'Discussie over iPad-school is veel te emotioneel'

Jolien Francken van de Radboud Universiteit deed een literatuurstudie naar het effect van typen of schrijven op de leesvaardigheid.

Niemand schrijft meer met de hand. Afschaffen die krulletters, zeggen de oprichters van de iPad-scholen. Leer kinderen liever blind typen.

'Dat lijkt me zeer voorbarig. Schrijven met de hand heeft wezenlijk andere effecten op de hersenen dan typen. Ten eerste leidt het tot betere motorische vaardigheden. Ook blijk je letters beter en sneller te herkennen als je ze met de hand leert schrijven. Dat blijkt uit een studie waar volwassenen werd gevraagd om nieuwe karakters te leren. Via een MRI-scan bleek bovendien dat er meer gebieden in de hersenen actief werden bij de schrijvers; dezelfde gebieden die actief worden bij lezen.'


Schrijven heeft dus invloed op de leesvaardigheid?

'Ja. Maar ik zeg niet dat schrijven beter is dan typen. Het werkt alleen anders. Er is geen enkel bewijs dat kinderen zonder de motorische handeling van het schrijven niet in staat zouden zijn te leren lezen. Er wordt alleen gezegd dat leren schrijven het leren lezen vergemakkelijkt.'


Dus toch maar niet iedere kleuter een iPad?

'Die vraag kan ik niet beantwoorden, er bestaan veel interessante apps voor jonge kinderen, ook om bijvoorbeeld letters te oefenen. Maar het gaat mij om het onderwijs. Ik wilde weten of er veel onderzoek gedaan is naar de effecten van het gebruik van laptops en iPads op scholen. Maar dat is er niet.'


Wat betekent die ontdekking?

'Dat er nog veel te weinig bekend is om het hele onderwijs om te gooien op basis van nieuwe technologieën waar amper onderzoek naar is gedaan, lijkt mij.'


Een bekend tegenstander is de Duitse psychiater Manfred Spitzer die het gebruik van een iPad voor kleuters 'kindermishandeling' noemt.

'Spitzer denkt dat menselijk contact en het opdoen van ervaringen de enige manier van leren is, en niet via een computer. Dat klinkt plausibel, maar daarin heb ik mij niet verdiept. Wel zegt hij ook dat schrijven belangrijk is voor de leesontwikkeling. Jonge Chinezen zouden karakters minder goed onthouden als ze ze op de computer leren. Zelf tekenen werkt veel beter.'


Veel positieve geluiden zijn gesponsord door de it-lobby, luidt kritiek van Spitzer ook.

'Het is een emotioneel debat. Sommige tegenstanders lijken bang te zijn voor elke vorm van technologische vooruitgang. Dat zijn onheilsprofeten die ook hadden geageerd tegen de stoomtrein. Daar heb ik niet zoveel mee. Ik wilde weten of er behalve emotionele argumenten ook puur wetenschappelijke bestaan. Ik ontdekte dat veel onderzoek gekleurd is. Zo kwam ik een symposium in de VS tegen dat georganiseerd bleek te zijn door een producent van schrijfmaterialen. Ook vermoed ik dat er veel meer onderzoek is gedaan dan is gepubliceerd.'


Hoe bedoelt u?

'Ik doel op de publicatiebias. Ik denk dat er veel meer studies zijn gedaan die een neutrale uitkomst hadden, maar wetenschappelijke tijdschriften geven de voorkeur aan studies met spectaculaire resultaten. Het heeft ook te maken met de stand van zaken in de neurowetenschappen. Er zijn nog zoveel fundamentele vragen; toegepast onderzoek kun je eigenlijk pas echt doen als je die vragen hebt opgelost.'


Als een basisschooldirecteur u zou opbellen met de vraag of hij kleuters met een iPad les moet geven, wat zou u dan zeggen?

'Dan zou ik niet kunnen antwoorden. Er is nog te weinig bekend. Ik zie het eerder als een beginpunt voor verder onderzoek. Maar laat ik het zo zeggen: ik zou mijn kinderen later zelf niet op een Steve Jobsschool zetten.'


KENNISCAFé

Meer over iPad-scholen, maandag 21 oktober 20.00 uur in het KennisCafé in De Balie, Amsterdam. Info en reserveren: debalie.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden