Profiel

Dit is de man die voor de Britten de ring in stapt

Conservatief en overtuigd Brexiteer David Davis gaat namens Londen onderhandelen over het Britse afscheid uit de EU. Een man met een bijzondere levensloop.

David Davis arriveert op Downing Street om met premier May te praten over het verlaten van de Europese Unie. Beeld reuters

In de zomer van 2008 maakte David Davis een van de merkwaardigste beslissingen uit de moderne geschiedenis van de Britse politiek. Uit protest met de inbreuk op burgerlijke vrijheden door de regering-Brown gaf hij als fractiewoordvoerder Binnenlandse Zaken zijn kamerzetel op, om zich daarna meteen weer herkiesbaar te stellen. Hij werd herkozen, maar oppositieleider David Cameron zette de einzelgänger uit het schaduwkabinet. 'De consensus in Westminster,' schreef commentator Fraser Nelson indertijd, 'is dat de politieke carrière van Davis voorbij is.'

Er was een persoon die het anders zag: Davis zelf. De Conservatief, de lieveling van de traditionele achterban, was ervan overtuigd dat hij weer boven zou komen drijven door de getijdewisselingen in de Britse politiek. Zijn vechtlust, waarvan zijn ingedeukte neus een stille getuige is, beschouwde hij als een onmisbare kwaliteit. De straatvechter die was opgegroeid in de betonnen wildernis van Zuid-Londen kreeg gelijk. Negen jaar later staat hij als Brexit-onderhandelaar voor het grootste gevecht van zijn leven, de moeilijkste politieke taak sinds die van Winston Churchill tijdens de oorlogsjaren.

'Een hoge functie past bij hem en is iets waar hij zijn hele leven op gewacht heeft,' zegt een vriend en partijgenoot, 'al zouden de omstandigheden waarin hij het heeft gekregen hem hebben verbaasd.' Davis staat bekend als een charmante en respectvolle politicus met een ruige kant. Over dat laatste laat hij zelf weinig twijfel bestaan. Tegenover Michel Barnier zit een man in wiens kantoor een pikhouweel staat, een man met ervaring in de boksring en op het rugbyveld, een man die graag praat over zijn tijd als reservist bij de commando's (ook al was hij daar primair om zijn studie te betalen).

Pientere wildebras

David Michael Davis werd geboren in York, als zoon van een alleenstaande moeder, Betty. Zijn vader had de benen genomen nadat hij had gehoord dat hij zijn vriendin zwanger had gemaakt. Opa en oma hielpen bij de opvoeding. Eerstgenoemde was een communist die meeliep bij een 'armoedemars' naar de hoofdstad. Toen hij vier was verhuisde zijn moeder naar het Zuidlondense Tooting, waar ze samen ging wonen met een man die zijn stiefvader zou worden. Deze werkte in Battersea Power Station en was actief bij de vakbond. Ze woonden in een huis met een buiten-wc.

De jonge David was een wildebras, die vijf keer zijn neus zou breken. Hij was tegelijkertijd pienter genoeg om naar een staatsgymnasium te gaan, een stap die hem kansen bood in het leven. Het was een tijd van een ongeëvenaarde sociale mobiliteit. In interviews wijst hij er vaak op dat onbemiddelde jongeren van toen, de babyboomers, veel meer kansen hadden dan jongeren van nu. Tijdens zijn examentijd liep hij van huis weg, na een flinke ruzie met zijn stiefvader. Hij ging bij vrienden wonen en zijn cijfers waren goed genoeg moleculaire wetenschap te gaan studeren in Warwick.

Daar ontmoette hij niet alleen zijn latere vrouw, maar mengde hij zich ook in Conservatieve kringen, een kleine minderheid in deze linkse vesting. Tijdens een debat riep hij 'Hear, hear' toen de feministe Germaine Greer, docent aldaar, de vraag voorgelegd kreeg wat haar vergezichten waard waren voor een alleenstaande moeder die op de bovenste verdieping van een uitzichtloze flat in Coventry woont. Na zijn studie ging Davis werken bij Tate & Lyle, een suikerbedrijf dat veel importeerde uit Gemenebestlanden en in de problemen was gekomen door de Britse toetreding tot de EEG.

Het was aan Davis van Tate een breder voedselconcern te maken. How to turn around a company, heette het handboek dat hij schreef. Na zijn tijd in het zakenleven besloot Davis de politiek in te gaan en in 1987 werd hij kamerlid voor Haltemprice & Howden. In 1994 benoemde John Major Davis tot staatssecretaris Europese Zaken. Een van de zaken die hem opvielen in Brussel was dat wanneer kleinere landen problemen hadden met een bepaald voornemen van de commissie, ze bij de Britten aanklopten om de kastanjes uit het vuur te halen, te strijden tegen de as Parijs-Berlijn.

Minister van Brexit

Na de Blair-revolutie verdwenen Davis en zijn partijgenoten in de politieke wildernis. Het leiderschap was zijn ambitie en in 2005 kreeg hij de kans, maar verloor van een andere David, Cameron. Dat Davis zijn campagne voerde onder de slogan 'I LOVE DD' was niet bij iedereen goed gevallen. Binnen de partij heerste er een drang om te gaan moderniseren. De regenteske Cameron ging zeehonden en capuchoncrimineeltjes knuffelen, terwijl Davis, door de cameroons bestempeld als een soort Neanderthaler, zich ging richten op het beschermen van burgerlijke vrijheden.

Nu Cameron en de andere kostschooljongens - op Boris na - slachtoffer zijn geworden van Brexit en de traditionele Tory Theresa May kwam Davis weer terug. Samen met Johnson en zijn oude rivaal Liam Fox vormt hij De Drie Brexiteers. Hij kreeg de hoofdprijs: minister van Brexit. In de aanloop naar de Brexit-onderhandelingen blaakt hij van geluk en zelfvertrouwen, tot op het arrogante of irritante af. Zijn lijfspreuk is afkomstig van, hoe kan het ook anders in Brexit-land, Churchill: 'Er is een limiet waaronder geen mens mag vallen, maar er is geen limiet waarboven hij kan klimmen.'

Voor hem is het uur U nu gekomen, dat van een harde Brexit. Net al veel collega's heeft hij de metamorfose van euroscepticus tot Brexiteer meegemaakt, waarbij het in zijn geval vooral draait om het herstellen van de Britse soevereiniteit. Kort na de Europese verkiezingen van 2014 sprak hij zijn verbazing uit dat nog geen land de unie verlaten had 'maar het zal op een dag gebeuren'. Nu mag hij het Brexit-proces zelf leiden. De laatste maanden heeft hij boeken over militaire geschiedenis, technologie en mythologie verruild voor documenten over handel, economie en Europees recht.

Hem wacht een mammoettaak en er zijn vragen of hij echt de ideale man is. Hij is reeds 68 jaar oud, is bepaald geen diplomaat en staat bekend als een Don Quichotte. Bovendien kan Davis, een vader van drie kinderen, in woede uitbarsten als het tegenzit. Volgens partijgenoot en euroscepticus Nick de Bois bezit Davis evenwel een karaktereigenschap die doorslaggevend kan zijn: 'Hij bezit het vermogen een probleem ook van beide kanten te bekijken, een perspectief dat hem voordeel geeft ten opzichte van zijn Brusselse tegenstrevers, die lang niet altijd gezegend zijn met dat talent.'

Britten wantrouwen Franse Brexit-onderhandelaar

Michel Barnier. De man die fel optrad tegen bankiersbonussen in Londen gaat nu over de Brexit onderhandelen namens Brussel. 'Een oorlogsverklaring.' (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden