Profiel president Europese Centrale Bank

Dit is Christine Lagarde, de voorgenomen opvolger van Mario Draghi bij de ECB en opnieuw geen havik

Wie hoopte op een havik na de softe Mario Draghi, komt bedrogen uit. Met de voorgenomen benoeming van Christine Lagarde krijgt de Europese Centrale Bank (ECB) mogelijk opnieuw een duif aan de top. Wat kunnen we verwachten van de huidige IMF-baas en oud-kampioen synchroonzwemmen?

Christine Lagarde vorige maand als IMF-directeur op een bankierstop in het Japanse Fukuoka. Beeld Reuters / Kim Kyung-Hoon

Als een duvel uit een doosje dook de naam van de huidige IMF-directeur Christine Lagarde dinsdag op als de kandidaat voor de opvolging van Mario Draghi als president van de Europese Centrale Bank. Niet iedereen in Nederland is daar blij mee, bleek woensdag toen in Den Haag Kamerbreed kritische geluiden klonken. Net als veel Duitsers hadden ook veel Nederlanders gehoopt dat Draghi zou worden opgevolgd door een havik die een einde zou maken aan de renteverlagingen en stimulering door middel van het opkopen van staatsobligaties, die vooral de zuidelijke lidstaten goed uitkomen. Hierbij werd met name gedacht aan Jens Weidmann, de huidige president van de Bundesbank. Maar ook de naam van de Fin Olli Rehn en zelfs die van president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank zijn genoemd.

Premier Rutte verdedigde echter de keuze voor Lagarde tijdens het EU-benoemingscircus. Hij noemde haar in een reactie ‘een van de meest gevreesde vrouwen van de wereld’. ‘Ik zou niet een land willen zijn dat de komende jaren moet aankloppen bij de ECB.’ In werkelijkheid is zij voorgedragen omdat ze zo toegankelijk is en niet direct de confrontatie zal zoeken met de zuidelijke landen. Analisten denken dat ze het beleid van Mario Draghi zal voortzetten. ‘Draghi heeft in een poging om over zijn graf heen te regeren de contouren uitgezet. En Lagarde zal daarop voortborduren en er zeker niet mee breken’, zegt hoogleraar banking and finance Harald Benink van de universiteit van Tilburg. Op de financiële markten daalden gisteren de rentes van veilige landen nu zeker is dat er geen abrupte verandering komt.

Lagardes kandidatuur voor de post van ECB-president was een grote verrassing. Ze heeft altijd ontkend de baan te ambiëren (‘No, no, no, no, no, no’, zei ze vorig jaar tegen The Financial Times) maar dinsdagavond maakte ze bekend haar taken als directeur van het IMF tijdelijk op te schorten zo lang de benoemingsprocedure loopt. Hiermee wil ze belangenverstrengeling voorkomen. Ze voelde zich vereerd te zijn genomineerd ondanks de zes nee’s van vorig jaar.

Gepokt en gemazeld

Lagarde (63) – jurist en geen econoom – was eerder minister van Economische Zaken in Frankrijk. In 2011 werd ze plotseling benoemd tot de hoogste baas van het IMF, nadat haar voorganger Dominique Strauss-Kahn in opspraak was geraakt vanwege seksueel misbruik van een kamermeisje in een New Yorks hotel. Lagarde bracht nieuw elan in het IMF na de Griekse crisis. Ze was ook een groot pleitbezorger voor vrouwen in de top van de financiële wereld. ‘Als het Lehman Sisters was geweest in plaats van Lehman Brothers zou er misschien helemaal geen financiële crisis zijn geweest’, zo zei ze over de zakenbank wiens bankroet de wereld in diepe malaise stortte. 

Ze is gepokt en gemazeld in het internationale diplomatieke circuit. Forbes rekende haar tot de drie machtigste vrouwen in de wereld. Ze spreekt heel goed Engels – haar vader was hoogleraar Engels in Parijs – en bezit een forse dosis Franse charme. ‘Is dit de meest sexy vrouw ter wereld?’ kopte The Guardian toen ze in 2011 werd benoemd tot topvrouw bij het IMF.  Ze is twee keer gescheiden maar leeft gedisciplineerd. Ze is vegetariër, drinkt nauwelijks alcohol en sport veel. Ooit haalde ze een bronzen medaille bij het nationale kampioenschap synchroonzwemmen.

Christine Lagarde in 2014. Beeld AFP / Thomas Samson

Volgens Harald Benink speelt ze een prominente rol bij het G20-overleg van wereldleiders. ‘En dat geeft haar geloofwaardigheid.’ Hij noemt het een slimme keuze. ‘President Macron wilde per se die functie binnenhalen. Hij was bang dat een havik op de plek de zuidelijke landen zou bruuskeren. En het kan best dat volgend jaar in Italië Salvini premier wordt. Dan heb je een stootkussen nodig. Zolang de lidstaten niet hun budgettaire beleid op elkaar willen afstemmen, heb je de ECB nodig.’

Frankrijk

Het zou voor de tweede keer zijn dat de leiding van de ECB bij iemand uit Frankrijk terecht zou komen. Na Wim Duisenberg (1998-2003) leidde de Fransman Jean-Claude Trichet acht jaar de ECB. Daarna trad Draghi in dienst. Lagarde werd in 2016 nog herbenoemd als IMF-topvrouw voor een periode van vijf jaar. Haar termijn loopt officieel pas in 2021 af, terwijl Draghi dit jaar vertrekt. Ook is Lagarde nog altijd verwikkeld in een slepende rechtszaak in Frankrijk over de terugbetaling van 400 miljoen euro aan de zakenman Bernard Tapie. Een rechtbank verweet haar nalatigheid, maar ze werd er niet voor veroordeeld.

Benink vindt het geen bezwaar dat Lagarde geen econoom is en in tegenstelling tot haar drie voorgangers ook nooit een centrale bank heeft geleid. ‘Als je minister van Economische Zaken bent geweest in Frankrijk en acht jaar topvrouw van het IMF heb je wel bewezen dat je er voldoende van weet.’ Overigens is ook de huidige voorzitter van de Amerikaanse centrale banken Jeremy Powell een jurist.

De benoeming van Lagarde zal gelden voor een periode van acht jaar. Dat betekent dat de ECB tot 2027 wordt geleid door iemand die niet snel geneigd zal zijn de rente omhoog te brengen. Maar binnen het huidige mandaat van de ECB, waarbij renteverhogingen pas nodig zijn als de inflatie boven de 2 procent komt, zouden haviken ook weinig bewegingsruimte hebben. Lagarde zal mogelijk vooral landen met grote overschotten zoals Nederland en Duitsland aansporen meer uit te geven aan infrastructuur en innovatie. In juni bekritiseerde ze nog het buitensporige overschot op de Nederlandse begroting en noemde ze Nederland en Duitsland net zo schuldig aan de spanningen in de eurozone als de tekortlanden in het zuiden.

De nieuwe Europese leiders

Wie is Ursula von der Leyen, die haar vastgelopen carrière reanimeert met een van de machtigste functies van Brussel: voorzitter van de Europese Commissie?

Europees Parlement kiest oud-nieuwslezer David-Maria Sassoli tot voorzitter: minzaam, onkreukbaar en op het saaie af

De nieuwe buitenlandchef van de EU is Josep Borrell, een EU-oudgediende met weinig geduld voor Brexiteers

De Belgische premier Charles Michel is dinsdag verkozen tot president van de Europese Unie. Wie is hij?

Waar interessante en spraakmakende verhalen online en in de krant ophouden, gaat het Volkskrantgeluid verder. Wat is een zwart gat precies? En hoe gaat het eraan toe in tbs-klinieken? Onze verhalenmakers leggen het uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden