Dir. Dior

Ruim een jaar heeft de zoektocht geduurd naar een artistieke directeur voor Dior. De Belg Raf Simons gaat het modehuis

De Belgische ontwerper Raf Simons is afgelopen maandag benoemd tot de nieuwe artistiek directeur bij Christian Dior. Die post was al ruim een jaar vacant, sinds het dramatische vertrek van John Galliano in maart 2011.


Simons over de telefoon vanuit zijn atelier in Antwerpen: 'Ik vind het geweldig. Dit is echt zo'n ultieme uitdaging. Je kunt alleen maar dromen om voor een huis als Dior te werken, dat staat voor absolute elegantie, ongelooflijke vrouwelijkheid en totale luxe.' De 44-jarige Simons begon zijn carrière in herenmode in 1995 en tien jaar later blies hij de heren- en damesmodelijnen van Jil Sander nieuw leven in.


Nu is hij dus aangezocht door Bernard Arnault, bestuursvoorzitter en directeur van LVMH (Moët Hennessy Louis Vuitton), om Dior te moderniseren, het klassiekste onder de Parijse modehuizen. In een verklaring zegt LMVH dat 'Raf Simons met Dior een avontuur aangaat waarmee de iconische stijl van dit modehuis de 21ste eeuw in kan'.


Simons krijgt de leiding over de haute couture en de damesconfectie en -accessoires, te beginnen met de modeshow in juli. Daarnaast blijft hij zijn eigen herenmodelijn voeren.


Bernard Arnault en Sidney Toledano, de directeur van Dior, zochten een nieuwe ontwerper nadat Galliano was ontslagen omdat hij antisemitische opmerkingen had gemaakt op een terras van een Parijs' café.


Diverse ontwerpers beweren dat ze Dior hebben afgewezen, waarschijnlijk omdat ze hun vingers niet wilden branden aan de rol van opvolger van Galliano.


De eerste gegadigde, de in Amerika geboren Marc Jacobs, die hoofdontwerper is bij Louis Vuitton, besloot te blijven waar hij zat. In de tussentijd had Bill Gaytten, voormalig assistent van Galliano, de leiding over de collecties bij Dior. Uit de financiële cijfers van LVMH over 2011 blijkt dat dit geen negatief effect heeft gehad op de resultaten van Dior.


Simons werd de afgelopen maanden, net als andere mogelijke kandidaten, geregeld genoemd, vooral toen bleek dat de flirt met modehuis Yves Saint Laurent toch geen vervolg zou krijgen. Zijn benoeming bij Dior komt op een moment dat ontwerper Hedi Slimane, ooit de rivaal van Simons in de herenmode, dezelfde topfunctie krijgt bij Saint Laurent, het modehuis dat eigendom is van PPR, een grote concurrent van LVMH.


Het erfgoed van Christian Dior begon met de romantische Dior zelf, die vrouwelijkheid bracht in de jaren vijftig. De smalle tailles en uitwaaierende rokken van zijn weelderige 'bloemenvrouwen' kwamen voort uit zijn obsessie met de edwardiaanse elegantie van zijn vroegste herinneringen aan zijn moeder. Na slechts tien jaar aan het roer te hebben gestaan, overleed hij plotseling in 1957. Zijn opvolger was een onbekende jongeman: Yves Saint Laurent.


De stijl van Simons is anders dan die van de oprichter. Hij heeft een modernistische visie en hanteert een sobere, lineaire stijl die is gebaseerd op een fijnzinnige snit. 'Ik mik op een heel modern Dior, maar uiteindelijk blik ik ook terug', zegt hij, doelend op wat hij 'jarenvijftig modernisme' noemt.


Simons over de ontwerpen van Christian Dior: 'De periode 1947-1957 trekt me enorm aan, want die tijd was erg modern. Je had dat romantische aspect dat terugging op zijn moeder en de belle époque, maar de vormen en proporties evolueerden ook voortdurend, beïnvloed door de oorlog. Het was allemaal heel revolutionair.'


Raf Simons werd als enige zoon geboren in een bescheiden gezin in het Vlaamse Neerpelt. Zijn moeder was werkster en zijn vader was nachtportier bij het leger. Wellicht dat de strengheid van het uniform enigszins doorwerkte in de sobere lijnen van zijn eerste herenmodecollecties, die sterk draaiden om de levensangst en gespannenheid van de jeugdcultuur en de beat van de Belgische muziekscene.


'Mijn vader was helemaal geen strenge man. Ik kom uit een warm nest', zegt Simons, eraan toevoegend dat zijn belangstelling voor mode eerder voortkwam uit de wens te ontsnappen aan een katholieke achtergrond en een strenge universiteit vol studenten die allemaal advocaat of arts wilden worden.


Christian Dior hield van bloementuinen en de decoratieve toneeldecors van zijn vriend, de kunstenaar Christian Bérard. Simons daarentegen volgde in Genk een opleiding tot industrieel ontwerper alvorens hij zich op de herenmode stortte. Hij zette zijn wereld uiteen in een van zijn eerste shows, voor de najaarscollectie 1996-97, getiteld 'We Only Come Out at Night': magere jongelingen met strakke gezichten en sensuele lippen, die zich al sigaretten rokend overgaven aan een wereld zonder volwassen.


Wat heeft dat - of zelfs de scherpe, precieze snit in de minimalistische stijl van Jil Sander - allemaal te maken met de collectie haute couture die Simons in juli gaat presenteren, en met zijn eerste Dior confectiecollectie in het najaar?


In feite namen de recente vrouwencollecties die Simons voor Jil Sander heeft ontworpen al afstand van de gestroomlijnde strengheid van mevroow Sander zelf, die nu - niet voor de eerste keer - terugkeert bij haar eigen modehuis.


Simons voelt zich meer mode-architect dan ontwerper en heeft dan ook baljurkachtige rokken geshowd - zij het met stijve witte blouses - en elegante jurken voor overdag met paisleypatronen en vleugjes Picasso. Voor zijn 2012 wintershow had hij scherp gesneden jasjes op zachte jurken in poederige pasteltinten die een modernistische romantiek suggereren.


Het probleem voor Bernard Arnault was dat hij iets moest vinden wat de plaats kon innemen van de boudoir-glamour en geweldige fantasie van John Galliano. Hij had een ontwerper nodig die Dior de 21ste eeuw kon binnenloodsen.


Algemeen wordt aangenomen dat Arnaults dochter Delphine zijn keus sterk heeft beïnvloed. Zij is een modernist met een voorkeur voor de gestroomlijnde, feministische kleding van het merk Céline, dat ook eigendom is van LVMH. Delphine Arnault heeft ook samen met de Berlijnse grafisch ontwerper Anselm Reyle de befaamde tassen van Dior gemoderniseerd.


Raf Simons, die als verzamelaar van hedendaagse kunst dikwijls te zien is op de Frieze Art Fair in Londen, lijkt goed in dit plaatje te passen. De wilde dagen van Galliano, die mode bracht als theater, behoren tot een voorbij tijdperk. Toch heeft ook Simons een geschiedenis van fantasievolle presentaties. Zijn herenmodeshow Kinetic Youth in 1999, waarbij van de straat geplukte modellen over beton flaneerden onder een enorme discobal terwijl David Bowies Space Oddity uit de speakers schalde, werd slechts overtroffen door zijn History of the World van 2005. Die show verbeeldde de futuristische moderniteit van gestroomlijnde kleding tegen de achtergrond van bewegende roltrappen. Het was ook de eerste keer dat Simons zich aan het eind van de show liet zien, volgens hem omdat een van de roltrappen niet goed werkte, waardoor hij ongewild op het toneel verscheen.


Diors nieuwe ster treedt dus niet graag voor het voetlicht. Hoe denkt hij dan om te gaan met de meet-and-greets bij Amerikaanse 'trunk shows' en de obligate buigingen bij grote presentaties in heel Azië, vooral in China? Daarover zegt hij: 'Ik weet dat het publiek dat op prijs stelt. Ik treed zelf niet graag in het openbaar, maar als je een stem hebt, willen mensen die ook horen.' Zijn eerdere weerstand tegen optreden in het openbaar kwam volgens hem voort uit zijn verlegenheid 'die ik langzaam maar zeker heb overwonnen'.


Het belangrijkste voor een ontwerper, in welke discipline dan ook, is relevant zijn. In dat opzicht lijken de shows van Raf Simons griezelig vooruitziend te zijn. In een abrupte breuk met de 'alleenstaande helden' in hun nauwsluitende schooljongenstruien van 1999, bracht het nieuwe millennium een show van anarchistische types in slobberige jasjes met capuchon, palestinasjaals en camouflagejasjes die rellen naspeelden op een kale set van steigermateriaal. Dat was twee maanden voor de terreuraanslagen van 11 september 2001.


Een show in 2004 die buiten gehouden werd rond een groep rondtrekkende hippies stond in schril contrast met een plankiershow in 2009 van een behoudende snit met sterke vormelijke elementen, waarmee hij de jeugdcultuur achter zich leek te laten. Achteraf leek het een voorspelling van de bankencrisis.


De magere, humeurige jongelingen van Simons bepaalden een stijl in herenmode die ook werd opgepikt door Hedi Slimane. Zijn Homme-collecties voor Dior, met hun magere, androgyne modellen, creëerden de 'hottest look' en de shows trokken veel publiek, met een gebiologeerde Karl Lagerfeld voorop.


In 2007 gaf Slimane opeens de brui aan de mode en stortte hij zich op de fotografie. Zijn aanstaande debuut bij YSL in oktober wordt zijn eerste poging tot een collectie voor vrouwen. Ontwerper Kris Van Assche blijft in zijn huidige rol bij Dior Homme.


Het moet allemaal hebben meegespeeld in de gedachten van Bernard Arnault. Hij is er altijd van overtuigd geweest dat creativiteit onontbeerlijk is bij het in stand houden van een groot modehuis.


Volgend seizoen zet Simons zijn visie tegenover die van Slimane. Dat wordt een van die heldhaftige duels uit de rijke modegeschiedenis, vergelijkbaar met de keer dat de romantische elegantie van Christian Dior geconfronteerd werd met de verheven sculpturen van Cristóbal Balenciaga.


Waarom zou Simons, met zijn geschiedenis van streetwise kleding, eigenlijk geïnteresseerd zijn in haute couture, wat toch een soort bedreigde diersoort is?


'Je kunt niet altijd alles afmeten aan commercieel succes. In de kunstwereld heb je collectioneurs, curatoren en publiek, en die zijn allemaal belangrijk. Wat mij fascineert, is hoe relevant de taal van de mode in de 21ste eeuw kan zijn.'


© The New York Times Vertaling: Leo Reijnen


Antwerpen/ontwerpen

Met de overstap van Raf Simons (44) naar Dior staan daar nu twee Belgische modeontwerpers aan het roer. Simons wordt verantwoordelijk voor de vrouwencollecties, Kris van Assche (34) is sinds 2007 hoofdontwerper van de mannenmode bij Dior. Belgische ontwerpers doen het goed in de internationale modewereld. Eén van de andere nieuwe grote modenamen is Haider Ackermann (41), die voor zijn eigen label ontwerpt. Het duurt vast niet lang meer voor hij dat, net als Simons en van Assche, zal combineren met het hoofdontwerperschap van een prestigieus modehuis. Haider Ackermann was een van de namen die het afgelopen jaar veelvuldig rondgingen als opvolger van Galliano bij Dior. Dat het anders is uitgepakt betekent geenszins dat zijn kansen zijn verkeken: Karl Lagerfeld heeft al aangekondigd Ackermann wel te zien zitten als zijn opvolger bij Chanel.

Ackermann is strikt genomen geen Belg - hij is geboren in Colombia en geadopteerd door Franse ouders - maar hij is wel, net als bijna alle andere geslaagde Belgen in de mode, opgeleid aan de Antwerpse modeacademie. 'Mode is geen kunst, maar een ambacht', luidt daar het credo en dat moet wel de sleutel van het succes van zoveel Belgen in de mode zijn, want zowel opleiding als een flink aantal afgestudeerden horen onbetwist tot de wereldtop. De Antwerpse Zes bijvoorbeeld, die er begin jaren tachtig afstudeerden, onder wie Dries van Noten, Ann Demeulemeester en Dirk Bikkembergs. Na hen volgden ontwerpers als Veronique Branquino, A.F. Vandevorst en Martin Margiela - hoe verschillend hun handschriften ook zijn, het zijn allemaal vertegenwoordigers van de no-nonsense-aanpak van de Antwerpse school.

Raf Simons heeft niet op de Antwerpse academie gezeten ; hij is oorspronkelijk industrieel ontwerper. Wel begon hij zijn carrière in de mode bij Walter van Beirendonck. En die is onder meer hoofd van de afdeling Mode van dezelfde Antwerpse academie waar hij ooit afstudeerde en waar zo veel Belgisch modetalent vandaan komt.

Affaire-Galliano


Creatieven mogen zich ongewoon gedragen natuurlijk, en John Galliano eiste dat recht helemaal op. Het creatieve genie van het huis Dior kleedde zich graag als een samensmelting van Jack Sparrow en Oscar Wilde. Maar ook wie zich beroept op zijn excentriciteit, kan te ver gaan. Stomdronken zijn is niet handig. Stomdronken zijn in een café is, na de uitvinding van YouTube, nog minder aan te raden. En stomdronken als een demente bejaarde het gehele verboden vocabulaire rond de Holocaust oprispen, bleek fataal. John Galliano werd op 12 december 2010 gefilmd, naar verluidt door een Parijse galeriehoudster en haar man, terwijl de ontwerper lispelde dat hij van Hitler hield. 'All of you would be f*cking gassed.' Hij schold de dame uit voor lelijk, haar moeder en voorvaderen, ze hadden allemaal dood moeten zijn vandaag. O, en ja, 'I'm John Galliano', kwam er nog uit. Bij wijze van bekrachtiging van zijn vonnis. Eind februari zette The Sun het filmpje online. Een dag later werd Galliano ontslagen door Sydney Toledano, de Joodse baas van Dior. Galliano moest voor de rechter verschijnen. Die vond dat de ontwerper genoeg gestraft was met zijn ontslag en reputatieschade, en gaf hem niet de hoogste straf (zes maanden cel en 22.500 euro boete) maar een boete van 6.000 euro. Begin dit jaar stond in kranten dat Galliano een collectie voor modeketen Zara zou ontwerpen. Het bleek een vroege 1 aprilgrap. Een Spaanse modeblogger had het bericht geplaatst, bij wijze van geintje. Volgens De Morgen zint Galliano echter wel degelijk op een comeback en heeft hij aangekondigd een webshop te beginnen voor zijn eigen label. In maart 2012. Op johngalliano.com is inderdaad Gallianokleding te koop. Van vorig jaar, in de aanbieding. We wachten.


Beats die broeiden

Toen Simons studeerde, broeide er iets in het Belgische uitgaansleven. Terwijl Groot-Brittannië zich eind jaren tachtig overgaf aan de nieuwe dancecultuur van de acid house, hadden de Belgen zowaar hun eigen dancestroming: de New Beat. Trager en zwaarder dan de gebruikelijke dance van die tijd - de grap wilde dat het genre werd uitgevonden toen een dj 45-toerenplaten op 33 toeren ging draaien. Diepe bassen, trekkerige, vervormde geluiden creëerden een duistere sfeer, beïnvloed door de ook al in België aangeslagen industriële muziek van de jaren daarvoor, en perfect geschikt voor de sm-achtige, perverse sfeer die in de jaren negentig zo modieus zou worden. Voorwaar een heuse tegencultuur. Simons zegt er zeer door te zijn beïnvloed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden