Dirk Schouten was een ouderwetse macro-econoom die graag provoceerde

Het eeuwige leven: Dirk Schouten (1923-2018)

Hij was een ouderwetse en volstrekt onafhankelijke macro-econoom, die zonder scurpules links en rechts mensen op hun nummer kon zetten.

Dirk Schouten

Het plan werd gekscherend 'zelfrijzend bakmeel' genoemd of het 'Hollands Glorie-Plan'. Begin 1982 verkeerde Nederland in een diepe crisis. De economie kromp, de werkloosheid was ruim 10 procent en de rente op staatsleningen naderde 13 procent. Op dat moment presenteerde econoom en SER-kroonlid Dirk Schouten een simpele oplossing: loonmatiging, belastingverlaging en monetaire verruiming. Door loonmatiging konden de bedrijven weer winst maken, door lastenverlaging zou de koopkracht herstellen en monetaire verruiming zou de rente verlagen. 'Het moet wel alledrie tegelijkertijd. Alleen helpen de maatregelen niet', zei hij.

Schouten was een ouderwetse macro-econoom die graag provoceerde. Spielerij noemde hij dat. In 1969 ging hij de confrontatie aan met de bezetters die de universiteit van Tilburg hadden omgedoopt in Karl Marx Universiteit, waarbij hij ze vergeleek met de Hitlerjugend. Er werd hierover een proces tegen hem aangespannen, dat hij tot zijn verbazing verloor.

Schouten koesterde zijn onafhankelijkheid. Hij accepteerde geen commissariaten en liet zich niet bij een politieke stroming indelen. Hoogleraar Arnoud Boot zegt dat Schouten van alle economen de grootste invloed op hem heeft gehad. 'Hij ging niet mee in de waan van de dag. Hij hield niet dogmatisch aan een economisch model vast, maar paste modellen toe om de toestand van de economie te simplificeren.'

Schouten overleed 3 februari op 95-jarige leeftijd in Oisterwijk. Zijn vader was een instrumentenmaker, die in de jaren twintig door Duitsland trok en tijdens carnaval een meisje leerde kennen. Zij gingen in Frankfurt am Main wonen, waar hun zoon Dirk Bernard Joseph (hij werd ook Débéjé of Dick genoemd) werd geboren.

Na de machtsovername door de nazi's weigerde zijn vader zich tot Duitser te laten naturaliseren, wat hem dwong naar Nederland terug te gaan. Hier vond hij een baan bij Philips. Dirk (hij had nog een zus, die bekend is als de moeder van schrijfster Doeschka Meijsing) studeerde in 1946 af aan de Katholieke Universiteit in Tilburg. In 1950 promoveerde hij daar op het proefschrift De overheidsfinanciën in de volkshuishouding.

Na drie jaar bij het Centraal Planbureau te hebben gewerkt, werd hij in 1950 benoemd tot lector en vier jaar later hoogleraar economie aan de Katholieke Universiteit van Tilburg. Hij zou er korte tijd ook rector magnificus zijn. In 1960 werd hij kroonlid van de Sociaal-Economische Raad, waar hij zich meteen liet gelden door zich te keren tegen de centrale loonpolitiek van de regering. Schouten zou tot 1992 lid van de SER blijven, waarmee hij het langst zittende SER-lid ooit werd.

Bij zijn afscheid van de Sociaal-Economische Raad oordeelde hij dat het orgaan te veel invloed verloor door zich blind te staren op de afzonderlijke stukjes van de lappendeken en de grote verbanden steeds meer uit het oog verloor.

Samen met zijn vrouw, die in 2014 overleed, had hij een zoon en zes dochters, waarvan één zwaar gehandicapt was. Dat was voor een perfectionist als Schouten moeilijk te accepteren. Hij was in de jaren zestig bevriend met minister Veldkamp van Sociale Zaken en steunde diens wet voor de gehandicaptenzorg. 'De beschaving van een land kan men aflezen aan de mate waarin men voor de zwakkeren zorgt', zei Schouten.

Het ging hem aan het hart hoe de universiteiten het vak macro-economie afschaften. Tot zijn dood bleef hij het wijsje van de Lorelei zingen met als zelf toegevoegde regel: 'Frankfurt am Main, Frankfurt am Main, wie kann ein Mensch nie von Frankfurt sein.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.