Dirigent in eigen huiskamer

'SENSE AND SIMPLICITY' IS VOOR PHILIPS MEER DAN EEN RECLAMELEUS. HET IS DE KUNST OM COMPLEXE TECHNOLOGIE TE VERTALEN IN EEN SIMPEL APPARAAT, ALDUS ONTWERP-DIRECTEUR STEFANO MARZANO....

De futuristische afstandsbediening van Philips is net een toverstafje.Je tovert met één kleine beweging de televisie aan en zoekt het Journaalop, en bedient er net zo makkelijk het home media center, de lichten en deluidsprekers mee.

'Wie wil zich geen tovenaar of dirigent voelen?', zegt Stefano Marzano(55). De directeur van Philips Design Centrum in Eindhoven, Prittstift inde hand, zwaait erbij als een dirigent.

Op de Wand, zoals de zwart-witte, cilindervormige afstandsbediening isgedoopt, zitten geen knoppen waarvan je geen idee hebt wat je ermee moetof die je nauwelijks gebruikt. Welnee, er zitten helemaal geen knoppen op.

De Italiaanse design-directeur is trots op dit voorbeeld van Sense andsimplicity. De slogan van Philips die een jaar geleden werd gelanceerd,ligt hem wel. De voorganger (Let's make things better) noemt hij 'tegeneriek'. Marzano, die strooit met woorden als organisch en holistisch,noemt zichzelf niet voor niets een humanistisch ingestelde ontwerper. 'Watheeft zin in de keuken? Wat heeft zin in het ziekenhuis? Wat heeft zin inde woonkamer?'

Vaak is het antwoord op die vragen verre van eenvoudig. Zo'n Wand lijkteen simpel ding, zegt Marzano, maar er zit een complexe wereld achter waarde consument niks van mag merken.

'Het gaat erom de kwaliteit van een mensenleven te verbeteren.Geavanceerde technologie is daarbij onontbeerlijk, maar het apparaat moetdirect en makkelijk te begrijpen zijn.' De onlangs op de markt gekomenouderentelefoon (minder knoppen!) is volgens hem van een heel andere orde.'Die telefoon heeft behalve knoppen ook functies ingeleverd.'

Om de gebruiksvriendelijkheid van geavanceerde producten te vergroten,werkt Marzano aan verbeterde interfaces en tracht hij het aantal stappennaar een handeling te verkleinen. Een grandioze toekomst is volgens hemweggelegd voor apparaten die met fysieke bewegingen worden aangestuurd.

Volgende week presenteert Marzano het boek Past Tense, Future Sense,waarin tachtig jaar design-geschiedenis van Philips is verzameld. Van dietachtig jaar was hij de laatste vijftien jaar verantwoordelijk voorPhilips Design.

Vierenhalf kilo zwaar is het rijk geïllustreerde koffietafelboek. Vanafde houten radio met puntdak uit 1938, die in de volksmond 'kapel' gingheten, tot de stoutste toekomstdromen zijn erin te vinden. De geschiedenisvan het Philips-embleem staat erin. De ontwikkeling door de jaren heen vanhet 'eitje' (scheerapparaat) tot de waterdichte, huidvriendelijkePhilishave van nu. En 80 producten worden uitgeroepen tot Philips-iconen:cassettebandjes, dvd-recorders, blenders, koffiezetapparaten, strijkijzers,televisies, citruspersen en wekkerradio's, producten waarvan de gemiddeldeNederlander er zeker een in huis heeft.

Eigenlijk is Sense and Simplicity van alle tijden, erkent Marzano.Voorbeelden uit een ver verleden: het peertje (de gloeilamp) en depraatpaal op de snelweg - die dankzij de cellulaire gsm-technologie nu eenbeetje zielig langs de vluchtstrook staat.

Marzano: 'Het vertalen van techniek naar relevante, toegankelijkeproducten is de belangrijkste rode draad door de geschiedenis van PhilipsDesign.'

Dertig jaar geleden werden toekomstige producten nog verbeeld intekeningen, maquettes en niet werkende prototypes. 'Nu kunnen we detoekomst visualiseren met werkende producten.'

Met het aantreden van Marzano als hoofd van Philips Design Center in1991 braken nieuwe tijden aan. De toenmalige Philips-topman Jan Timmerbegreep dat bezuinigen niet genoeg was om het concern uit het slijk tetrekken. Ingenieurs hadden te lang de dienst uitgemaakt. Die maaktenweliswaar knappe producten, maar niet noodzakelijkerwijs producten die enmakkelijk te bedienen zijn en het hart van de consument weten te raken. Degebruiker moest centraal komen te staan.

Het team van Philips Design, tot dan toe traditioneleproductontwikkelaars en grafisch ontwerpers, werd aangevuld met allerhandemenswetenschappers: sociologen, antropologen maar ook ergonomischpsychologen en bewegingswetenschappers. Bovendien brengt een legertjemarktonderzoekers sindsdien gedrag, wensen en behoeften van consumenten inkaart.

Telde de designafdeling in 1978 nog geen 120 medewerkers, inmiddelsgeeft Marzano leiding aan 400 personen.

Marzano kreeg niet alleen meer mensen, hij kreeg ook meer macht. 'Sindstechnologie alleen niet meer voldoende is om het onderscheid te maken,groeit de invloed van design.'

Voor de marketingcampagne rond Sense and Simplicity is ruim tachtigmiljoen uitgegeven. 'Het budget van Philips Design bedraagt een promillevan de totale omzet. Wij zijn hier maar met 400 mannen en vrouwen, terwijlPhilips in totaal 160 duizend medewerkers telt.'

Maar de sleutel tot gebruiksgemak ligt toch bij het ontwerp? 'Laten wehet erop houden dat wij met beperkte middelen heel veel geld voor ditbedrijf genereren.'

De Hollandse multinational zet zijn designers ook in om de markt voorgeavanceerde diagnostische apparatuur te veroveren. Zo was Philips deeerste producent die zijn ziekenhuisapparatuur van een fijn pastelkleurtjevoorzag.

Pas echt trots is Marzano op de Ambient Experience, een nieuwe manierom röntgenfoto's, MRI- en CAT-scans te maken. 'Gewoonlijk wordt eendoodsbang kind uitgekleed in een krappe ruimte tussen de schuifdeuren, waarde ouders nauwelijks bij kunnen. Bij ons krijgt het een kleine intiemehotelkamer, met een televisiespiegel die precies aangeeft wat het onderzoekinhoudt.'

In Past Tense, Future Sense staan foto's van het verdere verloop van hetonderzoek in de Ambient Experience: voordat het kind de onderzoekskamerbinnengaat, kan hij een scan maken van een ziekenhuisknuffel. Die scanverschijnt op een scherm. Wat blijkt? Er is iets mis met het beestje, opde scan zijn vlekken te zien. Zo begrijpt het kind beter wat er met hemzelfaan de hand is.

Tijdens het daadwerkelijke onderzoek wordt het kind beziggehouden meteen interactief verhaal dat boven de scan wordt geprojecteerd. Marzano:'Het kind ervaart dat als een spel en hoeft daarom geen kalmeringsmiddelentoegediend te krijgen. Het onderzoek is ook vaker meteen geslaagd, want hetkind is minder onrustig.

Inmiddels wordt het apparaat al gebruikt in een kinderziekenhuis inChicago.

Een Philips-product dat uitblinkt in gebruiksonvriendelijkheid? Nee,dat kan Marzano wijselijk niet bedenken. Of het moet het toetsenbord zijn,maar dat is niet exclusief van Philips. 'Mensen hebben een groot vermogentot aanpassing, maar in het geval van het toetsenbord hebben ze zichgeconformeerd aan iets wat totaal niet deugt. Met het Qwerty-toetsenbordkun je wachten op lichamelijke klachten. De industrie heeft de poging omde fout te herstellen opgegeven, omdat de gebruikers er te zeer aan gewendwaren geraakt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden