Interview

Directeur IFFR: 'Kritiek is van alle tijden'

Vanavond begint de 44ste editie van het International Film Festival Rotterdam. Afzwaaiend directeur Rutger Wolfson over de gekte van het filmprijzenseizoen, de kritiek van vorig jaar en het verlangen naar Nederlands succes.

null Beeld Frank Ruiter
Beeld Frank Ruiter

Deze editie van het International Film Festival Rotterdam, waar gaat-ie over? Rutger Wolfson (43) glimlacht flauwtjes. Hij is het gewend, na zeven jaar directeurschap. 'De vraag die mij het meest gesteld wordt, elke keer.' Zijn hobby is het nooit geworden, om zo'n jaaroogst aan films in een tendens te persen. Ook niet bij aanvang van de voor hem laatste keer. 'Het gaat de komende twaalf dagen over heel veel films en die staan op zichzelf. Maar je zóú kunnen zeggen dat deze editie over het hier en nu gaat. En dat is iets verraderlijks en lastigs, dat hier en nu.'

Waar de vorige editie een overkoepelend thema kende (Europa), oogt de 44ste editie meer versnipperd, met deelprogramma's als Really? Really, over nieuw surrealisme, of What the F?! over nieuw feminisme, en Everyday Propaganda, over hedendaagse beeldretoriek.

'Als festival probeer je het publiek wat handvatten te geven', zegt Wolfson. 'Hoe kun je kijken naar de werkelijkheid, hoe kijken deze filmmakers?' Zo dook de Britse filmmaker Adam Curtis voor zijn film Bitter Lake in het BBC-archief. Uit zijn montage van bestaand beeld over Afghanistan zou blijken hoe vertroebeld onze kijk op dat land inmiddels is. De film gaat in Rotterdam, in het Propaganda-programma, in wereldpremière.

Pussy Riot

Een andere, eveneens Britse film uit Everyday Propaganda, opent vanavond het festival: War Book, een dialoogrijk kamerspel waarin overheidsdienaren oefenen voor een atoomoorlog. Eerder deze week werd al aangekondigd dat het Russische punkgezelschap Pussy Riot zal optreden op het IFFR. De formatie verbindt het feministische en propagandistische programma, aldus Wolfson. Ook wordt in Rotterdam alvast een half uurtje vertoond van de documentaire Pussy vs Putin 2, waarvan het eerste deel te zien was op dat andere grote Nederlandse filmfestival, het International Documentary Film Festival Amsterdam (IDFA).

Een belangrijke, grotere naam onder de festivalgasten in Rotterdam is de Duitse filmer Christian Petzold. Ook Abderrahmane Sissako is zo'n opvallende gast: de filmer uit Mauritanië werd vorige week genomineerd voor een Oscar met Timbuktu, een sterk symbolische en op momenten humoristisch spottende film over jihadstrijders die een dorpsgemeenschap binnenvallen en gruwelijk huishouden.

Na de vorige editie klonk kritiek op het IFFR, van zowel Nederlandse als buitenlandse filmjournalisten: Rotterdam zou onvoldoende belangrijke filmmakers strikken, te veel zwakkere films programmeren en de goede films niet juist weten te presenteren. De status van het IFFR binnen de rangorde van internationale festivals is niet meer die van tien jaar geleden.

'Talkathon'

In War Book, de openingsfilm van het IFFR vanavond, repeteren Britse ambtenaren en een stel hoogwaardigheidsbekleders een nucleair rampscenario. Drie dagen wordt vergaderd aan een lange tafel. De film, door het Amerikaanse Variety wegens de vele dialogen omschreven als een 'talkathon' is geregisseerd door de Britse regisseur Tom Harper en heeft een cast met gerenommeerde acteurs als Ben Chaplin (The Thin Red Line) en Sophie Okonedo (Hotel Rwanda).

'Kritiek is van alle tijden'

Directeur Wolfson zette weliswaar de vorige editie op touw maar ontbrak bij de uitvoering: geveld door een hevige auto-immuunziekte, waarvan hij inmiddels is hersteld. 'Kritiek is van alle tijden', zegt hij nu, niet voor het eerst in zijn bewind. 'Ooit stonden Wim Wenders en Jim Jarmusch hier in Rotterdam aan de bar. Nu hoor je bezoekers erover dat Paul Thomas Anderson (Magnolia) en Nicolas Winding Refn (Drive) tien jaar geleden aan die bar stonden. En over tien jaar zeggen ze: toen stond Lisandro Alonso aan de bar.'

De komst van die Alonso, de Argentijnse regisseur van het in Rotterdam vertoonde woestijnepos Jauja, met steracteur Viggo Mortensen, is nog niet bevestigd. Maar filmmakers, bedoelt Wolfson, worden vaak pas ná hun bezoek aan Rotterdam echt bekend. Zo ging dat toen, zo gaat dat nu. Dat het zwaarder wordt om bepaalde filmmakers te strikken, erkent hij wel. 'De filmindustrie verandert. Het prijzenseizoen wordt gekker en gekker. Filmmakers die daarin meespelen, of hopen mee te spelen, hebben een almaar vollere agenda. Sowieso blijf iedereen tegenwoordig korter op het festival, of het nou bezoekers zijn of filmmakers. Maar ik geloof niet dat je daaruit een minder sterke positie van het festival kunt aflezen. De filmmakers willen echt wel komen, distributeurs en sales agents maken soms andere afwegingen. De Benelux is geen groot territorium voor films.'

Zo was de komst van Paul Thomas Anderson dit jaar bijna rond. Zijn hippiedetective-komedie Inherent Vice wordt weliswaar vertoond, maar de regisseur en diens hoofdrolspeler (Joaquin Phoenix) verblijven deze week voor promotieverplichtingen in Parijs en doen Rotterdam toch maar niet aan. Een andere al aangekondigde film, Big Eyes van Tim Burton, werd vijf voor twaalf door studiobons Harvey Weinstein uit het programma gelicht. 'Dan ontvang je een mailtje, zonder verdere uitleg. Zo gaat dat bij Weinstein.'

Om ervoor te zorgen dat het publiek en professionele bezoekers uit de filmindustrie makkelijker wegwijs worden in het aanbod, is de programma-indeling dit jaar scherper verdeeld en ook iets minder ruim. De plek voor hele en halve, meer ongepolijste ontdekkingen is traditiegetrouw de Tigercompetitie, die deze editie slechts dertien speelfilms telt. Gevraagd naar een persoonlijke favoriet, noemt Wolfson onder meer La obra del siglo. 'Gaat over de gesneefde bouw van een Cubaanse kernreactor. Fictie, maar met gebruik van documentairemateriaal. Supermooi.'

Nederlands succes

Dat er ook een Nederlandse film bijzit (het Limburgse mijnstreek-misdaaddrama Gluckauf), is volgens de directeur 'superbelangrijk'. Nederlands succes in Rotterdam zou wel weer eens fijn zijn; de enige Tiger-award ooit voor een speelfilm van eigen bodem dateert uit 2002 (Tussenland, van Eugenie Jansen), terwijl er elke editie toch drie Tigers worden uitgereikt.

In mei legt Wolfson zijn functie neer. 'Ik ben in de buurt als mijn opvolger wil praten, maar ik bemoei me niet met de opvolging.' Wolfson zat in het bestuur van het IFFR ten tijde van de vorige directeurswissel, als museumdirecteur van De Vleeshal. Hij zocht mee naar een kandidaat en werd dat uiteindelijk zelf. 'Ik ben er ingegroeid. Hopelijk zullen de meeste mensen nu niet meer denken: waarom hij eigenlijk?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden