Direct en dol op rumoer: Groningen gaat wat beleven

Campagnestrateeg, spindoctor, Dig Istha voert het woord. Bij de PvdA, en liefst overal waar de boel wat opgeschud moet worden. Nu verlaat hij Essent en wordt wethouder in Groningen.

Eerst een misverstand uit de wereld helpen: hij is dus niet, herhaal NIET!, door het hoofdbestuur van de PvdA als wethouder geparachuteerd om de ruziënde Groningse afdeling - waar PvdA'ers elkaar met graagte de strot afsnijden - in het gareel te krijgen.


Hij heeft keurig gesolliciteerd en was zeker niet de enige, beklemtonen betrokkenen. Onder wie hijzelf. De Groningse fractie en afdeling hebben hun afweging gemaakt. Zo is het gegaan en niet anders. Voordat er van die huilverhalen in de pers verschijnen in de trant van mokkende, Groningse PvdA'ers en een machtige arm vanuit het verre Amsterdam.


We weten toch hoe het werkt. Zo'n verhaal gaat snel een eigen leven leiden. Gaan journalisten weer papegaaien. Er wordt me toch een hoop foutieve informatie gerecycled. Daarom, en omdat het bloed nu eenmaal kruipt waar het niet gaan kan, toch nog één gratis media-advies: 'Dit wordt toch niet zo'n knipselmapstuk?'


In die map duikt de naam Dig Istha overigens in het jaar 1990 voor het eerst op en stil wordt het nadien nooit meer. Hetgeen niet zo verwonderlijk is: waar stront aan de knikker is, wordt hij vaak te hulp geroepen. Mannetjesmaker, crisismanager, spindoctor, communicatiestrateeg, mannetjesmakelaar, imagoadviseur of gewoon perswoordvoerder, geef het beestje maar een naam, hij vindt het best.


Campagnestrateeg, nog zo'n etiket dat hem aankleeft. In die (ex-)hoedanigheid mocht hij ruim twee maanden geleden bij Nieuwsuur het eerste verkiezingsdebat analyseren. Advies toen, aan Jolande Sap: steek je haar op, staat veel leuker!


En nu, plots, is er helemaal geen opdrachtgever wiens imago moet worden opgepoetst of voor wie andersoortig lobbywerk moet worden verricht, maar zit hij nota bene zelf aan de knoppen. Stront aan de knikker in de immer rumoerige Groningse PvdA! Uit het niets is Istha sinds vorige week bestuurder geworden in dit rode bolwerk.


Een nakende 'crisis' die de nieuwe Groningse wethouder voor onder meer sport nu al op zich af weet komen, is het bekerduel FC Groningen-Ajax, kort voor de Kerst. Dat wordt, mediatechnisch gesproken, een interessante opdracht. Dig Istha (63), Amsterdammer van geboorte en Ajax-fan, zal qualitate qua in stadion de Euroborg moeten zijn - daar is hij nu ook al vaak - maar juichend opveren als de vijand scoort, lijkt niet handig. De Groningse pers is niet de zachtzinnigste.


'Verrek ja, daar moet ik het met hem nog maar eens over hebben', zegt Hans Nijland, directeur van FC Groningen en sinds een jaar of twee een goede bekende van Istha. Diens vorige functie, directeur in- en externe betrekkingen bij energiebedrijf RWE Essent, leidde tot intensief contact met de plaatselijke FC . Essent is sinds vorig jaar hoofdsponsor van de voetbalclub.


Met de wethouder die vorige week het veld moest ruimen voor Istha, Frank de Vries, ging Nijland twee keer per week 'een potje boksen'. Zo'n sportcontact zit er met de nieuwe niet in, vermoedt hij. In kringen van FC Groningen heeft die al een andere voornaam gekregen: Dis Istha, vanwege zijn liefde voor lekker eten.


Dig Istha is er meer eentje van het verbale boksen. Vanaf 1990 hebben hele hordes journalisten met hem van doen gekregen. Aanvankelijk in zijn functie als woordvoerder van minister Hans van den Broek (CDA, Buitenlandse Zaken) wiens imago een opknapbeurt behoefde. Daarna werd de mannetjesmaker door Jan en Alleman te hulp geroepen.


Uiteraard ook door vrouwen. Ten tijde van het kabinet Balkenende /Bos dook hij weer in Den Haag op om het VROM-duo Jacqueline Cramer en Ella Vogelaar een betere pers te bezorgen. Als bekend, met Vogelaar lukte dat niet helemaal. Door zelf in De Telegraaf te klagen over de onbereikbaarheid van de minister ('Ze omringt zich alleen maar met vrouwen') werd de mediastrategie ineens duidelijk. En inderdaad, niet veel later was het met Vogelaar gedaan.


'Dat was nu een mooi staaltje van het ruwe handwerk van Dig', blikt oud-journalist Charles Huijskens terug, jarenlang Istha's partner bij een advies- en communicatiebureau. Zie hier een voorbeeld van het verbale boksen waarin hij zeer bedreven is. 'Dig is zeer direct, in woord en daad. Hij gaat meteen op het probleem af.'


Het probleem was in dit geval niet zozeer het gehakkel van Vogelaar maar vooral de schade die de bewindsvrouwe de partij toebracht, analyseert Huijskens. 'Laat één ding duidelijk zijn: Dig is de partij altijd zeer trouw gebleven.' Zijn voorliefde voor 'damage control' kan hij overigens ook heel goed in die omgeving praktiseren, grapt Huijskens: 'De grootste vijand van een PvdA'er is altijd een andere PvdA'er.'


Dat kan in Groningen bezwaarlijk worden tegengesproken. De stad waar sociaal-democraten het al 88 jaar voor het zeggen hebben, heeft een naam hoog te houden. De Groningse afdeling van de PvdA is verknocht aan richtingenstrijd en voert die graag in het openbaar en luidkeels. Jacques Monasch, nu Tweede Kamerlid, voorheen net als Istha campagnestrateeg: 'Ik heb gestudeerd in Groningen. Ben naar één afdelingsvergadering geweest. Verschrikkelijk.'


De laatste jaren ruzieden PvdA'ers dusdanig vaak - over de aanleg van een regiotram, de bouw van het Groninger Forum, nu ja, over van alles - dat het landelijk partijbureau moest ingrijpen. Na een rapportage door partijcoryfee Jacques Tichelaar (hij beschreef een 'regentencultuur' en sprak van 'intimidaties') rolden er koppen.


Op last van het partijbestuur in Amsterdam maakte een aantal gezichtsbepalende bestuurders plaats. Van Istha, zelf lid van het partijbestuur, wordt nu verwacht dat hij als 'buitenstaander' - Amsterdammer tenslotte - de komende anderhalf jaar de boel op orde krijgt (in 2014 wachten de verkiezingen). Gaat dat lukken met iemand die bekendheid geniet vanwege zijn weinig omfloerste manier van communiceren?


We moeten niet vergeten dat Istha diplomatieke vaardigheden heeft, zegt een aantal intimi. Letterlijk. Voordat hij zijn draai vond in de communicatiesector werkte hij dertien jaar in diplomatieke dienst. 'Naast het feit dat hij sterk is in strategisch denken, kun je met hem ook goed lachen, hoor', weet Bert Otten, vicevoorzitter van het PvdA-hoofdbestuur. 'Erg belangrijk, lachen. Binnen onze partij gaan we nogal hardvochtig met elkaar om.'


Anders heel moedig van Istha nu zelf vuile handen te gaan maken, vindt Otten. 'Een topbaan bij een energiebedrijf geef je op voor zoiets risicovols als het wethouderschap. Ik kan het weten, ik ben het zelf geweest. Een op de drie wethouders haalt de eindstreep niet eens.'


Helemaal verbaasd is Otten ook weer niet over de carrièreswitch. Istha heeft een nogal onrustige natuur. Belangrijker: 'We bespraken in het partijbestuur de Groningse perikelen en dan zie je als het ware Dig opveren: ha, heerlijk, er is weer ergens rotzooi.'


De boel een beetje opschudden, daar lust hij wel pap van. Het is die kwaliteit die toenmalig PvdA-voorzitter Felix Rottenberg ertoe brengt Istha in de jaren negentig de rol van strateeg toe te bedelen. Bij de verkiezingen van 1994 moet hij het imago van de afstandelijke Wim Kok opfleuren. Hij bedenkt de krachtige leus 'Kies Kok' en sleept de zichtbaar ongelukkige PvdA-lijsttrekker mee naar populaire tv-programma's. Kok wordt premier, ondanks fors zetelverlies.


Daarna volgt nog een stoet aan opdrachtgevers, binnen en buiten de politiek. Het woord 'spindoctor' is nu alom ingevoerd, maar kreeg in Nederland voor het eerst een gezicht met Dig Istha. Het beïnvloeden van de pers doet het hart sneller kloppen. Hij leerde de kneepjes van het vak van Philip Gould, adviseur van onder anderen Tony Blair, vertelde hij in 2005 aan Quote.


Het netwerk is inmiddels zo imposant dat alle lijntjes met elkaar verbonden lijken. Tot vorige week was hij nog de man die RWE Essent als shirtsponsor bij FC Groningen aandroeg, nu is hij wethouder die over de voetbalclub gaat. Als communicatieadviseur bij KLM sleepte hij de bestuurders mee naar het Haagse om toch vooral over het voetlicht te krijgen dat Schiphol niet in zijn groei belemmerd mocht worden. De laatste jaren moest vooral de kolencentrale van RWE Essent in het Noord-Groningse land worden 'verkocht'.


Jongeren in het vak van communicatiestrategie zien in hem een voorbeeld. Hij geeft ze de kans. Simon den Haak was tot voor kort ook bij RWE Essent in dienst, zat in het campagneteam van Diederik Samsom en is nu diens politieke adviseur. Over die campagne van Samsom is oude rot Istha goed te spreken: zo vroeg en veelvuldig is de PvdA-leider al de boer opgegaan dat de boodschap er in de laatste, belangrijkste weken als vanzelf uit kwam.


Randy Martens is PvdA-raadslid in Groningen en was lid van de sollicitatiecommissie die twee nieuwe PvdA-wethouders moest aanbrengen. Eentje moest van 'buiten' komen, voor de noodzakelijke 'frisse wind'. Martens (24) was blij verrast toen Istha tot de sollicitanten bleek te behoren. 'Ik was 18, 19, bestuurslid bij de Jonge Socialisten, en toen zat ik eens met hem in een praatprogramma. Istha hield zich op geen enkele manier in. Die zegt gewoon waar hij voor staat.'


Ja, ha,ha, lacht Charles Huijskens, jarenlang zakelijk partner in het adviesbureau , instemmend bij die constatering. Ze gaan in Groningen nog wat meemaken. 'Wat is dat toch, met die mensen als Jacques Monasch, Ton Elias en Dig? Kundig in de communicatie, maar kennelijk een onbedwingbare behoefte om zelf politicus te spelen.'


Lastig volkje, die PvdA'ers in Groningen, heeft Huijskens begrepen. En wethouder? Je zit toch in een glazen kooi. Misschien dat Istha veiligheidshalve nog eens het in 2001 verschenen Het Media Handboek (auteurs Huijskens en Istha) moet doorbladeren.


1949 Geboren in Amsterdam


1975 Afgestudeerd in sociologie, Universiteit van Amsterdam


1977 'Diplomatenklasje' Buitenlandse Zaken


1982Woordvoerder bij NAVO


1989 Diplomaat bij Nederlandse permanente vertegenwoordiging EU


1990 Woordvoerder minister Hans van den Broek


1994 Campagneleider PvdA


1997 Woordvoerder KLM


2001 Partner adviesbureau Huijskens & Istha


2009Lid partijbestuur PvdA


2012 Wethouder in Groningen


Dig Istha woont in Amsterdam, heeft een vriendin en drie kinderen.


CV


Dig Istha


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden