'Dit is de meest walgelijke uitspraak die mogelijk is'

De Tartarenstraat is ochtends vroeg net een spiegel. Zowel buiten als binnen de rechtszaal staat de verzamelde pers te koukleumen. De oproerpolitie stelt zich symmetrisch op. Voorstanders en ingehuurde tegenstanders van Aleksej Navalny schreeuwen om het hardst. 'Navalny is een dief!' roepen de provocateurs. 'Nee, Poetin is een dief!' roepen medestanders.

Ook Aleksej Navalny duikt plots tussen de demonstranten op. Met een selfie laat hij vanuit de Moskouse metro weten dat hij onderweg is. Binnen een kwartier is hij opgepakt.Beeld Twitter

De symmetrie wordt doorbroken wanneer Oleg Navalny, de jongere broer van de bekende oppositieleider, met een enorme tas komt aanlopen. Naar een strafkamp mag je één tas meenemen, de straftas. Het is ijskoud, de jongere Navalny draagt een bivakmuts, rookt een sigaret en neemt een paar teugen uit een enorme beker koffie van de Starbucks. 'Sorry', zegt 'ie. 'Ik moet geloof ik naar binnen.' De oproerpolitie twijfelt geen moment. Iemand met een bivakmuts, dat moet haast wel een actie van Pussy Riot zijn. Oleg Navalny wordt uit de menigte gegrepen en gearresteerd. Voor ze hem een arrestatiebus inslingeren kan hij ter nauwer nood uitleggen dat hij zich vandaag in de rechtbank moet melden.

Verduistering

De autoriteiten hebben haast. Niet alleen werd de uitspraak in de verduisteringszaak rondom de twee broers maandagmiddag plots vervroegd, ook het traditionele voorlezen van de aanklacht werd achterwege gelaten. In een half uur was het duidelijk: de oppositieleider krijgt een voorwaardelijke straf, zijn broer drie en een half jaar strafkamp. Aleksej Navalny moet zich inhouden wanneer hij ziet hoe zijn broer wordt afgevoerd. 'Dit is de meest walgelijke en verachtelijke uitspraak die mogelijk is', zegt hij later buiten. Omdat hij in een andere strafzaak nog altijd onder huisarrest staat wordt ook hij afgevoerd door justitie.

Volgens de rechter zijn de Navalny-broers schuldig aan het verduisteren van geld middels een postorderbedrijf. Het Franse cosmeticabedrijf Yves Rocher zou voor miljoenen het schip in zijn gegaan, een claim waar door advocaten en mensenrechtenactivisten om gelachen wordt. Vrije rechtspraak is in Rusland een twijfelachtig begrip, en hoewel het lastig te bewijzen is lijkt het dat politieke processen vooraf worden afgestemd met het Kremlin. Behalve de straffen moeten beide broers substantiële boetes en schadevergoedingen betalen. Het Openbaar Ministerie laat weten ontevreden te zijn met de lichte straffen, en wil in hoger beroep. 'Ze nemen zijn broer als gijzelaar, de schurken!' roept een oude man buiten de rechtszaal wanneer het nieuws via sociale media naar buiten druppelt. De politie duwt hem de straat uit.

Massale politiemacht

Het duwen zet later op de avond door in het centrum van de stad. Een op Facebook groots aangekondigd protest trekt slechts enkele duizenden Moskovieten richting het Manegeplein. Volgens een beproefd recept zijn alle straten, stegen, toegangswegen, metrotunnels en ondergrondse doorgangen door de politie afgezet. Dwars door verschillende delen van de stad lopen betogers, ze worden door politiekordons heen en weer geduwd. 'Geachte burgers. Deze actie is niet door de autoriteiten goedgekeurd, val geen andere burgers lastig', klinkt het als een mantra door de luidsprekers. Behalve een massale politiemacht zijn er honderden vrijwilligers op de been. 'Wij zijn er om te voorkomen dat het hier uit de hand loopt, net als in Kiev', zegt Nikolaj, een Afghanistan-veteraan die met dertig kerels de wacht houdt. Ze hebben een vrijbrief om hard om zich heen te meppen wanneer de betogers het Kremlin bestormen. Zo ver komt het niet.

Ook Aleksej Navalny duikt plots tussen de demonstranten op. Met een selfie - het zijn moderne tijden - laat hij vanuit de Moskouse metro weten dat hij onderweg is naar het centrum van de stad, ondanks zijn huisarrest. Binnen een kwartier is hij opgepakt. Tientallen betogers worden vriendelijk doch dringend in arrestatiebusjes gezet. 'Ga toch naar huis, het is niet te harden zo koud!' smeekt een politieagent die zich netjes voorstelt als Valery. 'Ik wil hier niet staan, en jullie toch ook niet? Alles komt goed!' roept hij. 'Als u allemaal hier blijft staan moeten we iedereen oppakken, en dat is ook weer wat!' Hij krijgt applaus. Tien uur 's avonds is het voor de meeste Moskovieten mooi geweest. De eerste bussen met oproerpolitie rijden weg. De wagen met de luidsprekers blijft staan. Aan de zijkant knippert een matrixbord. 'De Moskouse politie feliciteert alle inwoners en bezoekers van de stad Moskou met het aankomende nieuwe jaar. Fijne feestdagen en gelukkig nieuwjaar!'

Ondanks huisarrest gaat Aleksej Navalny naar buiten om te gaan demonstreren, maakt selfie.Beeld @navalny
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden