'Dissidenten van nu gaan juist van west naar oost'

Tientallen Franse katholieken zijn de afgelopen jaren naar Rusland geëmigreerd. Ze voelen zich niet meer thuis in West-Europa. Terug willen ze niet: 'Rusland is een homogene natie.'

Stanislas de Lassus Saint-Geniès (28) (links).Beeld Max Avdeev

De Saint Louis-kerk in het centrum van Moskou loopt zondagochtend vol met immigranten. Op het eerste gezicht geen mensen die iets te maken hebben met vluchtelingenstromen uit islamitische landen. Dit zijn katholieken uit Frankrijk, die in zondagse kleren met Franstalige psalmen meezingen.

Maar ga na de dienst met ze praten en moslimimmigratie komt al snel aan bod. De komst van moslims naar Frankrijk is voor hen een belangrijke reden waarom ze niet meer in hun eigen land wonen - Frankrijk voelt niet meer als thuis.

Land in verval

Dat gevoel is zo sterk dat ze de afgelopen jaren naar Rusland uitweken. Terug naar Frankrijk willen ze niet: Rusland bevalt goed. Zo goed dat een deel van de groep probeert om per decreet van president Poetin een Russisch paspoort te ontvangen.

De groep bestaat uit enkele tientallen Franse katholieken. Ze verhuisden van verschillende plekken in Frankrijk naar grote steden in Rusland. Met name naar Moskou. Daar treffen ze elkaar in de centrale wijk Tsjistyje Proedy (Schone Vijvers) met haar boulangeries, het Franse Alexandre Dumas Lyceum en de Saint Louis-kerk. Een andere populaire ontmoetingsplek is café Normandie-Niemen, vernoemd naar het Franse squadron dat in de Tweede Wereldoorlog aan de zijde van de Sovjet-Unie streed.

In de afgelopen maanden zocht de Volkskrant de Fransen op om te begrijpen waarom ze zich niet meer op hun gemak voelden in Frankrijk. En waarom ze dat gevoel in Rusland wel krijgen. Frankrijk en Rusland schetsen ze op gevoel en op basis van hun directe omgeving. In Rusland is dat vaak een grote stad met de hoogste levensstandaard van het land.

Frankrijk komt naar voren als een land in verval. Een land waarin de Fransen zich onveilig voelen op straat. De recente terroristische aanslagen worden genoemd als bewijs dat de regering de controle kwijt is op het immigratiebeleid. Ze storen zich aan de progressieve agenda van de Franse regering: het homohuwelijk en campagnes voor anticonceptie passen niet in hun conservatieve wereldbeeld. Spreken ze zich uit, dan hebben ze niet het gevoel dat de 'mainstreammedia' hun zorgen serieus neemt.

Marine Le Pen

In de gesprekken komt geregeld de naam Marine Le Pen voorbij. In Frankrijk is het controversieel om steun voor haar uit te spreken, klinkt het in de groep. 'Als je haar naam uitspreekt, hoor je er voor veel mensen in Frankrijk niet meer bij', zegt Jean-Stéphane Betton, leraar geschiedenis op het Alexandre Dumas Lyceum en actief in de Saint Louis-kerk.

Hij en anderen in de groep kennen de Le Pens persoonlijk en staan achter de ideeën van Front National. Enkelen ontmoetten Marion Maréchal-Le Pen, fractiegenoot en nicht van Marine, toen zij in november Moskou bezocht en cadeaus uitwisselde met Russische parlementariërs - de band tussen Front National en de Russische politiek is hecht.

In Rusland voelen de Fransen zich meer op hun gemak. Ze vinden zich in het christelijke karakter van het land en de conservatieve wind die er waait.

Twintig tot dertig van de Fransen zijn betrokken bij een procedure om een Russisch paspoort te ontvangen, per decreet van president Vladimir Poetin. Poetin deelde de afgelopen jaren paspoorten uit aan onder meer de Franse acteur Gérard Depardieu, de Amerikaanse hollywoodster Steven Seagal en de Amerikaanse wereldkampioen boksen Roy Jones Jr. Het zou de eerste keer zijn dat Poetin per decreet paspoorten uitgeeft aan een groep 'gewone' burgers.

Marine Le Pen.Beeld EPA

Provocatie

'Het zou een provocatie zijn aan de Franse regering', zegt Jean-Stéphane Betton, die op een paspoort van Poetin hoopt. 'Het hangt af van de politieke ontwikkelingen.' Als de band tussen Rusland en Frankrijk verslechtert, bijvoorbeeld door de verkiezing van een socialist als Franse president, groeien hun kansen, denken de Fransen.

Sommigen in de groep noemen zich dissidenten van het Westen. 'De dissidenten gingen altijd van het oosten naar het westen', zegt Guillaume, die zijn achternaam wegens privacyoverwegingen niet in de krant wil. 'De dissidenten van nu zijn mensen als wij. En wij gaan juist van west naar oost.'

Dat wil niet zeggen dat er andersom geen verkeer is. Vorige maand zei de Russische politieke kunstenaar Pjotr Pavlenski asiel aan te vragen in Frankrijk. De felle criticus van het Kremlin wordt in eigen land beschuldigd van verkrachting. Een leugen van de geheime diensten om van hem af te komen, meent Pavlenski.

Vincent Gueret (45) emigreerde in 2014, kwam uit Nantes: 'Rusland koestert zijn christelijke traditie nog'

Vincent Gueret.Beeld Max Avdeev

'Als Fransman had ik het gemaakt in Amerika. Ik had een succesvol bedrijf opgezet, een eigen huis in Californië, twee auto's. Maar toen begon de crisis in Oekraïne.

Op skivakantie werd een vriendin woest op me omdat ik een muts droeg met een Russisch embleem, een oud souvenir. Ze zei: 'Russen zijn krankzinnig, Poetin is een moordenaar.' We kregen ruzie.

Diezelfde avond zat ik in New York in een restaurant waar CNN aanstond. Ik hield vroeger van CNN. Maar er stond nu met grote letters: gaat Rusland Oekraïne binnenvallen? Met zo'n CNN-specialist erbij die vertelt dat de Krim nooit Russisch was. Al het nieuws over Rusland was negatief, en de mensen om mij heen namen het allemaal als waarheid aan. Probeerde ik het te nuanceren, dan kreeg ik te horen: je bent zeker een van die Poetin-boys. Toen werd ik bang.

Terug naar Frankrijk was voor mij geen optie. Ik had nooit gedacht dat ik over ras zou praten. Ik ben opgegroeid in Frankrijk met vrienden uit Namibië en Marokko. Geen enkel probleem. Maar nu raken zij in de meerderheid en wij in de minderheid. En onze regering en media blijven maar doen alsof het allemaal wel meevalt.

Ik belde een oude vriend in Moskou, die zei: kom naar Rusland. Ik ontdekte een grote Franse gemeenschap met dezelfde politieke gedachten. Mensen die net als ik op Le Pen gaan stemmen. Ik dacht: wow, ik ben niet alleen.

Wij vinden hier wat we thuis zijn kwijtgeraakt. Rusland is nog steeds een homogene natie. Frankrijk is dat niet meer, laten we er geen doekjes om winden. Rusland heeft zijn eeuwenlange christelijk orthodoxe religie niet overboord gegooid. Mijn omgeving is hier wit - sorry dat ik dit onderwerp weer aansnij, maar het is de realiteit. In Frankrijk kan je in de problemen komen met mensen die we hier niet hebben. Hier is het veilig.

En kijk eens hoe ik hier woon. Een appartement van 150 vierkante meter aan de gracht. Ik en mijn hond Layka wonen nog in het stof, maar de verbouwing is bijna klaar. Als ik 's ochtends ga hardlopen kom ik langs al die kerken, die prachtige grachten en architectuur. Sint-Petersburg is waarschijnlijk de mooiste stad op aarde.'

Stanislas De Lassus Saint-Geniès (28) emigreerde in 2014, kwam uit Avignon: 'Ik voel me veiliger in Moskou dan in Parijs'

Stanislas de Lassus Saint-Geniès (links).Beeld Max Avdeev

'Ik vond het niet fijn om te zien hoe mijn land ten onder gaat. Frankrijk verliest zijn geest en identiteit. Op school leer je niet meer om trots te zijn op Frankrijk. Mensen gaan niet meer naar de kerk.

Ik weet nog goed hoe Kerst in Parijs eruitzag toen ik een kind was. Je zag de heilige maagd, Christus, Jozef. In de etalage van de Galeries Lafayette had je van die prachtige poppetjes en de kerstman. Dat was de kerstsfeer die ik mooi vond. Dat is weg. Het is geen Kerst meer in de Galeries Lafayette.

We wensen elkaar geen prettige Kerst meer, maar prettige wintervakanties. Kerststalletjes zijn verboden in publieke gebouwen.

De regering kan niet omgaan met moslimimmigratie. Ze verstoppen de Franse christelijke wortels en vragen moslims om niet te veel moslim te zijn. En dan maar hopen dat mensen met elkaar overweg kunnen, maar dat werkt niet.

Rusland is wel een christelijk land. Russen zijn duidelijk: we zijn een multicultureel land met een christelijke meerderheid. Ik ga iedere zondag naar de Franse kerk. Tegelijkertijd staat de grootste moskee van Europa tegenover mijn appartement. Niemand vecht.

Ik wist weinig van Rusland, behalve dat mensen er een hoop onzin over vertelden. Poetin is een dictator, Russen zijn arm en verdrietig, mensen schieten in de straten - ik heb zo veel rare verhalen gehoord. Maar in mijn familie neigen we de mainstreammedia niet te geloven.

Meteen toen ik aankwam, hield ik van Rusland. Ik heb een onlinemarketingbedrijf opgezet. Dat gaat heel makkelijk in Moskou. Ze zijn goedkoop in ict, maar kwalitatief goed. Binnen twee weken ontmoette ik Katja, mijn vriendin, op een talenschool. Ze is heel open-minded, spreekt Engels, maar is tegelijkertijd traditioneel. Ze houdt van Rusland en wil hier blijven. Ik begrijp dat, maar in Europa zijn we bang om van ons land te houden.

Ik voel me veiliger in Moskou dan in Parijs, het leven is hier aangenamer. Als je het over kleinere steden hebt, is het nog steeds comfortabeler om in Frankrijk te wonen dan in Rusland, dat ontken ik niet. Het zorgstelsel is beter, de steden zijn schoner. Maar Rusland zit in de lift, Frankrijk is in verval.'

Guillaume (31) emigreerde in 2013, kwam uit Parijs: 'In mijn land krijg je als buitenlander voorrang'

GuillaumeBeeld Max Avdeev

'Wanneer ik besloot dat ik niet langer in Frankrijk kon blijven? Toen mijn dochter werd geweigerd bij de openbare kinderopvang in Parijs. Ik verdiende te veel, zeiden ze. Ik moest maar een privéopvang zoeken. De mensen voor mij kregen wel een plek. Een immigrantenfamilie. Ik dacht: wat is dit? Ik ben Frans, ik betaal al jaren belasting. Deze mensen zijn niet Frans. Weet je wat de vrouw van de kinderopvang zei? U hebt geluk om Frans te zijn, u moet niet klagen. Toen realiseerde ik me dat je in mijn land voorrang krijgt als je buitenlander bent.

Ik voelde me al langer niet prettig in Frankrijk. Mijn vrouw werd lastiggevallen op weg naar haar werk. Ja, door mensen die er anders uitzien dan wij. De aanslagen in Parijs hebben bewezen dat Frankrijk totaal geen controle heeft over immigratie. Maar als je zegt dat je tegen migratie bent, dan ben je meteen een fascist.

Iets anders zijn de posters die in Frankrijk zijn verschenen van zoenende homo's. Met een tekst erbij over veilige seks. Dat is niet wat ik wil zien op straat. Ik, mijn vrouw en kinderen zijn katholiek. Maar het wordt niet geaccepteerd als je zegt dat je tegen het homohuwelijk of contraceptie bent.

Media in Frankrijk zijn links. Op school leer je dat je moet openstaan voor buitenlanders. Bij geschiedenis gaat het over slavernij, kolonisatie, collaboratie met de nazi's. Nooit iets positiefs over Frankrijk. Trots zijn op je land mag niet.

Nu werk ik in Moskou als manager van zestig mensen, allemaal Russen. Tegen hen kan ik zeggen wat ik denk. We kijken op dezelfde manier naar de wereld. Het zijn witte mensen met traditionele opvattingen, christenen, net als ik.

Franse vrienden die me opzoeken zeggen allemaal: wow, dit is zo anders dan ik verwachtte. Moskou is modern. Je hebt overal 4G, je kan alles thuis laten bezorgen, de straten zijn schoner dan in Parijs, in het onderwijs is veel aandacht voor cultuur.

Ik zeg niet dat Rusland perfect is. Ik verdien de helft van wat ik in Parijs verdiende. Ga buiten Moskou kijken en je ziet een veel lagere levensstandaard. Maar ik voel me hier veilig en op mijn gemak.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden