Boris Johnson, premier van het Verenigd Koninkrijk.

race om premierschap verenigd koninkrijk

Dit elftal hielp Boris Johnson aan het premierschap

Boris Johnson, premier van het Verenigd Koninkrijk. Beeld Reuters

Boris Johnson heeft dinsdag bij de Conservatieven de strijd om de opvolging van premier May gewonnen, en dat heeft hij mede te danken aan zijn team van sympathisanten. Wie zijn zij?

Boris Johnson is uitgeroepen tot winnaar van de strijd om het leiderschap van de Conservatieven. Daarom diende maandag de eerste ­bewindsman vast zijn ontslag in. Alan Duncan, een staatssecretaris op Buitenlandse Zaken, beweerde niet te zullen gaan dienen onder zijn voormalige baas op dat departement. Zondag had minister van Financiën Philip Hammond, die fel gekant is tegen een no-deal-Brexit, al aangekondigd te zullen opstappen voordat de hekken van Downing Street woensdag voor premier Boris Johnson openzwaaien.

De verwachting is dat Hammond en de zijnen actief oppositie gaan voeren ­tegen het kabinet-Johnson. Ze stemmen waarschijnlijk mee met een motie van wantrouwen van de Labour-oppositie, die met een no-deal-Brexit in het verschiet vrijwel onvermijdelijk is geworden. Dan kan het al snel tot nieuwe verkiezingen komen.

Volgens de Liberaal-Democraten overwegen zes Conservatieve Kamerleden al naar hun EU-gezinde partij over te stappen. Eurogezinde Conservatieven tonen zich diep ongelukkig. ‘Ik betrad in 2010 onder ­David Cameron de Conservatieve fractie’, zegt Antoinette Sandbach, telg van een voornaam Anglo-Nederlands geslacht. ‘Maar ik herken mijn eigen partij soms niet meer.’

Voor politici die niet echt geloven in de Brexit zal weinig plaats meer zijn in het nieuwe kabinet, zeker als dinsdag blijkt dat Johnson de leiderschapsverkiezing zelfs met een flinke marge heeft gewonnen. Ook zijn rivaal Jeremy Hunt zal mogelijk verdwijnen. Net zoals Theresa May afrekende met de entourage van haar voorganger David Cameron, zal Johnson een streep zetten onder het regime-May.

Drie jaar geleden tastte Johnson mis tijdens een gooi naar het premierschap. Wie zijn de mensen die de verrassend soepele opmars van de 55-jarige nu alsnog mogelijk hebben gemaakt? Wie gaan de dienst uitmaken in Westminster? Wie vormen het elftal van Boris Johnson?

Gavin Williamson – de wreker

Get Gavin! Dat was het eerste wat Boris Johnson te doen stond bij de leiderschapsrace. Drie jaar geleden had Gavin Williamson de weg naar 10 Downing Street vrijgemaakt voor Theresa May. Als voormalige chief whip weet Williamson alles van de fractieleden. Dat kan handig van pas komen, zeker als er wraak in het spel is. In het voorjaar is Williamson door May ontslagen als minister van Defensie na het lekken van informatie over Huawei. Williamson, op wiens bureau een glazen kooi met een tarantula staat, was ziedend en poseerde niet veel later lachend met George Osborne, een andere oud-minister die een rekening met May te vereffenen heeft. Dat Johnson fluitend door de stemming in de fractie kwam, was deels aan de 43-jarige intrigant met de babyface te danken.

Gavin Williamson. Beeld Reuters

Jacob Rees-Mogg – de neo-victoriaan

Voor de European Research Group is het nu of nooit. Wanneer de Brexit komend half jaar niet plaatsvindt, kunnen de eurosceptische ‘Spartanen’ binnen de Conservatieve Partij hun droom vergeten. Rees-Mogg zag al snel in dat Johnson de enige kans op succes is en hij voert al vanaf begin dit jaar campagne voor zijn mede-Old Etonian. Rees-Mogg is ook degene die Johnson richting een No Deal duwt. Onlangs beweerde de neo-victoriaan dat het Verenigd Koninkrijk omgerekend 90 miljard euro rijker gaat worden bij zo’n scenario, een bewering die door de minister van Financiën is afgedaan als ‘pure malligheid’. Rees-Mogg, wiens zus Annunziata namens The Brexit Party in Straatsburg zit, wordt genoemd als de nieuwe Kamervoorzitter. Eentje die de pruik zal herintroduceren.

Jacob Rees-Mogg. Beeld Reuters

Zac Goldsmith – de groene Conservatief

Een andere Borista is Zac Goldsmith, de groene Conservatief die de Boris Back-website beheerde. De twee zijn al jaren goede vrienden. Ze hebben samen campagne gevoerd tegen de uitbreiding van luchthaven Heathrow, al heeft Johnson sindsdien afstand gedaan van zijn belofte om voor de bulldozers te gaan liggen als ze de derde landingsbaan aanleggen. Goldsmith had Johnson graag willen opvolgen als burgemeester van Londen, maar verloor van Sadiq Khan. Sindsdien leidt hij een anoniem bestaan als parlementariër, maar heeft nu uitzicht op de post klimaat en milieu in het kabinet-Johnson. Goldsmith, co-auteur van het boek We Are One: A Celebration of Tribal Peoples, is de meest enthousiaste milieubeschermer in conservatieve kringen.

Zac Goldsmith. Beeld Reuters

Lynton Crosby – de strateeg

‘The Tovenaar van Oz’, zo luidt de bijnaam van Lynton Crosby. De 62-jarige Australische campagnestrateeg was de man achter Johnsons verkiezing en herverkiezing in Londen. En dus huurde Johnson hem opnieuw in om premier te worden. Sir Lynton – de titel kreeg hij dankzij David Cameron – houdt van simpele boodschappen die zijn kandidaten op het campagnepad uitentreuren herhalen. Dat ging twee jaar geleden bij de verkiezingen helemaal mis bij May, die liever naar haar eigen adviseurs luisterde, ook al gaven die haar tegengestelde tips. May legde daarna de schuld voor haar nederlaag bij Crosby, wat de Australiër ertoe bracht haar Brexit-plan te ondermijnen en Johnson wederom te steunen.

Lynton Crosby. Beeld AFP

Carrie Symonds – de ‘first girlfriend’ 

Boris-watchers zagen eerder dit jaar iets merkwaardigs. De politicus begon gewicht te verliezen, verruilde de barbier voor de kapper en zijn pakken begonnen beter te zitten. Dit duidde op twee met elkaar samenhangende zaken: hij luistert naar zijn vriendin en wil premier worden. Dat de 31-jarige Carrie Symonds voormalig hoofd van de pr-afdeling van de Conservatieven was, kwam goed uit. De vrouw die de eerste First Girlfriend gaat worden, is de dochter van de medeoprichter van The Independent, ging naar een dure meisjesschool in West-Londen en studeerde af in kunstgeschiedenis. Net als Goldsmith is Symonds een uithangbord van de Conservative Animal Welfare Foundation, een lobbygroep die onder meer strijdt tegen chloorkippen.

Carrie Symonds. Beeld HH

Nimco Ali – Ayaans evenknie

Na een fameuze relatieruzie tussen Boris Johnson en Carrie Symonds – waarbij het geschreeuw te horen was in de buurt – dook er een opvallende ‘woordvoerder’ namens het stel op: Nimco Ali, een goede vriendin van Symonds die een van de meest geestdriftige supporters is van Johnson. De 35-jarige, die als 4-jarige met haar familie uit Somaliland naar Engeland was gekomen, staat bekend om haar gevecht tegen genitale verminking, iets waarvan ze zelf het slachtoffer is geworden. Ze steunt Johnson, omdat hij volgens haar de eerste Britse politicus was die haar campagne serieus nam. Voorheen was ze Labour-supporter, maar die sympathie verdween met het aantreden van Jeremy Corbyn. De Britse evenknie van Ayaan Hirsi Ali heeft kandidaat gestaan voor de Women’s Equality Party.

Nimco Ali. Beeld Getty

Charles Moore – de hoofdredacteur

Hoezeer Johnson de meningen verdeelt, blijkt uit de opvattingen van twee van zijn oud-hoofdredacteuren bij The Daily Telegraph. De militair historicus Max Hastings heeft zo’n afschuw van Johnson dat hij heeft aangekondigd naar Argentinië te verhuizen als zijn oude beschermeling premier wordt. Bij Charles Moore daarentegen, wederom een Old Etonian, kan de blonde politicus geen kwaad doen. Vrijwel wekelijks prijst hij Johnson aan bij de lezers van The Daily Telegraph, een krant die ver gaat in de steun voor hun bestbetaalde medewerker. ‘Het overlevingsinstinct van de Conservatieven is eindelijk in actie gekomen,’ schreef de geroemde Thatcher-biograaf onlangs. ‘Alleen Boris kan de Brexit voltooien.’

Charles Moore. Beeld AFP

Tim Martin – de pubbaas

Op campagnepad deed Johnson een echte ‘Farage’: hij liet zich net als ‘Mister Brexit’ fotograferen achter de tap. Het bier dat hij schonk mocht er zijn: Knight of the Garter van de Windsor and Eton-brouwerij. De locatie was nog belangrijker: een kroeg van Wetherspoon, de grootste pub-keten van Engeland. Naast hem stond de gastheer: oprichter en eigenaar Tim Martin. De Noord-Ier, die de keten vernoemd heeft naar een docent die niets zag in de scholier Martin, is een van de grootste pleitbezorgers van de Brexit en zijn duizenden pubs werden indertijd een belangrijk decor voor de Brexit-campagne. Voor Johnson, zoekend naar steun onder de arbeidersklasse, is de steun van de pubbaas een zegen.

Tim Martin. Beeld Reuters

Jo Johnson – de trouwe broer

De pijnlijkste opmerking die Johnson tijdens zijn campagnetournee te horen kreeg was in een tuincentrum te Sevenoaks. ‘Het is jammer dat je broer niet in de running is’, riep een vrouw. Ze doelde op Jo Johnson, die net als Boris het kabinet-May heeft verlaten, al was het om een tegenovergestelde reden: Jo vond dat premier May haar oren juist te veel had laten hangen naar de brexiteers. De remainer Jo wil een tweede referendum. Maar uiteindelijk blijkt familie voor politiek te gaan. Hoewel hij het niet eens is met de Brexit steunde Jo, voormalig journalist van de eurogezinde Financial Times, zijn broer vanaf het eerste moment. Deze steun was een enorme opsteker voor de oudste Johnson, die zijn jongere, bedachtzame broer mogelijk zal belonen met een onderwijsportefeuille.

Jo Johnson. Beeld AP

Liz Truss – de libertariër

‘Boris Johnson heeft Londen op de kaart gezet!’ Met deze aanbeveling op de laatste verkiezingsbijeenkomst oogstte Liz Truss spot. Alsof de Britse hoofdstad tot voor het Boris-tijdperk een provinciestad was. Maar het tekende de bewondering van deze oud-minister voor Johnson. Ze is een van zijn grootste fans en probeert hem in de libertaire hoek te duwen: lage belastingen en zo min mogelijk regels. Toen Johnson onlangs voorstelde de ‘zonde-belastingen’ te dumpen, zoals de belasting op suikerrijke drankjes, zagen waarnemers de hand van Truss, én van Johnsons adviseurs die voor multinationals als Coca-Cola hebben gelobbyd. Truss mikt op de hoofdprijs: ze wil de eerste vrouwelijke minister van Financiën worden.

Liz Truss. Beeld EPA

Edward Lister – de kinderoppas

Hij wordt al spottend de kinderoppas van 10 Downing Street genoemd: Sir Edward Lister. Zijn officiële titel, zo is de verwachting, zal stafchef zijn, een functie die de oude thatcheriaan tussen 2011 en 2016 onder Johnson vervulde in het Londense stadhuis. In de zeventien jaar daarvoor had Lister naam gemaakt als leider van stadsdeel Wandsworth, dat al decennia geldt als vlaggeschip van de Conservatieven. Tevens was hij voorzitter van Home for England, een overheidsorganisatie die verantwoordelijk is voor de uitvoering van het nationale woningbeleid. Deze functie heeft hij opgegeven vanwege zijn werkzaamheden voor Johnson, waaronder het op papier zetten van een Brexit-strategie.

Edward Lister. Beeld Getty

Meer over Boris Johnson, favoriet voor het Britse premierschap
Boris Johnson wordt wel vergeleken met het oer-Britse broodbeleg Marmite: je houdt van hem, óf je haat hem.

Drie ministers dreigen op te stappen als Boris Johnson wordt gekozen tot premier van het Verenigd Koninkrijk.

Boris Johnson wacht een grote Iraanse crisis als hij woensdag zijn intrek neemt op 10 Downing Street.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden