'Dit is capituleren voor geweld'

Met haar bedrijf M-Powerment geeft inburgeringscoach Marion Huisinga succesvolle reïntegratiecursussen in Amsterdam. Tot een conflict met een Marokkaans-Nederlandse vrouw uit de hand loopt. De gemeente haalt de cursisten bij Huisinga weg, 'ze kan de veiligheid niet meer garanderen'. Huisinga: 'Er wordt nog altijd weggekeken bij Marokkaanse agressie.'

TEKST JANNY GROEN FOTO JOOST VAN DEN BROEK

De Marokkaans-Nederlandse Rabia el B. was al een tijdje onhandelbaar. Ze volgde een reïntegratiecursus bij M-Powerment, een Amsterdams bedrijf voor sociale activering, maar deed dat overduidelijk tegen haar zin. Ze kwam slechts opdagen, omdat ze anders gekort zou worden op haar uitkering.

Directeur Marion Huisinga van M-Powerment had al een paar keer geklaagd bij haar opdrachtgever, de Dienst Werk en Inkomen (DWI). In een mail van november 2010 schreef Huisinga aan DWI dat El B., een vrouw van begin vijftig die al 28 jaar in Nederland woont, 'alle correctie negeert en dreigende uitspraken doet'. Ze spreekt hardop Arabisch en maakt het andere cursisten onmogelijk de lessen te volgen.

Ook in haar voortgangsreportage maakte Huisinga melding van El B.'s 'wangedrag'. Ze intimideerde de groep. 'Ik ben psychisch dus kijk maar uit, ik kan elk moment uitbarsten', dreigde ze geregeld. Toen ze tijdens een uitstapje in het Persmuseum een foto van Jezus zag, fulmineerde ze: 'Christendom is slecht geloof, jodendom ook. Die moeten bestreden worden. Alleen islam is goed.'

In december 2010 moest Huisinga een 'slecht weer gesprek' voeren met El B. over mogelijke sancties. Dat liep stevig uit de hand. El B. werd hysterisch, wierp zich op de grond. Huisinga belde 112 en vroeg om een ambulance. Toen El B. hoorde dat ook de politie onderweg was, greep ze een medewerkster van Huisinga bij de keel en kneep die dicht. Uit angst sprong Huisinga, samen met haar medewerkster, uit het (laag gesitueerde) raam van haar pand aan de Celebesstraat.

Kort na dit incident haalde DWI alle cursisten bij Huisinga weg. Niet alleen degenen die een reïntegratietraject volgden bij M-Powerment, maar ook de cursisten van haar andere bedrijfje, het talentontwikkelingsatelier Rose of East. De opgegeven reden: Huisinga was niet in staat de veiligheid op haar locaties te garanderen. De verantwoordelijkheid daarvoor, aldus de advocaat van DWI aan die van Huisinga, lag 'bij haar als opdrachtnemer' en niet bij de gemeente. Door die houding kwam Huisinga steeds dieper in de problemen.

Twee jaar later zit ze zelfs volledig aan de grond. Ze heeft schulden, verliest vrijwel zeker haar beide bedrijven. Ze wordt mogelijk uit huis gezet en is verstrikt geraakt in een uitputtende juridische strijd met DWI.

De 'Marokkaanse agressie', merkt Huisinga cynisch op, heeft haar genekt. Of liever, het onvermogen van de gemeente Amsterdam om met die agressie om te gaan. Het incident met mevrouw El B. kwam niet uit de lucht vallen. Ze heeft DWI herhaaldelijk gewaarschuwd voor 'steeds agressiever wordende klanten van Marokkaanse origine', zoals ze het verwoordt in een van haar mails aan die dienst.

Er wordt nog altijd weggekeken, is Huisinga's ervaring. Vooral als het vrouwen betreft. Veel aandacht is er voor het machogedrag van 'K-Marokkaantjes'. Nu weer, na het doodschoppen van de grensrechter uit Almere, hoor je politici praten over zero tolerance en duidelijke grenzen trekken.

Ze verwijst naar de beantwoording door het college van B en W (eind september 2012) van raadsvragen over haar zaak: 'DWI heeft ervoor gekozen om na de schorsing en het incident geen financiële sanctie op te leggen aan de klant (mevrouw El B., red.) om escalatie te voorkomen.' Huisinga: 'Dat is capituleren voor geweld.'

Ze wil een mogelijk misverstand wegnemen. Ze is geen racist, heeft helemaal niets tegen Marokkanen. Integendeel. Ze heeft lang een relatie gehad met een Marokkaan, is verliefd geraakt op Marokko en kan juist heel goed met moeilijk te integreren groepen omgaan. Ze studeerde toegepaste taalwetenschappen en transculturele pedagogiek, werkt al sinds 2002 voor de gemeente Amsterdam en is voor haar werk altijd uitvoerig geprezen.

Al Jazeera en de BBC kwamen bij haar langs om reportages te maken over haar succesvolle aanpak. Ahmed Marcouch reikte in juni 2010, hij was toen PvdA-raadslid, de eerste werkcertificaten uit aan haar cursisten van wie de meesten door de officiële instanties waren afgeschreven. Die kregen baantjes bij de naschoolse opvang, kinderdagverblijven en het kindertheater.

Huisinga zit 'op de lijn-Marcouch', zegt ze zelf. 'Dat is: streng zijn, het beestje bij de naam noemen.' Maar die lijn ziet ze te weinig terug in bestuurlijk Amsterdam. Ze was vier jaar actief als PvdA-bestuurslid in Amsterdam-Oost. In 2009 stapte ze uit de partij. Die bleef 'te veel de partij van de allochtonen'. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden, vond ze. 'Ik kreeg veel bijval van allochtonen.' Bij de verkiezingen stemde ze afgelopen jaar op de VVD.

Intussen werd haar werk bij M-Powerment steeds zwaarder. Ze kreeg minder cursisten die zelf wilden inburgeren en steeds meer die 'moesten', wegens de sancties die dreigden. De agressie nam toe, maar die kon Huisinga over het algemeen goed hanteren. Vaak met behulp van de groep.

Neem de provocerende Marokkaanse van begin dertig, die twee sets kinderen had bij twee mannen. Zij liep altijd in trainingspak en had een diep decollecté, niet geschikt voor de werkvloer. Huisinga: 'De oudere vrouwen wisten escalatie te voorkomen. "Hier lieverd", zei er een, "hier sjaal, is koud".'

Diezelfde vrouwen gingen rondjes lopen met een andere Marokkaanse die hysterisch werd. Haar dochter was vermoord, slachtoffer van eerwraak. 'Zij is bezeten door djinns (geesten, red.), zeiden de vrouwen. Er werd zachtjes op haar ingepraat, zo werd ze weer rustig.'

Huisinga begeleidde ook een vrouw, wier broer door de politie was doodgeschoten. Die begon in het Arabisch te tieren en ze heeft haar buiten het pand moeten zetten. De vrouw was ziedend op iedereen die iets met de overheid te maken had en zag Huisinga als een verlengstuk van DWI.

En dan die keer dat ze in één groep een christelijke Koerdische en een sjiiet uit Irak had ('die konden elkaars bloed wel drinken'), een opstandig meisje uit Afghanistan, een Turkse vrouw ('die de pest had aan Koerden') en een 'neutraal' Marokkaans meisje. 'Een explosieve mix op 60 m2 werkruimte.'

Ze wilde meer achtergrondinformatie over de cliënten die DWI naar haar doorverwees, maar kreeg die niet. Was dat om redenen van privacy? 'Nee, onkunde en desinteresse', antwoordt Huisinga resoluut. Zo gaf DWI wel een keer aan een cursist door dat mevrouw Huisinga had gezegd dat ze aan het radicaliseren was. 'Kreeg ik een hele agressieve familie op mijn dak.'

In haar mails aan DWI schrijft Huisinga dat ze 'gelukkig ook veel goede ervaringen' heeft, zowel bij M-Powerment als Rose of East. In het atelier werkt ze met een groep die door de gemeente wordt aangeduid als 'verborgen vrouwen'. Er zijn er zo'n 300 in Amsterdam, die zelden buiten de deur komen. Maar die vrouwen hebben wel talenten, ze kunnen bijvoorbeeld fantastisch kleding maken, zeggen twee van Huisinga's Marokkaans-Nederlandse stagiaires die uit vrees voor represailles niet met hun naam in de krant willen. Woedend zijn ze op DWI dat die 'de rotte appels' ongemoeid laat. Onbegrijpelijk, zeggen ze, dat agressieve vrouwen als Rabia el B. niet worden aangepakt.

De vrouwen van Rose of East dreigen daar de dupe van te worden, want het atelier moet sluiten. Eind december ontving Huisinga het ontruimingsbevel. Op 17 januari wordt het pand leeggehaald.

'Zo treurig voor de vrouwen die eindelijk een beetje erkenning kregen. Ze waren zo trots op hun creaties, waar ook echt een markt voor is', zegt een van de stagiaires. Ze laat ze een keur aan 'chique producten' zien: babymutsjes, babyslofjes en -sjaaltjes, kinderkaftans, meisjestasjes van spijkerstof, sierkussens, speeltjes van leer, leren opberghoesjes voor ov-chipkaarten. 'Een mooie mix van Hollandse design en Marokkaanse traditie.'

De stagiaires leggen zich niet zondermeer neer bij de ondergang van Rose of East. Ze zijn een handtekeningenactie begonnen voor het behoud van het atelier. Ze hebben de steun van theatermaakster Adelheid Roosen. Die onderzoekt de mogelijkheid tot samenwerking van haar platform Zina (een culturele broedplaats in Amsterdam-West) en Huisinga's Rose of East. Roosen denkt aan gecombineerde workshops en ontmoetingen tussen vrouwen uit Slotermeer, waar Zina zijn vaste stek heeft, en de vrouwen uit Oost. 'Als dat lukt, zou dat tof zijn.'

Roosen zegt geen zicht te hebben op het complexe conflict tussen Huisinga en DWI. 'Maar Marion en ik hebben allebei hart voor ons werk met allochtone vrouwen in de wijk. Je mag een goed product toch niet zomaar kapot laten gaan.'

HANDELWIJZE DWI 'NIET ONRECHTMATIG'

DWI zegt in een reactie dat het optreden van de gemeente in de zaak-Huisinga 'meerdere keren door onafhankelijke partijen tegen het licht is gehouden, onder meer door de Ombudsman'. En dat een kort gedingrechter half december oordeelde dat DWI 'niet onrechtmatig heeft gehandeld'. 'De gemeente heeft het nodige gedaan om mevrouw Huisinga te helpen, ook financieel', aldus een woordvoerster.

Op vragen waaruit die hulp bestond en hoe het kan dat door één uit de hand gelopen geweldsconflict een succesvolle samenwerking van jaren abrupt is beeindigd, wil DWI niet ingaan. 'Dit is de enige reactie die we geven. We beschouwen de zaak als afgehandeld, wat niet wegneemt dat dit een erg vervelende ervaring blijft voor mevrouw Huisinga.'

Volgens Huisinga's advocaat Wiert Doij-er is de zaak juridisch zeker niet afgedaan. Eigenlijk was een kort geding om een schadevergoeding niet de geschikte weg, zegt hij. 'Maar het water stond Huisinga aan de lippen, vandaar het spoedeisend belang van de procedure.'

In het vonnis oordeelt de voorzieningenrechter dat er 'onvoldoende aanwijzingen' waren dat het gedrag van mevrouw El B. van dien aard was dat DWI had moeten concluderen dat een gesprek met Huisinga 'niet verantwoord' was. DWI kon met zoveel woorden niet weten dat het gesprek uit de hand zou lopen. 'Weliswaar kan worden aangenomen dat mevrouw El B. zich tijdens het reïntegratietraject niet coöperatief en respectvol jegens anderen had opgesteld, maar er is niet gebleken dat destijds bij DWI van (ernstig) agressief gedrag van mevrouw El B. melding is gemaakt.'

Maar in het vonnis staat ook dat DWI 'steken heeft laten vallen' bij de afhandeling van de zaak-El B. en dat het 'wellicht voorbarig was (van DWI, red.) om de samenwerking met Huisinga op te schorten'. Volgens Doijer stelt de rechter verder dat nader onderzoek nodig is voor een zorgvuldig juridisch oordeel. 'Dat kan niet in een kort geding', zegt Doijer. 'We zouden een bodemprocedure moeten beginnen. Maar bij Huisinga is, vrees ik, de rek eruit.'

Carlien Boelhouwer, die namens de lokale SP al geruime tijd contact onderhoudt met Huisinga, vindt de opstelling van DWI kil en formalistisch. Liefst zou zij zien dat de dienst alsnog met Huisinga en een mediator om de tafel gaat. Maar ze is bang dat dat voor DWI een gepasseerd station is.

Misschien speelt daarbij de recessie ook een rol. 'Toen Marion begon, tastte het Rijk nog flink in de buidel voor dergelijke reïntegratie-trajecten', zegt Fatima Elatik (PvdA), stadsdeelvoorzitter van Zeeburg (Amsterdam-Oost). 'Nu is daar nauwelijks geld meer voor.' Over het conflict tussen Huisinga en DWI wil ze niets zeggen. 'Daar speelt nu zoveel dat het voor mij erg onoverzichtelijk is geworden.'

Elatik heeft, benadrukt ze, bewondering voor wat Huisinga met geïsoleerde vrouwen weet te bereiken. 'Echt bijzonder. Ze neemt hen naar plekken waar die vrouwen anders nooit komen. Ik zou nog graag een aantal dingen met haar en haar moslima-netwerk willen doen.'

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden