DISCRIMINATIE

In Nederland is het verboden om bevolkingsgroepen te beledigen. Dat werd in 1934 opgenomen in de wet om te kunnen optreden tegen fascisten, die het hadden voorzien op joden, en tegen communisten, die ten strijde trokken tegen het geloof....

1940 Hoge Raad bevestigt veroordeling auteur van artikel in het NSB-blad Volk en Vaderland.

1940 Hoge Raad bevestigt veroordeling auteur van artikel in het NSB-blad Volk en Vaderland.
De auteur omschrijft joden als ‘parasiet op den arbeid’. Dat wordt gezien als een ‘nodeloos onteerende qualificatie’.

1940 Hoge Raad bevestigt veroordeling auteur van artikel in het NSB-blad Volk en Vaderland.
Nederland verplicht zich in 1969 om discriminatie op grond van ras strafbaar te stellen. Dan treedt het Internationaal Verdrag ter uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie in werking. Op grond daarvan moeten lidstaten optreden tegen discriminatie op grond van ras, huidskleur of nationale of etnische afstamming. Ook asielzoekers vallen hieronder, stelt de Hoge Raad.

1940 Hoge Raad bevestigt veroordeling auteur van artikel in het NSB-blad Volk en Vaderland.
In de decennia hierna worden veel mensen veroordeeld voor rassendiscriminatie. De extreemrechtse partij CP’86 wordt op deze grond verboden. Met name politicus Hans Janmaat, voorman van de Centrum Democraten, wordt vaak aangeklaagd.

1997 Hans Janmaat bestraft wegens discriminatie.

1997 Hans Janmaat bestraft wegens discriminatie.
De extreemrechtse politicus krijgt van het gerechtshof in Arnhem een boete van 7.500 gulden (3409 euro) en twee maanden voorwaardelijke celstraf. Tijdens een demonstratie zei hij: ‘Wij schaffen, zodra wij de mogelijkheid en de macht hebben, de multiculturele samenleving af.’ De context waarin hij dit zei, weegt zwaar. De uitlating als zodanig is niet strafbaar, maar is dat wél in combinatie met leuzen die worden meegevoerd, zoals ‘vol is vol’.

1997 Hans Janmaat bestraft wegens discriminatie.
Dit vonnis over Janmaat is omstreden. Deskundigen zien het als een te forse inperking van de uitingsvrijheid. Zulke uitspraken zou je tegenwoordig waarschijnlijk ongestraft kunnen doen.

1991 Columnist en cineast Theo van Gogh onherroepelijk veroordeeld voor belediging van joden.

1991 Columnist en cineast Theo van Gogh onherroepelijk veroordeeld voor belediging van joden.
Na een serie tegenstrijdige rechterlijke uitspraken bevestigt de Hoge Raad dat Van Gogh duizend gulden (ruim 450 euro) moet betalen wegens uitlatingen in het filmtijdschrift Moviola in 1984. Daarin stelt hij dat schrijver Leon de Winter misbruik maakt van zijn joodse identiteit om populair te worden. In het artikel maakt hij, in zijn woorden, zieke grappen als: ‘Wat ruikt het hier naar caramel. Vandaag verbranden ze alleen de suikerzieke joden.’ Dat wordt als onnodig grievend gezien. Overigens wordt Van Gogh na herpublicatie van de citaten voor de tweede keer vervolgd, maar dan wordt hij vrijgesproken.

1991 Columnist en cineast Theo van Gogh onherroepelijk veroordeeld voor belediging van joden.
Het ontkennen van de Holocaust, de moord op zes miljoen joden door de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog, is niet expliciet verboden in Nederland. Toch vinden de meeste rechters dit strafbaar. Ze redeneren dat het beledigend is om te zeggen dat het leed dat joden is aangedaan een verzinsel is. ‘Het Europees Hof is van mening dat mensen die dit doen anti-democratische bedoelingen hebben, omdat ze de strijd tegen antisemitisme en racisme ondermijnen’, aldus universitair hoofddocent staatsrecht Aernout Nieuwenhuis.

1991 Columnist en cineast Theo van Gogh onherroepelijk veroordeeld voor belediging van joden.
Het ontkennen van de Armeense volkerenmoord (1915) is in beginsel niet strafbaar. Er gaan stemmen op om dat te veranderen, maar juridisch ligt dat lastig, meent Nieuwenhuis. ‘Van een afstand bekeken lijkt het erop dat er in vergelijking met de Holocaust iets meer discussie mogelijk is of in dit geval sprake is van genocide of niet.’

1987 Hoge Raad: verkoop Mein Kampf verboden.

1987 Hoge Raad: verkoop Mein Kampf verboden.
Ook als hij geen propagandistische bedoelingen heeft, is een handelaar in tweedehandsboeken die het boek van Adolf Hitler te koop aanbiedt, toch strafbaar. Bepalend is dat sprake is van de intentie om een ‘kwaadaardig’ boek te verkopen, aldus de rechters.

1987 Hoge Raad: verkoop Mein Kampf verboden.
Ook deze uitspraak is vaak bekritiseerd door rechtsgeleerden die wijzen op het recht om kennis te nemen van onwelgevallige informatie, ook al is die discriminerend.

1987 Hoge Raad: verkoop Mein Kampf verboden.
Sinds 1991 worden meer bevolkingsgroepen beschermd door het strafrecht. Naast discriminatie wegens ras of godsdienst (zie pagina 39) wordt ook het opzettelijk beledigen op grond van iemands seksuele geaardheid strafbaar. Met name rond de eeuwwisseling leidt dat tot grote rechtszaken, onder meer tegen Leen van Dijke die homo’s vergelijkt met dieven.

2002 Hoge Raad oordeelt in het voordeel van imam El-Moumni die homo’s zou discrimineren.

2002 Hoge Raad oordeelt in het voordeel van imam El-Moumni die homo’s zou discrimineren.
In het televisieprogramma NOVA noemt Khalil El-Moumni homoseksualiteit een ziekelijke afwijking die een bedreiging is voor het voortbestaan van de mens. Op basis van de context – zijn godsdienst – gaat hij vrijuit. De imam legt uit wat er in de Koran staat en zou geen haat willen zaaien.

2002 Hoge Raad oordeelt in het voordeel van imam El-Moumni die homo’s zou discrimineren.
Sinds 2006 is het strafbaar mensen opzettelijk te beledigen op grond van hun lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap. Tot veroordelingen heeft dit nog niet geleid.

2008 Commotie over cabaretier Micha Wertheim.

2008 Commotie over cabaretier Micha Wertheim.
Een theaterzaal in Roermond loopt leeg als Wertheim tekeergaat tegen een toeschouwer in een rolstoel. De cabaretier zegt verwarring te willen stichten. ‘Als ik gehandicapten uitmaak voor profiteurs en racisten die onze samenleving dreigen te ontwrichten, hoop ik dat duidelijk is dat daar ironie achter zit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden