Dirty tricks in L.A.

Oorlog of geen oorlog, 'the show will go on'. Zondag worden - zoals het er nu naar uitziet - in Hollywood de Oscars gewoon uitgereikt, met hooguit wat aanpassingen....

Niemand houdt de Oscars tegen. Zelfs een oorlog met Irak niet. 'The show will go on', liet woordvoerder Gil Gates deze week zelfverzekerd weten. Bij een aanval op Saddam Hussein wordt de gala-avond alleen aangepast ('The tone of the show would reflect reality'). Maar wat te doen als de oorlog op zondag begint, laten we zeggen een uur voor het begin van het Oscar-gala? Gates: 'Misschien kan onder in het beeld een tekst voorbijkomen met daarop het laatste nieuws.'

Zondagavond is het weer zover. Opvallende gewaden, vreugdetranen, pathetische dankwoorden. Oscartime! Het moet in het Kodak Theatre in Hollywood een extra groot feest worden. Want de Oscars vieren hun 75-jarig bestaan, en het is de vijftigste keer dat de televisie er live verslag van doet. Potentiële winnaars zijn dinsdag streng toegesproken. Hun dankwoord, gericht aan miljarden kijkers, mag niet meer dan 45 seconden duren. Bij de 46ste seconde begint de muziek te spelen. De winnaar is dan niet meer in beeld. Gates: 'Dat is streng, maar het moet. We willen een strak geregisseerde show.'

Of dat lukt, met die strakke regie, is vooralsnog de vraag. Want verscheidene genomineerden hebben al aangekondigd hun seconden te gebruiken om een anti-oorlogsstatement te maken. 'Het is onmogelijk er niet over te beginnen', vindt Stephen Daldry, regisseur van The Hours. 'Als ik win, zeg ik in elk geval wat ik wens te zeggen. Dat neemt niemand mij af.'

'Mij is niets gezegd over een verbod op uitspraken over de oorlog', zegt de Ierse acteur Colin Farrell, die tijdens de 75th annual Academy Awards een optreden van U2 zal aankondigen. 'Ik zie het wel. Voor mij telt dat ik als fuckin' Irishman de hele wereld mag vertellen dat de Ierse supergroep U2 komt zingen.'

Aan de acteurs die een Oscar komen uitreiken, onder wie de uitgesproken linkse sterren Richard Gere en Susan Sarandon, is wel gevraagd hun rol te beperken tot aanreiker. Gates: 'Zij hebben een script ontvangen en daar moeten ze zich aan houden.'

Voor de winnaars ligt dat anders. 'Het is hun moment. Het is ongepast de inhoud daarvan op te eisen.' Renée Zellweger, genomineerd als Beste Actrice: 'Een Oscar winnen is iets buitengewoons. Het is het hoogste van het hoogste. Meer dan het uitkomen van een droom.'

'Ik sta mezelf niet toe eraan te denken', zegt Chicago-regisseur Rob Marshall (genomineerd als Beste Regisseur). 'Het is voor een filmmaker de Olympus. Meer is er niet.'

Meer is er niet. Hoger kan niet. En: films die een Oscar winnen, leveren na de gala-avond opnieuw geld op. Veel geld. Gemiddeld nemen na een Oscar de inkomsten met nog eens zo'n 45 procent toe.

'Het financiële aspect is gaan overheersen', stelt Edward Norton, in zowel 1997 (Primal Fear) als 1999 (American History X), voor een Oscar genomineerd. De acteur heeft, naar eigen zeggen, een haat-liefde-verhouding met de beeldjes. 'De acteur in mij zegt: ''Dát is wat ik wil!'' Maar als televisiekijker voel ik me steeds meer bedonderd. Wie winnen nou eigenlijk de Oscars? Filmmakers die een bijzondere prestatie hebben geleverd, of de studio met de beste spin doctor?' Norton zegt genomineerde acteurs te kennen die persoonlijk bij Academy-leden langs gaan om hen een dvd aan te bieden. 'Dat heeft niets meer te maken met wat de Oscar moet zijn: een eerbetoon aan de filmkunst.'

Dergelijke kritiek is vaker te horen, en almaar luider. Vooral Harvey Weinstein, mede-oprichter van de New Yorkse distributeur en producent Miramax, moet het ontgelden. Miramax grossiert in nominaties. Die worden niet alleen binnengehaald omdat Weinsteins films een arty indruk wekken (beproefd recept: plots die zich afspelen in exotische culturen). Het succes van Miramax is veeleer terug te voeren op de agressieve wijze van campagne voeren. Een wijze die door tweevoudig Oscarwinnares Meryl Streep vorige week, in het Engelse dagblad Daily Telegraph, nog 'smakeloos' werd genoemd.

Miramax - in totaal meer dan veertig keer in de prijzen gevallen - koopt grootschalig advertentieruimte op, en nodigt Academy-leden uit voor VIP-vertoningen (wat eigenlijk niet mag). Bovendien bespeelt het concern, een dochterbedrijf van Disney, de publiciteit reeds voordat een film ergens te zien is geweest. In Cannes, zeven maanden voor de wereldpremière van The Gangs of New York, hamerde Weinstein erop dat The Gangs of New York-regisseur Martin Scorsese 'niet dezelfde schande mag overkomen als Charlie Chaplin, Alfred Hitchcock, Howard Hawks, Stanley Kubrick en Orson Welles' - waarmee hij bedoelde dat Scorsese een Oscar móet krijgen als Beste Regisseur.

In 1999 kwam 'Oscarknight' Weinstein onder vuur te liggen toen hij de première van Shakespeare in Love verplaatste naar een datum kort voor de uitreiking. Zodoende werd het publiciteitsoffensief van de film ook een offensief voor de Oscars; Shakespeare in Love won er uiteindelijk zeven, waaronder die voor Beste Film.

Dit jaar verlegde Miramax - dertien nominaties voor Chicago, negen voor The Hours, tien voor The Gangs of New York, zes voor Frida, één voor The Quiet American en één voor Hero - de grenzen opnieuw. De 88-jarige regisseur Robert Wise (The Sound of Music), tevens voormalig Academy-voorzitter, vertelde in een grote advertentie in The Los Angeles Times, veel gelezen onder de 5800 Academy-leden, waarom hij op Scorsese gaat stemmen. Met die oproep werd een huisregel van Academy-baas Frank Pierson - geef niets prijs van het stemgedrag! - volledig genegeerd. Weinsteins reactie? 'We waren ons er niet van bewust dat we de leden hiermee in verlegenheid konden brengen. We trekken de advertentie terug.' Wat hij niet zei? Dat de deadline inmiddels was verlopen en de enveloppen met de stemmen al bij de notaris waren afgeleverd.

'Het is een show waar ik niet veel mee heb', erkent regisseur Spike Lee, genomineerd voor Beste Scenario (1990) en Beste Lange Documentaire (1998). 'Het is een instituut dat kiest voor het gemiddelde. Vorig jaar, met de Oscars voor de zwarte acteurs, dat was toch een vertoning? Ik bedoel: het was wel 2002.' Hoeveel zwarte acteurs zijn er dit jaar genomineerd, vraagt Lee. Het antwoord - alleen Queen Latifah, voor beste vrouwelijke bijrol - weet hij natuurlijk al lang. Lee: 'Begrijp je wel?'

'De campagnes beginnen op politieke campagnes te lijken', stelt Norton. 'Het eigen werk onder de aandacht brengen is niet meer genoeg. Het gebeurt steeds vaker dat het werk van anderen kapot wordt gemaakt.'

Norton doelt op de 'dirty tricks campaigns', zoals die van vorig jaar tegen John F. Nash, de wiskundige op wiens leven A Beautiful Mind is gebaseerd. Ron Howards film kreeg weliswaar de Oscar voor beste film, maar vooraf was geen middel geschuwd om dat te voorkomen, met als dieptepunt een reeks publicaties waarin de nog levende Nash van antisemitisme werd beschuldigd - ten onrechte, bleek achteraf.

Dit jaar zijn de pijlen gericht op Nicole Kidman. Van Kidman, getipt als Beste Actrice, zijn foto's verspreid waarop zij innig is met collega Jude Law. Probleem: Law is getrouwd en vader van vier kinderen, en overspel wordt door de Academy-leden niet gewaardeerd. Het gerucht dwong regisseur Anthony Minghella ertoe een persverklaring af te leggen waarin hij zei dat 'giftige verhalen' nooit belangrijker mogen worden dan 'de acteerprestaties zelf'.

Norton: 'Laatst zag ik op tv de uitreiking van een of andere filmprijs. Ik denk dat het om de Broadcast Film Critics Association Awards ging. Het stelde niets voor. Wie zitten er in de zaal? Martin Scorsese en Steven Spielberg. Dat is toch gênant? Dat zulke grootheden zich dit moeten aanleunen omdat het winnen van welke prijs dan ook de stemming voor de Oscars kan beïnvloeden?'

Het prijzencircus is een selffulfilling prophecy geworden, vindt Norton. 'Wie een filmprijs te vergeven heeft, gaat met zijn uitreiking vlak voor de Oscars zitten. Dan wordt de prijs vanzelf een belangrijke graadmeter voor de Oscars genoemd. Allemaal spin. Maar het krijgt meer aandacht dan de honger in Afrika.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden