Discipline is de beste lading

Houd merk bij merk, haal de lader op tijd uit het stopcontact en stop geen lege bij volle. Oplaadbare batterijen kunnen lang mee, maar je moet ze wel wakker houden....

Wegwerp

Wegwerp
Het principe van draagbare energie verpakt in een batterij is al tijden hetzelfde: in een omhulsel zitten twee hermetisch van elkaar gescheiden metalen in een bad van zure chemicaliën. Zodra je de metalen verbindt (dat gebeurt als je op de knop on drukt van het apparaat waarin de batterij zit) vindt een chemische reactie plaats waarbij de metaalatomen van opbouw veranderen en vrije elektronen loskomen die van het ene metaalstrookje (-) naar het andere stromen (+). En dan heb je elektriciteit.

Wegwerp
De in Nederland meest verkochte batterijen zijn eenmalig te gebruiken alkaline batterijen. Die zijn er in veel soorten, kwaliteiten en prijzen. Het meest gebruikte type – AA of penlite – heeft een capaciteit (energieinhoud) van ongeveer 2000 milliampèreuur (mAh). Dat wil zeggen dat ze een apparaat dat 500mA vraagt tot vier uur lang van stroom zouden kunnen voorzien, maar dat halen alleen de goede batterijen. Meestal zijn dat de dure. Batterijen met icoontjes van camera’s en andere stroomvretende apparaten of de vermelding heavy duty hebben geen hogere capaciteit, maar kunnen beter ‘pieken’: ze kunnen in korte tijd een stevige stroomstoot leveren.

Wegwerp
Het voordeel van alkalinebatterijen is dat ze nauwelijks leeglopen als je ze niet gebruikt, ook al bewaar je ze jarenlang. Het nadeel is dat ze milieuvervuilend zijn en relatief duur omdat je ze na één gebruiken weg moet gooien. In 2006 hebben de batterijfabrikanten, verenigd in de Stibat, bijna 3 miljoen kilo (een lege penlite weegt ongeveer 25 gram) batterijen ingezameld en gerecycled. Dat is 36 procent van de in 2006 verkochte batterijen. In 2016 moet dat volgens de Europese richtlijnen 45 procent zijn.

Wegwerp
Lege batterijen moeten bij het chemisch afval.

Oplaadbaar

Oplaadbaar
Oplaadbare batterijen zijn voller, krachtiger, schoner en al snel goedkoper dan wegwerpbatterijen. Ze worden gekocht door mensen die veel en vaak batterijen nodig hebben: na drie of vier ont- en opladen ben je al goedkoper uit dan met wegwerpbatterijen. Het nadeel van oplaadbare batterijen is zelfontlading: ze lopen langzaam uit zichzelf leeg. In de eerste 24 uur al 10 procent, daarna neemt de capaciteit af met ongeveer 15 procent per maand.

Oplaadbaar
In de eerste generatie oplaadbare batterijen zaten nikkel en cadmium (NiCad). NiCads kunnen tegen kou en gaan lang mee, maar ze zijn over twee jaar verboden, omdat cadmium schadelijk is voor de gezondheid. Andere nadelen van NiCad zijn de ingewikkelder laadprocedure – ze moeten eerst geheel ontladen worden – en bovenal de lagere capaciteit (tot 1000mAh).

Oplaadbaar
Vanwege die nadelen is het cadmium inmiddels vervangen door metaalhydride (een mix van vijf verschillende metalen). NiMh-batterijen zijn niet alleen gemakkelijker en minder milieuonvriendelijk, ze hebben ook veel meer capaciteit.

Oplaadbaar
Consumentenbonden doen regelmatig testen van oplaadbare batterijen. Het is de vraag of dat nut heeft, want door de hoge omloopsnelheid van allerlei soorten batterijen liggen de geteste batterijen vaak al niet meer in de winkel. Het enige anker voor de consument is de IEC-norm: om daaraan te voldoen moet een NiMh na 500 gebruikscycli nog minstens 60 procent van de oorspronkelijke capaciteit leveren. De overige 40 procent van de batterij is dan versleten of gekristalliseerd. Meestal door ouderdom of verkeerd gebruik, zoals te vaak snelladen.

Hybride

Hybride
De batterijfabrikanten hebben een derde generatie batterijen ontwikkeld die de voordelen van oplaadbaar en wegwerp in zich verenigen: je koopt ze vol, ze lopen nauwelijks leeg en je kunt ze honderden keren opladen. Ze heten Hybrio (Uniross) MaxE (Ansmann), Infinium (Panasonic), Eneloop (Sanyo), ReCyko (GP, vanaf juni) en Ready2use (Varta).

Hybride
Het is een batterij voor mensen die best op de portemonnee en het milieu willen letten, maar geen zin hebben om teveel over laders en laadtijden na te denken. Deze hybride batterijen hebben een chemische samenstelling waarover de fabrikanten geen nadere mededelingen willen doen. Experts denken dat het vooral met de isolatielaag tussen de metalen van doen heeft.

Hybride
De capaciteit van hybrio’s is met rond de 2000mAh wel een stukje lager dan van NiMhs. Volgens de fabrikanten zijn ze tussen de 500 en 1000 keer oplaadbaar en kampen ze met een luttele 2 procent zelfontlading per maand. De verwachting is dat de fabrikanten de capaciteit van deze hybrio’s de komende jaren zo kunnen opvoeren dat ze de oplaadbare NiMh en vooral de alkalinebatterijen uit de markt prijzen.

Laden

Laden
Wat bij een oplaadbare batterij zwaar telt, is een goede lader. In het algemeen geldt dat snelladen (tussen 1 en 4 uur) voor NiMhs beter is dan langzaam of ultrasnel laden (15 min). Vergelijk het ultrasnel laden met het vullen van een emmer met een brandweerspuit: de emmer krijg je nooit vol. Als een batterij driekwart vol is, neemt de weerstand toe en heeft alleen steeds langzamer laden zin. Laat de lader niet in het stopcontact zitten als de batterij geladen is, dan kan slijtage optreden met gevolgen voor de capaciteit. NiCads moet je eerst volledig ontladen en vervolgens een half etmaal langzaam vol laten druppelen.

Laden
Het beste is de aanschaf van batterijen met de bijbehorende lader, die zijn in principe voor elkaar geschapen. Gebruik je vaak en veel verschillende batterijen, investeer dan in een ‘intelligente’ lader. Een intelligente lader laadt de batterij precies vol en verlengt daarmee de levensduur van de batterij. Zo’n lader heeft apart ladende schachten, zodat het laadproces niet ophoudt wanneer de eerste batterij vol is, en hij zit propvol elektronica (zogeheten ‘negatieve deltaV’) die de batterij tegen overladen beschermt.

Laden
De Voltcraft IPC1 – ook wel Lacrosse iCharger of Technoline BC900 genoemd – is een slimme lader die bovendien de ware capaciteit van batterijen kan meten. Dat is niet alleen leuk, het is ook belangrijk om te weten, omdat een slechte batterij in een setje de gebruiksduur van de overige batterijen sterk kan bekorten. Let er bij aanschaf op dat er een 12-volt snoer bijzit, waarmee je de lader ook in de auto kunt gebruiken. Kijk uit met laders op zonne-energie, die bieden zelden bescherming tegen overladen.

Gebruik

Gebruik
Heel vervelend als halverwege de fotoreportage het toestel stilvalt, heel vervelend als hoog in de Alpen de kaart op het schermpje van de GPS ineens wegvalt, maar het is te voorkomen. Het belangrijkste bij het gebruik van oplaadbare batterijen is discipline. Houd setjes van hetzelfde merk, dezelfde leeftijd en gelijke capaciteit bij elkaar. Batterijen door elkaar gebruiken is onhandig en schadelijk. Een slechte batterij in een setje wordt – wanneer die leeg is – door de overige batterijen omgekeerd geladen en gaat versneld kapot. De resterende batterijen krijgen de vereiste stroomsterkte (het voltage) niet bij elkaar en het apparaat gaat voortijdig uit. Enigszins versleten batterijen kun je beter gebruiken voor minder stroomvretende taken als klokjes, radio’s en zaklampen.

Gebruik
Bewaren doe je batterijen het best koel en niet in het apparaat omdat op den duur het zuur uit de batterij kan lekken. In een warme auto loopt de batterij sneller leeg, en zal bovendien kristallisatie optreden, met alle gevolgen van dien voor de capaciteit. Batterijen onderhouden – ook NiMhs – doe je door ze eens in de drie maanden volledig te laden-ontladen-laden. Dan blijven ze ‘wakker’.

Gebruik
Meer lezen doe je (in het engels) op candlepowerforums.com of batteryuniversity.com.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden