'Dit festival voelt als een cocon'

Nog geen twee maanden geleden maakte de Nederlandse violiste Janine Jansen (32) haar comeback, in Arnhem. Ze was overwerkt en had enkele maanden rust nodig. Sinds gisteren zijn de repetities in Utrecht voor 'haar' festival in volle gang. De echte test: of zij als vanouds kan schitteren op de talrijke concerten in de vijf dagen tussen Kerst en Oudjaar.


Voor Jansen is het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht, dat op Tweede Kerstdag begint en waarvan zij artistiek leider is, het evenement van het jaar. Zij heeft er alles aan gedaan om het door te laten gaan, ondanks haar vermoeidheid en ondanks dat ze eerder dit jaar concerten moest annuleren. Over de afgelopen maanden wil zij vooralsnog niet praten.


Nu is haar moment gekomen. Haar buitenlandse muziekvrienden hebben de sneeuw en kou doorstaan en druppelen langzaam binnen. Omhelzingen, een vlugge groet of een veelzeggende uitdrukking. Binnen korte tijd klinkt in de verschillende ruimtes muziek.


De stervioliste legt uit dat de spontaniteit en de verbinding tussen de musici de kracht van het festival vormen. 'Het groepsgevoel is belangrijk. Ik wil dat musici én publiek echt deel kunnen uitmaken van de gebeurtenis. Dat ze erbij horen.'


In enkele seconden weet zij tijdens de repetities een sfeer neer te zetten met vriendelijke, zelfverzekerde woorden. Met de pianist Inon Barnatan werkt zij intensief aan kleur, klank, en kracht in de Sonate van César Franck. Binnen een half uur staat het eerste deel als een huis.


Tijdens het seizoen, wanneer de violiste druk is met concerten, maakt zij plannen voor het festival. Zij houdt oren en ogen open voor interessante gasten. Dit jaar bijvoorbeeld Hannes Minnaar, de derde prijswinnaar van het Koningin Elisabeth Concours.


Oude vrienden zijn er ook. Met de klarinettist Lars Wouters van den Oudeweijer speelt zij al vanaf haar jeugd. De violiste Frederieke Saeijs, die nu voor het eerst met haar optreedt, was jaren haar penvriendin.


'De meeste musici willen graag terugkomen, Kerst in Utrecht is inmiddels ingeburgerd. We gaan met een grote groep naar de nachtmis in de Domkerk, waar mijn vader Jan Jansen het orgel bespeelt. Ook buitenlandse musici zingen de kerstliederen mee, in het Nederlands, ze weten niets eens wat ze zingen.'


Jansen richtte het festival op in 2003, naar een voorbeeld van het kamermuziekfestival van de violist Julian Rachlin, haar ex-vriend. 'In 2003 begon ik klein en fijn. Ik wist helemaal niet of het de goede tijd van het jaar was en of er genoeg animo voor was. Inmiddels is gebleken dat de belangstelling groot is.'


Opvallend is dat er relatief veel activiteiten voor kinderen zijn. Voor de kleintjes de Classic Express, een bus die dienst doet als concertzaal. Enkele concerten in de serie Verborgen Juwelen, waar stadspaleizen voor de gelegenheid opengaan, zijn voor de jeugd bedoeld.


Jansen vindt dat de kerstmatinee op 26 december voor de hele familie moet zijn. Zij nodigt dit jaar Gerard de Bruyne uit, een tekenaar die live beelden maakt tijdens het concert waarin een Russisch sprookje met muziek en beeld samengaat. 'Ik wil graag brengen wat ik vroeger zelf heb meegekregen. Ik luisterde naar sprookjes op de plaat, waar mijn grootvader muziek onder zette. Bijvoorbeeld een suite van Bach bij Sneeuwwitje. Dat brengt een geweldige sfeer met zich mee.'


Verrassen is volgens de meewerkende musici en Jansen het credo. Zoals de Kerkenmarathon, waarin bezoekers van kerk naar kerk lopen voor een concertje. Nieuw zijn de krasconcerten. Op 30 december kunnen bezoekers een kaartje open krassen. Dan pas weten ze waar ze naartoe gaan. 'Locatie en programma zijn geheim. Eén ding is zeker: ze krijgen mij te horen.'


Haar festival gaat om de muziek en het samenspelen met waardevolle mensen. 'Het klinkt cliché, maar dit voelt echt als thuiskomen. Alle goede dingen in het leven komen hier samen. Het is of de tijd stilstaat. Zo intens, dat is de beste manier. En afgesloten van de wereld, als in een cocon.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden