Dit gebeurt er als je een televisieprogramma maakt vanuit het hart, in plaats van met het hoofd

Tv-recensie Julien Althuisius

In een nieuwe reeks portretten over Zuid-Amerika, ingetogen en ontroerend, laat Stef Biemans het hart spreken.

Een kleine anderhalf jaar geleden maakte presentator Stef Biemans de documentaireserie Americanos. Daarin vergezelde hij Mexicaanse migranten die op zoek gingen naar hun Amerikaanse droom. Het was een pracht van een serie. Maar toen later de televisieprijzen werden verdeeld, bleef Biemans met lege handen achter.

Sinds vorige week is hij terug met een nieuwe reeks, Over de rug van de Andes, waarin hij langs de Andes ¿ 'de wervelkolom van Zuid-Amerika' ¿ reist en zo een dwarsdoorsnede van het continent probeert te portretteren. In de eerste aflevering bezocht Biemans, die inmiddels veertien jaar in Zuid-Amerika woont, het stadje Potosí, bekend om de zilvermijnen. Eens kwamen er grote brokken zilver uit de grond, maar nu neemt de mijn meer dan hij geeft. De gemiddelde leeftijd van een mijnwerker is 45. Biemans bezocht de mijn, sprak de mijnwerkers, hun familie en bezocht ook ernstig zieke mannen in het lokale ziekenhuisje. Hij nam mandarijnen mee, bananen en sinaasappels en sprak met de mannen, voor zover hun toestand dat toeliet. Toen een dronken zoon zijn stervende vader bezocht en in woedende tranen uitbarstte, stapte Biemans even uit zijn rol van presentator en nam hij de jongen mee naar buiten. Net als hij later een huilend kind van een weduwe troostte, toen zij probeerde met een ritueel het verlies van haar overleden man te accepteren.

Als je het zo opschrijft, lijkt het misschien of Biemans steeds op de voorgrond probeert te treden. Maar dat is niet zo. Hij laat de mensen hun verhalen vertellen, zonder daar zelf hinderlijk bij aanwezig te zijn. De gesprekken en plekken leveren steeds weer prachtige, ingetogen en vooral ontroerende portretten op. Dit gebeurt er dus als je een televisieprogramma maakt vanuit het hart, in plaats van met het hoofd.

In de tweede aflevering, zondagavond op tv, was Biemans in Santiago, Chili, waar de rug van de Andes bijna niet meer zichtbaar is door de smog. Biemans bezocht de beroemde wolkenkrabber, het symbool van het succes van het door Pinochet gebrachte kapitalisme. En, met het hoge aantal zelfmoorden, ook het symbool van de keerzijde ervan. Biemans zette later een therapeutenbankje in het park en liet mensen vertellen waar ze gelukkig van werden. 'Vooruitgang is de nieuwe religie' analyseerde Biemans aan het einde van de aflevering. Maar in Zuid-Amerika gaat die vooruitgang ten koste van de saamhorigheid. 'De belofte van gelijkheid botst met de feitelijke ongelijkheid.'

Er volgen nog vier afleveringen van Over de rug van de Andes. Al in de eerste twee heeft Biemans laten zien dat hij door het integer en liefdevol aaneenrijgen van de kleine verhalen de grote verhalen van Zuid-Amerika weet te vertellen. Ruben Terlou krijgt (terecht) veel lof voor zijn serie Door het hart van China. Maar laten we straks, als er weer televisieprogramma's genomineerd moeten worden, Stef Biemans niet vergeten.