Directeur Oxfam treedt af vanwege seksschandalen in Tsjaad en Haïti

De Britse ontwikkelingsorganisatie Oxfam staat onder grote druk schoon schip te maken na onthullingen van seksschandalen in Tsjaad en Haïti. Plaatsvervangend directeur Penny Lawrence is maandag afgetreden na een gesprek met de Britse minister van Ontwikkelingssamenwerking, Penny Mordaunt. Haïti eist de namen van de Oxfam-medewerkers om tot vervolging over te gaan.

Plaatsvervangend Oxfam directeur Penny Lawrence. Foto afp

Met haar aftreden besloot Lawrence verantwoordelijkheid te nemen voor de seksuele escapades waaraan Oxfam-werknemers zich hebben bezondigd tijdens hulpwerkzaamheden in Tsjaad in 2006 en Haïti in 2011.

De onthullingen, eind vorige week in The Times, dat werknemers van Oxfam in noodgebieden orgieën hebben gehad met plaatselijke - en mogelijk minderjarige - prostituees heeft veel commoties veroorzaakt in het Verenigd Koninkrijk. Meer dan in Nederland maakt Oxfam deel uit van het Britse straatbeeld. Talloze Britten kopen tweedehands kleren, boeken, fotolijstjes en speelgoed bij de 630 Oxfam-liefdadigheidswinkels in het land, daarbij bediend door vriendelijke oude dames die er als vrijwilliger werken. Ook organisaties als het Rode Kruis, de Dierenbescherming en de Kankerbestrijding hebben zulke winkels.

Oxfam is echter het boegbeeld van de sector. De ongeveer 33 duizend werknemers, onder wie 23 duizend vrijwilligers, dragen bij aan een jaaromzet van een half miljard euro. Oxfam-topman Mark Goldring heeft toegegeven dat er bij de genoemde hulpprogramma's een 'gebrek aan moreel leiderschap' was, maar wilde benadrukken dat er geen sprake was van hulp voor seks of misbruik van donatiegelden. Het Oxfam-huis in Port-au-Prince stond bekend als 'het hoerenhuis'. Vier medewerkers werden ontslagen. Een van hen, de Belg Ronald Van Hauwermeiren, kreeg positieve referenties toen hij, met succes, bij een Franse hulporganisatie solliciteerde.

Goldring zei niet uit te sluiten dat er soortgelijke schandalen naar boven komen. Een dag later beweerde oud-minister Priti Patel, afgelopen november ontslagen door Theresa May, dat de liefdadigheidssector al twintig jaar te maken heeft met seksueel misbruik. Ze zei het onderwerp regelmatig te berde te hebben gebracht bij haar ambtenaren, maar die zouden een oogje hebben toegeknepen. Haar opvolgster Mordaunt heeft overwogen een deel van de 34 miljoen pond die de regering jaarlijks aan Oxfam geeft in te trekken, maar besloot zover niet te gaan.

Een van de 630 Oxfam-liefdadigheidswinkels in het Verenigd Koninkrijk. Foto reuters

De geestdrift waarmee Patel, met behulp van de rechtse pers, Oxfam en collega-organisaties aanvalt, heeft ook vraagtekens opgeroepen. Bij de Conservatieve partij leeft al tijden kritiek op de miljoenen - 0,7 procent van de Rijksbegroting - die jaarlijks naar ontwikkelingssamenwerking gaan. Op de dag dat The Times met de Oxfam-scoop kwam, klopte de prominente Conservatief Jacob Rees-Mogg toevallig op de deur van 10 Downing Street om namens honderdduizend lezers van The Daily Express een 'Stop the Foreign Aid Madness'-petitie aan te bieden waarin wordt opgeroepen te snijden in financiële steun aan met name de 'middle-income countries' als Nigeria, Pakistan en Jordanië.

Organisatie ontstaan in WO II

De wortels van Oxfam (Oxford Committee for Famine Relief) liggen bij de hongersnood in het door de Duitsers bezette Griekenland. Burgers van Oxford kwamen op 5 oktober 1942 bijeen in de Heilige Maagd Maria-kerk. Het streven was om de blokkades voor voedseltransporten op te heffen. Drie jaar later opende Oxfam de eerste winkel. De organisatie groeide met het jaar - in 1963 gaven The Beatles een benefietconcert - en tegenwoordig werkt ze samen met 3.000 organisaties in honderd landen. Afgelopen najaar vierde Oxfam het 75-jarige bestaan.

Vanuit Conservatieve kringen is er ook regelmatig kritiek te horen op de 'politisering' van hulporganisaties. Onlangs kreeg Oxfam het te verduren in de rechtse pers nadat het had getweet dat het kapitalisme verantwoordelijk is voor armoede in de wereld. Twee jaar geleden toverde het Trafalgar Square om in een tropisch eiland om belastingontwijking door de rijken aan de orde te stellen. Tevens worden organisaties als Oxfam beschuldigd van het agressief werven van donateurs, waarbij het vooral mikt op ouderen. In The Daily Mail adviseerde opinieleider Dominic Lawson de regering om Linda Polman als adviseur in te huren, die in het boek War Games flinke kritiek heeft geleverd op de noodhulpindustrie.