NieuwsSalafisme

Directeur AIVD waarschuwt voor ‘salafistische aanjagers’

In Nederland ontstaat ‘een tweede generatie salafistische aanjagers’ die op lange termijn ‘een serieuze bedreiging’ vormt voor de Nederlandse rechtsstaat. Die aanjagers van de fundamentalistisch-islamitische stroming streven naar een ‘parallelle samenleving’ waarin de Nederlandse wetgeving niet geldt.

Dick Schoof, hoofd van de AIVD, maandag tijdens zijn verhoor door de parlementaire ondervragingscommissie van de Tweede Kamer.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Alarmerende woorden van Dick Schoof, onder ede uitgesproken tegenover de parlementaire ondervragingscommissie. De directeur van de veiligheidsdienst AIVD was maandagochtend de eerste van negentien betrokkenen die de komende weken door de commissie worden verhoord. Na hem volgen ambtsdragers, deskundigen en vertegenwoordigers van islamitische organisaties, onder wie die van de twee omstreden moskeeën As-Soennah (Den Haag) en alFitrah (Utrecht). Via de mini-enquête hoopt de Tweede Kamer erachter te komen of buitenlandse financiers gelovigen in Nederland ertoe aanzetten zich af te keren van de westerse samenleving.

Volgens de AIVD-directeur zijn de maatschappelijke zorgen over de ongewenste beïnvloeding vanuit moskeeën terecht. De invloed van de tweede generatie salafisten zou groeiende zijn. ‘Ze schrijven en spreken goed Nederlands’, aldus Schoof. ‘Ze weten hoe ze binnen de bandbreedte van de Nederlandse rechtsstaat moeten bewegen. Op sociale media overheersen ze, mede door de buitenlandse financiering.’ Ook zouden de aanjagers gematigde moslims onder druk zetten in hun geloofsbeleving.

Bedachtzaam

De aanjagers gaan bedachtzaam te werk, zegt de AIVD-directeur. Dat begint al op de kinderopvang, waar jonge kinderen anti-integratie en anti-democratische waarden worden geleerd die ingaan tegen de westerse maatschappij. Via bijvoorbeeld weekendscholen en soms zelfs via het reguliere onderwijs zorgen de aanjagers ervoor dat ‘het gedachtengoed langzaam maar zeker kan landen’, aldus Schoof. ‘Daarmee wordt hun invloed vergroot.’

De AIVD doet onderzoek naar een aantal aanjagers, maar hoe groot de groep precies is weet Schoof niet. ‘Ik zou niet durven zeggen dat we alle aanjagers in beeld hebben.’ De materie is volgens hem complex, mede door de façadepolitiek van sommige gelovigen. Schoof: ‘Men zegt het één en doet het ander. Als je kijkt naar de publieke kant, de statuten van een stichting, dan klopt het allemaal. Maar als wij kijken naar wat er echt gebeurt, horen we een ander geluid.’

Dat gaat zelfs zo ver dat er in preken soms expliciet wordt gezegd dat je homoseksuelen kunt vermoorden, aldus Schoof. ‘Maar dat zal men aan de buitenkant nooit en te nimmer zeggen. Sterker nog, daar zou men van de buitenkant afstand van kunnen nemen.’

Rol van ambassades

Een gevoelig onderdeel van het parlementaire onderzoek is de rol van buitenlandse ambassades bij de financiering van moskeeën in Nederland. Vanwege handelsbelangen en diplomatieke overwegingen wordt daarover vaak met meel in de mond gesproken. De voorzitter van de door de overheid opgerichte Taskforce Problematisch Gedrag en Ongewenste Buitenlandse Financiering zei het maandagmiddag tijdens zijn verhoor zelfs letterlijk, toen hem werd gevraagd welke landen als probleemgevallen worden gezien: ‘Ik ben ambtenaar van de rijksoverheid, ik wil geen diplomatiek conflict veroorzaken met andere landen.’

Dick Schoof.Beeld ANP

Gevraagd naar de rol van de ambassades blijft ook Schoof enigszins vaag. ‘Dat is heel wisselend. Een ambassadeur is niet per definitie een verlengstuk. Indien nodig doen wij onderzoek naar de gedragingen van die landen in ons land.’

De directeur van de geheime dienst werd er door de commissie aan herinnerd dat de AIVD het salafisme voorheen nog als bondgenoot beschouwde tegen terrorisme. Schoof: ‘Wij dachten dat die groep een buffer zou kunnen zijn ten opzichte van de gewelddadige jihad. In de praktijk werd die bufferfunctie niet door de gemeenschap vervuld. We hebben gezien dat men in die gemeenschap minder afstand is gaan nemen van het gewelddadig jihadisme.’

Hoewel de aanjagers steeds professioneler te werk zouden gaan, is de parallelle samenleving waar ze op uit zijn volgens Schoof nog ver weg. ‘We zijn in het beginstadium. Het gebeurt op individueel niveau. Ik mag aannemen dat er een idee achter zit, maar ik kan niet spreken van een georganiseerd geheel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden