Discussie over biotechnologie is zeker zinvol

De discussie over biotechnologie gaat onderhand meer over het debat zelf dan over de vragen die biotechnologie oproept. Dat is jammer, vindt Jan Terlouw....

TUSSEN de biotechnologie-industrie en kritische milieu- en ontwikkelingsorganisaties bestaan grote verschillen in de beoordeling van het nut, de veiligheid en de wenselijkheid van de toepassing van gentechnologie in de voedselproductie. Maar over één zaak zijn ze het in elk geval hartgrondig eens: de fundamentele vraag of de Nederlandse samenleving wel aan de gentechnologie wil, mag in een publiek debat over biotechnologie en voedsel niet onder het tapijt worden gemoffeld (Forum, 12 en 16 oktober).

'Ga de lastige vragen niet uit de weg', houdt Rob van Leen, de voorzitter van de Nederlandse Biotechnologie Associatie (Niaba), ons voor. De woordvoerder van de coalitie van maatschappelijke organisaties Geert Ritsema gaat zelfs nog een stap verder: zo'n fundamentele discussie is een gepasseerd station, want de regering heeft toch al 'ja' gezegd tegen genetische manipulatie in de voeding.

Ritsema, die bovendien het discussiemateriaal voor het debat eenzijdig vindt, meent daarom dat het publiek debat het karakter heeft van een pr-campagne voor gentechnologie. De Niaba maakte onze Commissie overigens onlangs in een brief hetzelfde verwijt van eenzijdigheid, maar dan in omgekeerde zin.

De verleiding is groot om - voor de zoveelste keer - in te gaan op de kritische noten die Greenpeace en de andere organisaties kraken over de opzet van het debat. Maar er wordt al genoeg gedebatteerd over het debat zelf. Liever verwijs ik hiervoor dan ook naar onze uitvoerige onderlinge correspondentie, terug te vinden op de website www.etenengenen.nl (onder 'praat mee, uw reacties').

Want van groter belang is de vraag die min of meer impliciet door zowel Niaba als door Greenpeace wordt opgeworpen: heeft het voor de burger en consument eigenlijk wel zin om zich in het debat te mengen en zijn of haar mening te laten horen? Het zal niet verbazen: uiteraard is dit naar mijn mening het geval. De belangrijkste reden hiervoor is dat 'de politiek' (regering en parlement) een publiek debat over biotechnologie en voedsel zelf gewenst heeft. Kamer en kabinet wíllen dat de bevolking zich uitspreekt over de aanvaardbaarheid van de toepassing van biotechnologie in de voedselproductie en -consumptie.

Het is waar dat het kabinet onder het motto 'verantwoord vooruit' zelf in de Integrale nota biotechnologie voorafgaand aan het debat een positie heeft ingenomen. Maar door opdracht te geven voor een publiek debat, geeft het kabinet tegelijkertijd aan belang te hechten aan het oordeel van de bevolking en de vragen en zorgen die in de samenleving leven serieus te willen nemen.

De Tweede Kamer heeft ondertussen een betekenisvolle stap gezet door het oordeel over de genoemde Integrale nota biotechnologie op te schorten, in afwachting van de uitkomsten van het publiek debat.

Startpunt voor het publiek debat 'Eten & Genen' is dat gentechnologie bestaat en nu al op allerlei manieren en op grote schaal in de voedselproductie wordt toegepast. Gentechnologie is er al, maar daarmee zijn we er nog niet. We weten misschien nog niet half wat in de (nabije) toekomst technisch mogelijk zal zijn. Des te dringender is de noodzaak hierover nu goed met elkaar in gesprek te gaan: willen we dit wel? Of willen we bepaalde ontwikkelingen misschien al op voorhand uitsluiten? Kunnen we, als we dat zouden willen, onze grenzen eigenlijk wel sluiten voor een technologie of voor bepaalde toepassingen daarvan? Inderdaad allemaal lastige vragen, maar wel vragen die wat ons betreft in alle openheid in het debat op tafel liggen.

De vijftien organisaties zijn niet de exclusieve eigenaars van de argumenten tegen gentechnologie. Wij brengen die argumenten ook steeds naar voren. Het lijkt nu, ten onrechte, dat alle vijftien organisaties een eensluidend oordeel hebben over biotechnologie en voedsel, en ook wordt hun actieve inbreng in het debat - in confrontatie met andere meningen - node gemist. Zij houden zich gedekt en wekken zo langzamerhand de indruk - naar ik aanneem onbedoeld - geen behoefte te hebben aan een open, inhoudelijk debat, waarin de kracht van argumenten telt. Zij organiseren een eigen conferentie, zoals ook de voorstanders van gentechnologie doen van tijd tot tijd.

Wij juichen dat toe en we luisteren met belangstelling naar wat op deze conferenties te berde wordt gebracht. Maar hoe waardevol de kennis en opinies van de deskundigen die daar het woord voeren ook zijn, in het publiek debat 'Eten & Genen' staan niet de deskundigen en woordvoerders centraal, maar spreekt uiteindelijk iedere burger en consument voor zichzelf.

Jan Terlouw is voorzitter van de Tijdelijke commissie biotechnologie en voedsel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden