InterviewOlfert Landt

Dit is de man die als eerste ter wereld een betrouwbare coronatest ontwikkelde

Olfert Landt in zijn laboratorium van zijn Berlijnse biotechbedrijfje. De foto is genomen door het raam op een ladder, want vanwege besmettingsgevaar mogen alleen vaste medewerkers nog naar binnen.Beeld Daniel Rosenthal / de Volkskrant

Olfert Landt runt een klein biotechbedrijf in Berlijn, toch was hij de eerste die al begin januari een betrouwbare coronatest had ontwikkeld. Hoe kreeg hij dat voor elkaar? Wat is er waar van die verhalen over handelaren die alles opkopen? En gelooft hij nog wel in de strategie om veel te testen?

Olfert Landt (58) was de eerste ­wetenschapper ter wereld die een betrouwbare ­coronatest ontwikkelde. Op 10 januari, toen Europa nog hoopte dat covid-19 een Aziatisch probleem zou blijven, had de biochemicus uit Berlijn een testkit paraat. Die stuurde hij naar een contact in Hongkong, dicht bij Wuhan, met de boodschap: ‘Probeert u maar, het werkt.’

Vrije dagen heeft Landt sindsdien niet meer gehad. Tib Molbiol, het bedrijfje dat hij al dertig jaar samen met zijn vrouw Constanze leidt, produceert per week nu zo’n 28 duizend testkits à 100 stuks, dus 2,8 miljoen tests. Ze leveren aan zestig landen, van Nederland tot Zanzibar.

We spreken Landt telefonisch, want in het bescheiden bedrijfspand uit 19de-eeuwse baksteen komt al drie weken niemand anders binnen dan de 25 medewerkers, die zichzelf wekelijks op het virus testen. Land heeft uitdrukkelijk gevraagd ‘later op de avond’ te bellen, in verband met de drukte. Bij de eerste poging, om 21.45 uur, neemt Constanze Landt op. Haar man is nog snel even een lading testkits afleveren bij DHL. Ook dochter en zoon Landt zijn nog aan het werk, vertelt ze. ‘Nu de universiteiten dicht zijn helpen ze hier mee.’

Als ze even later haar man hoort binnenkomen, zucht ze: ‘U zult hem waarschijnlijk langer spreken dan ik in de hele afgelopen week.’

Hoe komt het dat u de eerste was die een zogenaamde pcr-test ontwikkelde, waarmee aan de hand van een uitstrijkje uit de keel- of neusholte kan worden aangetoond of iemand besmet is?

‘Een is er altijd de eerste, maar ook bij sars, mers en de Mexicaanse griep ­zaten we in de wereldwijde kopgroep. Ik houd mijn ogen open en we hebben een groot wereldwijd netwerk – hoewel ik netwerk een vreselijk woord vind. Het is meer zo dat veel klanten door de jaren heen vrienden zijn geworden die me bellen als er ­ergens een vreemde ziekte opduikt.

‘Rond de jaarwisseling hoorde ik de eerste verhalen uit Wuhan. Ik was toen al gealarmeerd. Drie dagen nadat de genetische informatie van het virus werd bekendgemaakt in een ­databank, had ik de eerste kits klaar. Ik houd van knutselen.’

Vergeleken met Nederland lijkt de Duitse medische industrie beter voorbereid op het virus. Er zijn genoeg tests en minder tekorten aan beschermende materialen. Heeft u daar een verklaring voor?

‘Hier hebben we dat aan mijn vrouw te danken, zij regelt ook de inkoop. Sinds de Mexicaanse griep hebben we in Duitsland een pandemieplan voor de medische industrie. Zij heeft dat in februari uit de la gehaald en precies gedaan wat erin stond, dus ook extra voorraden aanleggen.

‘Duitsland had eigenlijk ‘geluk’ dat we hier in januari al coronagevallen hadden, bij de auto-toeleverancier Webasto in Beieren, waar mensen waren aangestoken door een Chinese bezoeker. Daardoor waren laboratoria hier geactiveerd, had iedereen alvast testkits ingekocht en wat extra materialen besteld.’

Wordt op de markt voor tests ook gehamsterd?

‘Ja, we krijgen veel aanvragen voor gigantische hoeveelheden. De regering van Bermuda wilde bijvoorbeeld 100 duizend tests hebben – terwijl er maar 65 duizend mensen wonen. Dus ik vroeg hoeveel machines ze hadden om die tests uit te lezen. Nog geen een, antwoordde de ambtenaar. Maar er was er een onderweg die vijfhonderd tests per dag kon verwerken. Toen heb ik hem 20 duizend tests verkocht. Overigens stuurt Chili volgende week een speciaal vliegtuig om hun bestelling te komen halen.’

Olfert en zijn vrouw Constanze Land zitten in het raam van hun laboratorium in Berlijn.Beeld Daniel Rosenthal / de Volkskrant

Over de markt voor mondkapjes hoor je veel cowboyverhalen: partijen die verdwijnen, handelaren die op vliegvelden woekerprijzen bieden... Gebeurt dat ook bij tests?

‘Wat verschrikkelijk is, zijn de tussenhandelaren die zich opdringen en vertellen dat ze ons willen helpen om meer te verkopen. Soms liegen ze dat ze in opdracht van een ministerie handelen. Anderen zeggen onverholen dat ze een deal willen maken. Met die mensen doe ik geen zaken. Alleen met laboratoria, regeringen en ngo’s.’

Wat is nu de maandomzet van uw bedrijf?

‘Meer dan 10 miljoen euro. Normaal is het 1,5 miljoen. Zonder dat ik de prijzen verhoogd heb. Een testkit kost nog altijd 250 euro. We doen het ook niet voor het geld. Dat hadden we toch al genoeg.’

Testen, testen, testen is nu ook in veel Europese landen het adagium. Duitsland gaat daarin aan kop. Vindt u dat zinnig?

‘Niet meer, ben ik bang. Daarvoor zijn er te veel mensen besmet. Ook hier in Duitsland heeft de politiek veel te traag gereageerd. Bij de verhalen uit Wuhan had de regering al moeten besluiten geen Chinezen meer in het land toe te laten. Toen het in Italië begon hadden ze meteen alle evenementen moeten afgelasten: carnaval, de voetbalcompetitie.’

U heeft de Duitse minister van ­Gezondheid, Jens Spahn (CDU) al in een vroeg stadium kritisch bejegend.

‘Ja, op 9 februari al. Ik zag hem zitten in de opera, bij Der Rosenkavalier  in de Staatsoper Unter den Linden. Ik ben in de pauze op hem afgestapt. ‘U moet het publiek vertellen dat deze ziekte gevaarlijk is’, zei ik. Hij vroeg hoe ik daarbij kwam. Ik verwees naar de verhalen uit Wuhan en het feit dat 3 van de 10 besmette medewerkers van het Beierse Webasto naar het ziekenhuis moesten. Hij zei: ‘Dat is statistisch niet evident.’ Daarop heb ik hem gezegd dat wij als kleine firma opeens een miljoen orders uit Azië hadden gekregen, en dat ik dat veelzeggend vond. Toen is hij de foyer in gelopen.’

Zijn er ook zaken die u hoopvol stemmen deze maanden?

‘Het hulpaanbod. Een Berlijns bedrijfje heeft aangeboden producten voor ons te maken tegen kostprijs, mensen die werkloos zijn geworden, bieden zich aan als vrijwilliger. De meerderheid in de maatschappij is hulpvaardig, denk ik.’

Huisartsen gaan zelf niet-geteste coronapatiënten bijhouden: beter beeld van virus in Nederland

Nederlandse huisartsen slaan de handen ineen om de coronastatistieken te verbeteren. Ze gaan de ernstig zieke patiënten en over­ledenen in kaart brengen, die niet op corona zijn getest maar van wie vrijwel zeker vaststaat dat ze besmet zijn of waren met het ­virus. Gezondheidsdienst RIVM is blij met het initiatief.

Hoe gaan we de pandemiepuzzel oplossen?

Hoe zijn we eigenlijk in deze ‘intelligente lockdown’ beland en, belangrijker nog, hoe komen we daar de komende maanden stap voor stap weer uit? Ontdek het in deze interactieve infographic.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden