Direct succes met supercamera

De Groningse sterrenkundige Edwin Valentijn is in de zevende hemel. Met OmegaCAM, een van de grootste digitale camera's ter wereld, zijn 'fantastische' opnamen gemaakt, zegt hij. 'Dat zoiets meteen in de eerste week al lukt, is echt te gek.' De foto's worden vanmiddag vrijgegeven door de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO).

AMSTERDAM - OmegaCAM, onder Nederlandse leiding gebouwd door een Europees consortium, bevat 32 ccd-detectoren met in totaal ruim een kwart miljard pixels. De camera heeft een beeldveld dat in oppervlak vijf keer zo groot is als de volle maan. De komende jaren wordt hij gebruikt om vanaf de Paranal-sterrenwacht in Noord-Chili de zuidelijke sterrenhemel in kaart te brengen, en om onderzoek te doen aan de verdeling van donkere materie in het heelal.


De eerste twee OmegaCAM-foto's tonen - heel toepasselijk - de Omega-nevel en de bolvormige sterrenhoop Omega Centauri, een verzameling van vele honderdduizenden sterren. De 770 kilogram zware camera produceert straks 30 terabyte aan gegevens per jaar. Het leeuwendeel daarvan wordt verwerkt in het Groningse datacentrum OmegaCEN, dat geleid wordt door Valentijn.


'De combinatie van groot beeldveld en uitstekende beeldkwaliteit zal een enorme weelde aan informatie opleveren die de astrofysica op vele terreinen zal stimuleren,' aldus Koen Kuijken, wetenschappelijk directeur van de Leidse Sterrewacht en hoofd van het OmegaCAM-consortium.


De supercamera was vijf jaar geleden al klaar, maar de bouw van de grotendeels Italiaanse VLT Survey Telescope waarop hij gemonteerd moest worden, kreeg te maken met enorme vertragingen en kostenoverschrijdingen.


Zo kwam de 2,6 meter grote spiegel in gruzelementen aan in Chili en moest de hightechspiegelondersteuning twee keer worden vervangen.


'Er zijn momenten geweest waarop werkelijk alle opties op tafel lagen,' vertelt Valentijn. Steeds opnieuw bleek echter dat de combinatie van telescoop en camera, ondanks alle rampspoed en tegenslag, enorm competitief zou kunnen zijn. Hoewel op Maui (Hawaii) een grotere digitale camera in gebruik is, heeft die bijvoorbeeld een veel geringere beeldkwaliteit. Ook qua gevoeligheid in het ultraviolet is OmegaCAM 'de beste ter wereld', aldus Valentijn.


De VLT Survey Telescope (VST) staat opgesteld in een aparte behuizing op de 2.635 meter hoge bergtop Cerro Paranal in de Chileense Atacama-woestijn, vlak naast de vier reuzentelescopen die samen de Europese Very Large Telescope (VLT) vormen. Valentijn: 'Ik was daar een paar weken geleden voor het eerst. Ik heb nog nooit zo'n spectaculaire sterrenhemel gezien. Paranal is een van de allerbeste plaatsen op aarde voor sterrenkundig onderzoek.'


Met een onder Nederlandse leiding gebouwde supercamera, die een beeldvlak van vijf keer de volle maan heeft, zijn 'fantastische opnamen' gemaakt van de zuidelijke sterrenhemel.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.