Interview Joeri Ganoes

Directeur Russische antidopingautoriteit: ‘Toen ik deze baan aannam begreep ik dat er gevaren zouden zijn’

Joeri Ganoes, hoofd van het Russische antidopingagentschap Rusada. Beeld Reuters

Joeri Ganoes staat aan het hoofd van Ruslands antidopingcontrole. En hij is de enige hooggeplaatste Rus die het nieuwe dopingbedrog openlijk bevestigt. ‘We hebben nieuwe leiders nodig en moeten stoppen met liegen tegen iedereen.’

Oud-universiteitsdocent Joeri Ganoes leidt sinds 2017 het Russische antidopingbureau Rusada. Hij werd aangesteld om schoon schip te maken na de eerste twee jaar van de Russische dopingcrisis. Die leek toen niet dieper te kunnen: Rusland mocht niet meedoen aan Olympische Winterspelen en Rusada was geschorst wegens medewerking aan een staatsdopingprogramma bij de Winterspelen van Sotsji. In plaats van dopinggebruik te bestrijden, faciliteerde Rusada gebruik van verboden middelen in samenwerking met Ruslands veiligheidsdiensten.

Onder Ganoes (55) kreeg Rusada zijn licentie terug van het mondiale antidopingagentschap Wada. Hij leidt een team dat de Russische dopingcontrole weer betrouwbaar zegt te maken. Toch was dat niet genoeg om de crisis te keren.

Rusland wordt waarschijnlijk voor 4 jaar geschorst van internationale sportwedstrijden. Vindt u de straffen rechtvaardig?

‘Ja, ze zijn redelijk. De Russische sportautoriteiten hebben helaas niet aan de voorwaarden van het Wada voldaan: erkenning dat er een staatsdopingprogramma bestond en overhandiging van de originele database met resultaten van dopingtests.’

Het Russische onderzoekscomité en het sportministerie waren verantwoordelijk voor bescherming van de database. Wie heeft volgens u de database gemanipuleerd?

‘Dat kan ik u niet vertellen. Dat zeg ik niet om de vraag te omzeilen, maar omdat ik niet betrokken was bij overdracht van de database. Toen het eind vorig jaar duidelijk werd dat de overdracht eraan zat te komen, heb ik voorgesteld om toe te treden tot de werkgroep die verantwoordelijk was voor de gegevensoverdracht. Maar de sportautoriteiten weigerden om mij of andere Rusada-vertegenwoordigers toe te laten.’

Hoe reageerde u toen u erachter kwam dat de database gemanipuleerd was?

‘Ik was geschokt door twee dingen. Kennelijk begreep men niet dat wijzigingen in elektronische databases gemakkelijk op te sporen zijn. Zeker aangezien de onderzoekers minstens nog twee versies van de database hadden. Ik was ook geschokt vanwege de consequenties die manipulatie zou opleveren. Die zijn tragisch voor onze sport. Ik ben ervan overtuigd dat de meerderheid van onze sporters en begeleiders niet betrokken is bij deze crisis.’

Is uw antidopingbureau nog wel te vertrouwen als de database met testgegevens gemanipuleerd is?

‘In tegenstelling tot de sportautoriteiten hebben wij enorme stappen gezet de afgelopen twee jaar. We zijn gaan samenwerken met internationale sportorganisaties en werken met het Wada samen op het gebied van testanalyses. En we zullen verder integreren binnen de internationale sport, helaas in tegenstelling tot onze autoriteiten.’

Maken de dreigende straffen indruk op de sportautoriteiten?

‘De straffen zijn ernstig, enerzijds door de vierjarige uitsluiting van sportwedstrijden, waaronder twee Olympische Spelen. Maar er komt ook een verbod op het organiseren van internationale toptoernooien in Rusland. Terwijl Rusland daar de afgelopen jaar heel goede infrastructuur voor gebouwd heeft. En vertegenwoordigers van de Russische regering mogen niet meer in besturen zitten van internationale sportorganisaties. Veel mensen onderschatten dat punt. Voor de Russische autoriteiten is het heel belangrijk om direct betrokken te zijn bij internationale sportontwikkelingen.’

Denkt u dat het dopinggebruik in Rusland nu lager ligt dan tijdens het staatsdopingprogramma bij de Winterspelen in Sotsji?

‘Nee, want de boodschap aan sporters is nog steeds als volgt: gebruik wat je wil en je kameraden in Moskou zullen je verdedigen.’

Wat moet er gebeuren om de Russische sport geloofwaardig te maken?

‘Ik kijk met optimisme naar de toekomst. Als ik door het land reis zie ik een aanzienlijk aantal sportfunctionarissen en trainers die geloven in de principes van schone sport. Het probleem is dat deze mensen niet de belangrijke beslissingen nemen over ons dopingprobleem.’

‘Hervormingen moeten daarom beginnen met een nieuwe leiding bij het sportministerie. We zitten nu voor het vijfde jaar in crisis en die wordt alleen maar dieper. Ik denk niet dat onze sporters nog vertrouwen hebben in de huidige leiding.’

‘We hebben nieuwe leiders nodig die echte hervormingen doorvoeren. Geen cosmetische hervormingen. Stoppen met liegen tegen iedereen. Ze moeten vertrouwen uitstralen zodat sporters hen geloven. Het is belangrijk dat ze naar de hele sportomgeving uitdragen: we kunnen niet op deze manier door. Dan kunnen ze sporters overtuigen dat er een mooie toekomst op ze wacht in plaats van eindeloze tragedie.’

De vervanging van een minister is een zaak voor president Poetin.

‘Ja, daarom heb ik de president gevraagd om de leiding te vervangen.’

President Poetin noemt klokkenluider Rodtsjenkov een leugenaar en heeft gezegd dat de dopingbeschuldigingen een poging zijn van westerse politici om Rusland te ondermijnen.

 ‘Alle respect voor de president, maar al die Sovjet-theorieën over westerse druk op Rusland zijn niet waar. Het kan niet zo zijn dat er iemand uit het buitenland invliegt, het zwaarbewaakte laboratorium inloopt, zich toegang verschaft tot de database, aanpassingen maakt en weer naar het buitenland vertrekt. Het is niet makkelijk om het laboratorium te betreden. Alle materialen zijn onderdeel van een strafrechtelijk onderzoek. Zo werkt het niet.’

Twee van uw voorgangers zijn onverwachts overleden tijdens de dopingcrisis. De vorige directeur van het antidopinglaboratorium is ondergedoken in de VS. U zegt dat u bedreigd wordt. Waarom neemt u zoveel risico?

‘Toen ik deze baan aannam begreep ik dat er gevaren zouden zijn en die begrijp ik nu beter. Maar ik ben de leider van een jong team en we werken eerlijk. We kunnen niet anders. Onder de vorige leiding van Rusada zijn er de afgelopen jaren zoveel fouten gemaakt dat we de grens hebben bereikt. Nooit zal Rusada nog dansen naar de pijpen van onze sportbestuurders.’

Lees meer over de Russische dopingcrisis 

Rusland wacht uitsluiting van diverse sportevenmenten nu is gebleken dat testresultaten van Russische sporters zijn verwijderd of vervalst. Daardoor zal van veel van die sporters nooit duidelijk worden of ze doping hebben gebruikt. En dat is precies wat Rusland wil.

Het Kremlin blijft alles ontkennen, maar Russen tonen begrip voor de dreigende dopingstraf voor hun land. Wat doen alle onthullingen met Russische sporters die doortrainen? Correspondent Tom Vennink ging op bezoek bij de Russische schaatsploeg. Dit is Grigori Rodtsjenkov, het brein achter het staatsdopingprogramma.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden