Profielen Beëdiging Conte II

Dit is de nieuwe Italiaanse ministersploeg (die het helemaal anders gaat aanpakken)

De nieuwe Italiaanse regering Conte-II lijkt het volledig anders aan te gaan pakken dan haar voorganger. Beeld AFP

De donderdag beëdigde Italiaanse regering Conte-II lijkt het volledig anders aan te gaan pakken dan de regering Conte-I, die vorige maand viel. De rechts-nationalistische Lega werd vervangen voor de sociaal-democratische Partito Democratico en 18 ministers werden er 21. Correspondent Jarl van der Ploeg stelt de belangrijkste bewindslieden voor.

1. Giuseppe Conte (55), Premier

Giuseppe Conte Beeld AP

Tot anderhalf jaar geleden had vrijwel geen enkele Italiaan van rechtenhoogleraar Giuseppe Conte gehoord. Inmiddels is hij aan zijn tweede kabinet toe en geldt hij als een van de weinige Italiaanse politici die Matteo Salvini van repliek wist te dienen. Omdat hij dat ook nog eens deed tijdens een speech in de Senaat, die live op televisie werd uitgezonden en door 14 miljoen Italianen werd bekeken, kopten de kranten afgelopen weken: ‘Van irrelevant tot onvervangbaar’. Aan het begin van Conte I werd hij nog beschouwd als marionet van de twee vicepremiers Salvini en Luigi Di Maio, inmiddels is hijzelf juist een van de populairste politici van het land. Hoewel Conte op papier partijloos is, weet iedereen dat de banden tussen hem en de Vijfsterrenbeweging zeer nauw zijn.

2. Luciana Lamorgese (65), Binnenlandse Zaken

Luciana Lamorgese Beeld REUTERS

Tijdens de afgelopen coalitieonderhandelingen golden de sleutels van dit ministerie als hoofdprijs. Vooral Di Maio van de Vijfsterrenbeweging aasde op deze post. Hij had het afgelopen anderhalf jaar immers van dichtbij  gezien hoe ongekend populair Lega-leider Matteo Salvini was geworden als minister van Binnenlandse Zaken.

Het lukte Di Maio niet, want vanaf nu is het aan Luciana Lamorgese om de migratiecrisis in goede banen te leiden. Lamorgese is een migratie-expert met bijna 40 jaar ervaring. Ze werkte nauw samen met ex-minister Marco Minniti van de PD, die in 2017 de vluchtelingenstroom met zo’n 80 procent wist terug te dringen – werk waarmee Salvini later de eer probeerde te strijken.

Lamorgese is een van de zeven vrouwen in het nieuwe kabinet en vooral: ze is de enige partijloze minister. Dat betekent dat maatregelen om de migratiestroom in te dammen niet langer genomen zullen worden omdat ze het wel of juist niet goed doen in een politieke campagne, zoals onder Salvini regelmatig gebeurde. Lamorgese heeft immers geen peiling waarin ze kan stijgen of dalen.

Nog een vergelijking waaruit blijkt dat er voorlopig wordt gebroken met het tijdperk-Salvini: waar de vorige minister van Binnenlandse Zaken afgelopen april 1.400 tweets, 661 Facebook- en 523 Instagramberichten plaatste, is minister Lamorgese niet eens in het bezit van een Twitter-account.

3. Luigi Di Maio (33), Buitenlandse Zaken

Luigi Di Maio Beeld AFP

Het meest opmerkelijke ministerschap is weggelegd voor Luigi Di Maio. De jonge partijleider van de Vijfsterrenbeweging eiste, nadat hij Binnenlandse Zaken niet kon krijgen, dan toch zeker wederom vicepremier te worden. Maar omdat regeringspartner PD ook hier een Salvini-achtige situatie vreesde, waarbij de vicepremier alle macht naar zich toetrekt, werd er gekozen voor een kabinet zonder vicepremiers. Als compromis kreeg Di Maio het belangrijke ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat is opmerkelijk, omdat de buitenlandervaring van Di Maio nihil is. Hij spreekt nauwelijks Engels, schreef in een Facebookpost dat Pinochet de dictator van Venezuela was en noemde de president van China tijdens een officiële toespraak ‘President Ping’.

Een van de weinige professionele buitenlandreizen die Di Maio maakte, eindigde vorig jaar bovendien in een fiasco. Hij toog naar Frankrijk om de gele hesjes te steunen omdat ‘zij protesteren tegen een president die tegen zijn eigen volk regeert’. Het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde woest op die actie en trok tijdelijk zijn ambassadeur terug uit Rome. Vreemd, schreef Di Maio later, omdat de gele hesjes juist de ‘duizenden jaren oude’ Franse democratie verdedigen.

4. Roberto Gualtieri (53), Financiën

Beeld REUTERS

Toen de naam van Roberto Gualtieri woensdag viel als mogelijk minister van Financiën, had dat gelijk een effect op de kapitaalmarkten, die allemaal groen uitsloegen. Italië, de op twee na grootste economie binnen de eurozone, staat er financieel nog altijd beroerd voor, vooral vanwege een gigantische staatsschuld. Waar de vorige minister van Financiën nog van plan was rond de 100 miljard euro extra uit te geven, zal Gualtieri juist proberen op korte termijn 20 miljard euro te bezuinigen. Het aanstellen van Gualtieri, een van de oprichters van de PD en sinds 2009 actief in Brussel, was een van de belangrijkste eisen van de PD. Zijn aanstelling zegt veel over de financiële koers die Italië de komende tijd zal varen, namelijk: de andere kant op dan afgelopen anderhalf jaar.

5. Elena Bonetti (45), Emancipatie en Familie

Elena Bonetti Beeld REUTERS

Ook de aanstelling van Elena Bonetti bewijst dat Conte-II een totaal andere regering wordt dan Conte-I. Waar haar voorganger Lorenzo Fontana van Lega er nog uitgesproken anti-abortus en anti-lhbt ideeën op nahield, maakte Bonetti van de PD zich juist altijd hard voor betere emancipatie. Niet voor niets krijgt het ministerie met haar komst subiet zijn oude naam terug. Fontana, die vond dat Italiaanse vrouwen meer kinderen moesten krijgen, haalde het woord ‘emancipatie’ van de gevel van het ministerie. Hij vond ‘familie’ voldoende. Bonetti is het daar duidelijk niet mee eens.

Eenzelfde soort ommezwaai geldt voor meer ministeries. Zo is Europese Zaken niet langer in handen van de uitgesproken euroscepticus Paolo Savona, maar van de pro-Europese Vincenzo Amendola van de PD. Gezondheid, tot voor kort in handen van een Vijfsterren-minister die sceptisch tegenover vaccinaties stond, is nu in handen van de linkse Roberto Speranza, die het nut van verplicht vaccineren wel inziet. Speranza is tevens de enige minister van de linkse splinterpartij Liberi e Uguali. Door hem deze ministerspost te geven, hopen de andere regeringspartijen op een iets grotere meerderheid bij belangrijke stemmingen in de Kamer en de Senaat.

Hoe kabinet Conte-II tot stand kwam

Salvini, leider van het rechts-nationalistische Lega, diende vorige maand een motie van wantrouwen tegen zijn eigen regeringscoalitie in, met het idee om nieuwe verkiezingen te forceren. Verkiezingen die Salvini gezien zijn grote populariteit dacht te winnen. Het bleek een grote politieke inschattingsfout te zijn.

Die verkiezingen kwamen er namelijk nooit. Salvini bewoog de sociaal-democraten van Partito Democratico en de populisten van de Vijfsterrenbeweging ertoe om hun verschillen opzij te zetten en samen een nieuwe regering te vormen. Een stap die niet makkelijk gezet werd, want voor veel Vijfsterrenstemmers staat dit gelijk aan heulen met het gehate establishment.

Desalniettemin gaven leden van de Vijfsterrrenbeweging twee dagen terug hun fiat voor de nieuwe samenwerking, waarmee een nieuw links kabinet is aangetreden, die vooral zal inzetten op economisch herstel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden