Dit is de nieuwe koningin van Soestdijk

Investeerder Maya Meijer moet verlaten paleis nieuw leven geven

Sinds twee weken mag ze zich de nieuwe eigenaar noemen van paleis Soestdijk: Maya Meijer-Bergmans, een Haagse investeerder in cultureel erfgoed. Ze bezat de Amsterdamse Westergasfabriek al, net als diverse landgoederen. In de Haagse society is ze beroemd om haar grootse ontvangsten.

Maya Meijer bij paleis Soestdijk, dat de komende jaren gronding wordt verbouwd. Foto Jiri Buller

Stel je voor, zegt haar jeugdvriendin: je groeit als klein meisje op in de jaren vijftig, woont in een hotel, soms wordt de maaltijd vanuit het restaurant geserveerd door mannen met witte handschoenen aan, je trouwt een man uit Wassenaar, werkt in Den Haag aan het statige Lange Voorhout en wordt onder kunst bedolven. Ben je dan nuffige Haagse kak?

'Kent u de uitdrukking: zeg nou maar?', begint Winnifred Schreiner uit Wassenaar de typeringen van Maya Meijer, die ze vanaf haar zesde kent: 'Dat is mode tegenwoordig. Maya zei dat vroeger al. Ze verbeeldt zich niets, is nooit neerbuigend, dat is niet haar stijl.'

Carolien Gehrels, oud-PvdA-wethouder van Amsterdam: 'Maya is doelgericht. Het gaat niet om geld alleen, ze heeft visie. De realisatie van de Westergasfabriek tot culturele hotspot komt uit haar koker. Voor Amsterdam is ze goud waard gebleken.'

Jozias van Aartsen, oud-burgemeester van Den Haag: 'Ze is zeer sociaal betrokken. Een doorzetter, al toont zich dat niet, wat ook haar kracht is. Den Haag is, zoals ik dat ooit noemde, een stad geworden met een Rotterdamse mentaliteit. Daar is zij een prachtig voorbeeld van.'

In de journaals

Mevrouw Maya Meijer (72), Haagse chic, geen kak, geboren te Amsterdam.

Ineens is ze die dame die paleis Soestdijk heeft gekocht. Zit ze in de journaals, moet ze naar Jinek. Maya Meijer-Bergmans was er een beetje beduusd van: journalisten aan de lijn. En niet eentje, maar tientallen. 'Wat gaat u ermee doen? Een hotel? Zal wel duur worden, zo'n kamer. Wat kost dat opknappen nou? Honderd miljoen, horen we. Het staat op instorten, toch?'

Nou nee, zegt mevrouw Meijer.

Een klein aantal kamers komt erin. Betaalbaar. En straks is er ook een escaperoom en een bowlingbaan, en er komen huizen. En verder zien we het wel, denkt ze: iedereen staat zó te dringen. En trouwens: we moeten wel realistisch blijven. 20 tot 30 miljoen lijkt hier te volstaan.

Foto Albert den Iseger

De nieuwe koningin van Soestdijk is blond en draagt strakke pantalons. Haar business: erfgoed. Wat we met zijn allen bezitten, waar we met zijn allen van genieten, dát is belangrijk. Samen met haar man Ton, een projectontwikkelaar op leeftijd, is ze hiermee bezig: laten we behouden wat behouden moet blijven.

Rijksbouwmeester Floris Alkemade zat tegenover haar bij de planontwikkeling over Soestdijk: 'Een bijzonder prettige vrouw om mee samen te werken. Aanwezig. Barrières worden besproken alsof ze al geslecht zijn. Met haar kun je je richten op het eindresultaat. Je hebt nooit het idee: wat gaat dit nog een moeizaam proces worden. Want zij is al daar waar je naartoe wilt.'

Zweempje 'fout'

De familie heeft belangen door heel Europa. Maya Meijer weet heel goed dat termen als 'projectontwikkelaar' en 'vastgoed' een zweempje 'fout' in zich dragen. Maar zo waren zij en haar Ton dus niet. Hij werkte in België, Frankrijk, Duitsland, Engeland. Grootstedelijk, vernieuwend. Les Halles in Parijs, Nice Etoile, Palais Quartier in Frankfurt. Geen ordinair gedoe van beton storten, zakken vullen en wegwezen. Zeker niet. Zij deed er niet voor een kleintje aan mee.

Ton Meijer richtte in 1970 MAB (Meijer Aannemersbedrijf) op. Tot het in 2004 werd verkocht aan Bouwfonds was MAB een van de grootste projectontwikkelaars in Europa. In Nederland verantwoordelijk voor de centra van Zoetermeer, Almere en Amstelveen. Alle vier hun kinderen zitten in het vastgoed. Opa en oma doen alleen nog de bijzondere projecten, via hun 'MeyerBergman Erfgoed'.

Haar vader Willem was directeur van het chique Parkhotel, de Zalm en het fameuze Queens Garden restaurant in de Haagse binnenstad. Het gezin woonde in een appartement in het hotel. Een beetje upstairs downstairs, filosofeert vriendin Winnifred. 'Er werd gebeden in het Frans en 's avonds werd soms roulette gespeeld.' Ze logeert er regelmatig: 'Ik herinner me de wit gesteven servetten en de pianomuziek die doordrong uit het restaurant.'

Maya en haar jongere zus genieten een opvoeding 'strak aan de teugel', weet Schreiner. 'Er viel geen onvertogen woord. En vrijpostigheden werden gecorrigeerd. Ik schrok me rot moest ik schrok me een hoedje zijn.'

CV

1944 Geboren te Amsterdam
1965 Huwelijk met Ton Meijer
1989 - 1993 Studie kunstgeschiedenis te Leiden
1995 Initiatiefneemster Gastenverblijven VUMC te Amsterdam. Later (2004, 2016) diverse bestuursfuncties bij VUMC-organisaties
1998 - 2011 Directeur Den Haag Sculptuur
1999 Aankoop Westergasfabriek door Meyer Bergman Erfgoed
2006 Directeur/eigenaar Westergasfabriek
2009 Lid stuurgroep Prins Clausfonds
2010 Lid board of governors Holland Festival
Meer over de plannen met Soestdijk op madebyholland.nl

Begin jaren vijftig gaan de zusjes naar een nonnenschool. In de winter wonen ze in Den Haag, in de zomer in Wassenaar. Schreiner: 'Wij in Wassenaar vonden de meisjes een beetje verlegen: keurig geklede Haagse bleekneusjes. Ze kwamen uit een apart wereldje, heel anders dan wij gewend waren, met tuinen, lekker ravotten, wat nonchalanter.'

Maya Bergmans is drie dagen van de middelbare school als ze zich verlooft met de eveneens uit Wassenaar afkomstige aannemerszoon Ton Meijer. Op haar 21ste trouwen ze. De vier kinderen uit het huwelijk worden opgevoed in aanwezigheid van oma 'Onnie' Bergmans. 'Maya was een liefdevolle moeder, maar de vuile borden bleven staan voor de huishoudhulp', zegt haar vriendin.

Tegenwoordig houden de Meijers kantoor aan de Lange Voorhout te Den Haag. Zij resideert in een kamer met veel kunst - een zelfportret boven de vergadertafel. Langs de wand staan memorabele foto's, een ervan van Beatrix die haar met uitgestoken hand tegemoettreedt. De kamer staat in verbinding met die van haar man.

Maya Meijer is 170 centimeter elegantie die niet van achteroverleunen houdt. Waarschijnlijk is ze net iets te luchthartig om door te gaan voor high society, al heeft ze een hoedenplank waar vrouwelijke politici in de aanloop naar Prinsjesdag gek van zouden worden.

'Ik heb me van tevoren afgevraagd of ik hiervoor wel de geschikte persoon ben', zegt ze, zich profilerend als 'die Amsterdamse', als ze 2014 in hotel Des Indes de presentatie doet van glossy Bij Ons in de Residentie. Tussen oesters en champagne zegt ze: ik ben net even anders.

Maya Meijer als 5-jarig meisje in 1949.

Voortrekkersrol

Ondertussen vervult ze een voortrekkersrol in hogere Haagse sferen, is ze jarenlang de frontvrouw van Den Haag Sculptuur, een sinds eind jaren negentig gehouden beeldententoonstelling op het Lange Voorhout die 600 duizend bezoekers trekt. Van Aartsen: 'Ze heeft prachtige edities neergezet. Je weet - en dat geldt ook voor Soestdijk: als zij erbij betrokken is, gaat het lukken.'

Den Haag Sculptuur is haar grootste project voor ze in 1999 met haar man het vervuilde terrein koopt van de Amsterdamse Westergasfabriek. Vervolgens investeren ze er fors in. In samenwerking met wethouder Carolien Gehrels ontwikkelt zij het tot de hotspot die het nu is. Het is ook een pleisterplaats voor talkshows (Pauw, DWDD), en de openingslocatie voor het Holland Festival.

De Westergasfabriek rendeert. Volgens Gehrels, tegenwoordig werkzaam bij ingenieursbureau Arcadis, is het een voorbeeld voor andere Europese steden hoe om te gaan met je erfgoed. 'Denk niet dat Maya een vrouw is die alleen maar geld uitgeeft. Ze wil het ook verdienen. Ze heeft gelukkig een lange adem, die nodig is als je geld steekt in cultuur. Het duurt even voor mensen je weten te vinden. Daarom is Soestdijk zo geschikt voor haar. Het is een moeilijk pand.'

Na het overlijden van prins Bernhard, de laatste bewoner, in 2004, is jaren gedebatteerd over de bestemming van het landgoed en het paleis Soestdijk. Het kwam weer ter beschikking van de Staat, werd opengesteld voor publiek en weer gesloten. De gekste ideeën over de toekomst ervan passeerden de revue: sloop het (te duur), maak er een veteranencentrum van (indachtig Bernhard), een asielcentrum (protest), een nationaal museum (monumentaal).

Al snel was duidelijk dat de Rijksgebouwendienst er vanaf wilde. Uiteindelijk werd pas in 2016 een procedure in gang gezet om het af te stoten. 120 partijen, veelal avonturiers en dagdromers, dienden zich aan. Onder toeziend oog van Rijksbouwmeester Alkemade werd hun aantal gereduceerd tot drie.

Uiteindelijk strijken Maya en Ton Meijer en hun team Made by Holland met de eer. Ten koste van onder meer architecte Francine Houben en ingenieur Anton Valk, die er een duurzaamheidsproject van wilden maken: Eeden Soestdijk. Meijer c.s. brachten het hoogste bod uit. Symbolisch een dubbeltje per Nederlander: 1,7 miljoen euro.

Beatrix

Alkemade: 'Zij kwam met een compleet voorstel, met oog voor de cultuurhistorische waarde, en gaf me een perspectief: waar gaan we naartoe? Ik werk veel met mensen die ideeën presenteren. Dan wordt een plan uitgelegd aan de hand van te overwinnen problemen. Zij redeneert vanuit het resultaat. Je denkt: ik ben niet de enige die de mogelijkheden van de transformatie ziet.'

Geld, bezweert hij, speelde geen beslissende rol. 'Natuurlijk heeft ze de mogelijkheid om de lange termijn in ogenschouw te nemen. Maar dat is niet afdoende. Ik ken veel mensen met diepe zakken waar bijzonder weinig uitkomt.'

Prinses Beatrix, die op paleis Soestdijk opgroeide, kent Maya Meijer. Volgens Alkemade heeft zij zich niet bemoeid met de verkoop van haar ouderlijk huis. 'Als je er bent opgegroeid, raakt dit aan je emoties. De prinses heeft ongetwijfeld interesse in wat er gebeurt, maar ze heeft zich er niet in gemengd.'

Wellicht is ze straks eregast bij de jaarlijkse kerstborrel van de Meijers. Want het is traditie om jaarlijks een feest te geven waar zakenpartners en vrienden bijeen zijn. Ooit begon Maya Meijer dit in het Haagse Promenadehotel, eigendom van de familie en door haar schoonvader ingericht als kunsthotel. Diplomaten lieten zich hier op de wachtlijst plaatsen.

Maya Meijer met haar man Ton, in 1998.

Wat is het beste voor Soestdijk nu alles in verval lijkt?

Alle partijen zijn, zacht uitgedrukt, benieuwd naar de invloed van het Koninklijk Huis. Eén denkt dat 'vanaf het begin over onze schouder wordt meegekeken'. Een ander meent te weten dat Willem-Alexander 'dat hele rotpaleis' het liefst op de schop ziet gaan. Lees hier de verslaggeverscolumn van Margriet Oostveen.

Het waren gerenommeerde ontvangsten. Toen het hotel werd verkocht, verplaatste het feest zich naar de informelere Westergasfabriek. Het afgelopen jaar was het net verworven landgoed Doornburgh in Maarssen de locatie.

Het kan niet anders of Soestdijk staat in de agenda omcirkeld. Volgens vaste gast Winnifred Schreiner is de sfeer inmiddels wat ingetogener. Zo werd in Maarssen aan lange tafels in het voormalige klooster stamppot geserveerd, op zilveren schalen. Schreiner: 'Het was in al zijn serene soberheid weer indrukwekkend, met prachtige a-capellazang. De zusters leken medegastvrouwen, gaven rondleidingen. Enfin, het heeft niets met geld te maken: het is de tijdgeest. We zijn aan het herbezinnen. Waartoe zijn wij op aarde, wég met de verspilling. Nou, daar doet Maya ook aan mee.'

Soestdijk straks

Made by Holland van Maya en Ton Meijer betaalde 1,7 miljoen euro voor het paleis en het landgoed Soestdijk - een rijksmonument. Dat lijkt een schijntje, maar de koper staat voor de verplichting om miljoenen te investeren om verval tegen te gaan. Maya Meijer schat dat het kan voor 20 tot 30 miljoen, maar er worden ook aanzienlijk hogere bedragen genoemd. Made by Holland denkt dat het over vijftien jaar rendabel is. Dan worden honderdduizenden bezoekers per jaar verwacht.

In het plan van Made by Holland wordt Soestdijk op de begane grond 'een platform voor innovatie en ondernemerschap' op het gebied van duurzame energie, gezondheid, agricultuur en voeding.

Op de eerste verdieping, waar de privévertrekken waren, komt een hotel in het hogere marktsegment. Daarnaast moet Soestdijk een landgoed zijn met steeds wisselende programma's op het gebied van muziek, dans, theater, film en fotografie. Inmiddels zouden de Nationale Opera, Eye en Idfa op het nieuwe Soestdijk willen programmeren.

Tegenover het paleis, aan de andere kant van de Amsterdamsestraatweg, komen onder meer in de Koninklijke Stallen verschillende soorten horeca: van koffiebar tot brasserie. Op de plek waar de marechausseekazerne staat, komen huizen. Het park wordt aangepast in nauwe samenwerking met Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.