Dirty Harry rekent af met John Wayne

Clint Eastwood (1930) dreigde voor altijd Dirty Harry te blijven, zoals Cor Witschge altijd Pipo bleef en Ton Lensink nooit meer iemand anders werd dan Ti Ta Tovenaar....

Eastwood hoefde jarenlang maar in beeld te verschijnen en Harry Callahans oneliner borrelde naar boven: Go ahead, punk, make my day.

Toch is het Eastwood, op oudere leeftijd, gelukt zijn imago om te buigen. Terecht, want de vijf Dirty Harry-films die hij maakte, tussen 1971 en 1988, behoren niet tot de beste uit zijn oeuvre.

De films van Sergio Leone, die Eastwood een sigaar in de mond stopte en vervolgens liet opdraven in spaghetti-westerns, overleefden de tijd beter, en ook de door Eastwood zelf geregisseerde films zijn sterker: de western Unforgiven en de jazz-film Bird voorop, en The Bridges of Madison County natuurlijk: alleen mensen met harten van steen kunnen onaangedaan kijken naar de knetterende maar doelloze liefde tussen fotograaf Robert en een taarten bakkende, getrouwde boerin (Meryl Streep).

Eastwood is, door de kracht van zijn eigen regies, Dirty Harry ontstegen. Sterker: hij geldt, ondanks zijn reactionaire visie op de maatschappij, als een cult-

held. Hij kreeg voor Unforgiven drie Oscars, was in 1994 jury-voorzitter van het filmfestival van Cannes en volgende maand ontvangt hij in Venetië, op het oudste filmfestival ter wereld, een speciale Gouden Leeuw.

Zelfs Dirty Harry, de politie-inspecteur met een geheel eigen wijze van boeven vangen, wordt inmiddels meer waarde toegedicht dan die van schietgrage misdaadbestrijder. Callahan heet inmiddels een anti-held van de Amerikaanse cinema te zijn, die vraagtekens plaatst bij het schone blazoen van de blanke agent.

Wie vanavond kijkt naar de politiethriller, ziet dus niet een sadistische kerel, die eerst schiet en pas dan praat met zijn verdachten, maar een anti-Amerikaan. Harry Callahan rekent af met de mythe van John Wayne. In zijn wereld bestaan geen goede cowboys (met witte hoeden) en slechteriken (zwarte hoeden), maar mensen, die in het nauw gedreven tot het allerslechtste in staat zijn.

Dirty Harry weet dat en handelt ernaar, als een man die zijn tijd vooruit is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden