en hoe hoger het inkomen, hoe lager de zorgconsumptie, is de vuistregel. De Nederlandse Zorgautoriteit moet toezien op naleving van dat verbod.

Verzekeraars mogen voor de aanvullende ziektekostenverzekering wel risicoselectie toepassen. Indirect werkt dit misschien door voor de basisverzekering waar dat verboden is, omdat burgers het idee hebben dat basisverzekering en aanvullende verzekering bij dezelfde zorgverzekeraar moeten worden afgesloten. Maar dat is niet zo.

Motie van Roel Kuiper voor meer inspraak

Naast bovenstaande wijzigingen in de voorgestelde zorgwet, voert het kabinet een breedgesteunde motie uit van Roel Kuiper, senator van de ChristenUnie.

Hiermee krijgen de verzekerden krijgen medezeggenschap over het concernbeleid, het zorginkoopbeleid en de samenstelling van de raad van toezicht van de zorgverzekeraar. Ook worden de rechten van de 'ledenraden' vastgelegd. Verzekaars zijn tenslotte bijna allemaal coöperaties, waarbij leden - in dit geval de verzekerden - in principe zeggenschap zouden moeten hebben.

En wat verandert er niet?

De nu nog geldende verplichting voor de zorgverzekeraar om de rekening van een niet-gecontracteerde zorgverlener grotendeels te betalen, wordt ook in het nieuwe wetsvoorstel geschrapt. De kern van het verworpen wetsvoorstel blijft dus overeind.

Het is dan ook de vraag of de nieuwe wet met deze aanpassingen wel aangenomen gaat worden. De drie PvdA-senatoren die de eerdere versie lieten sneuvelen hebben geen toezeggingen gedaan.

Het kabinet meent dat, als het wetsvoorstel opnieuw verworpen zou worden, er een machtsmiddel is. Een artikel in de wet die de verplichte basisverzekering tegen ziektekosten regelt, stelt dat die wet via een 'algemene maatregel van bestuur', amvb, gewijzigd kan worden. Dit ziet het kabinet als reddingsboei om het artikel 13, dat nu nog de verplichte vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg regelt, te schrappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden