Diplomatiek conflict met Iran: kabinet roept ambassadeur terug uit Teheran

Minister Blok (Buitenlandse Zaken) roept de Nederlandse ambassadeur uit Teheran terug. Dat schrijft Blok maandag in een brief aan de Tweede Kamer. Het besluit volgt op de uitzetting van twee Nederlandse ambassademedewerkers door Iran.

Stef Blok, minister van Buitenlandse Zaken, op het Binnenhof in Den Haag. Beeld ANP

In een verklaring noemt Blok het uitzetten van twee Nederlandse ambassadewerkers door Iran van afgelopen zondag ‘onacceptabel’. De minister spreekt van een reactie op de eerdere uitzetting van twee Iraanse diplomaten in juni 2018. Het kabinet besloot daartoe na sterke aanwijzingen van de AIVD dat het Iraanse regime verantwoordelijk was voor de liquidaties van twee Nederlanders van Iraanse komaf: die van Mohammad Reza Kolahi Samadi (Almere, 2015) en van Ahmed Mola Nissi (Den Haag, 2017).

Na de eerste aankondiging van de uitzetting van de twee Nederlanders, op 20 februari, is de Iraanse ambassadeur in Den Haag meteen ontboden op het ministerie van Buitenlandse Zaken, schrijft Blok. Daar is hem te horen gegeven dat de beslissing van de autoriteiten in Teheran niet door de beugel kan. Desondanks heeft Iran de uitzetting van de ambassademedewerkers zondag doorgezet.

Volgens Blok zijn de twee maandag teruggekeerd naar Nederland. ‘Voor henzelf, hun gezin en het team dat ze achterlaten is zo’n plotseling vertrek ingrijpend. Ze worden goed opgevangen.’

Aanvankelijk geheim

De twee Iraanse slachtoffers in Nederland stonden in Iran bekend als terroristen. De in 2015 vermoordde Samadi, die in Nederland woonde onder de schuilnaam Ali Motamed, was volgens Teheran betrokken bij een moordaanslag in 1981 waarbij 73 doden vielen. De in 2017 doodgeschoten Nissi was leider van de ASMLA, een beweging die opkomt voor de Ahwazi, een Arabisch volk dat zich onderdrukt voelt in de olierijke regio Khoezestan. Volgens nabestaanden was hij slechts actief bij de politieke tak.

Na de liquidaties in 2015 en 2017 zweeg Nederland lange tijd over mogelijke betrokkenheid van Iran. Ook het uitzetten van de twee Iraanse diplomaten in 2018 bleef aanvankelijk geheim. De zaak kwam in een stroomversnelling na het verijdelen van aanslagen elders in Europa. Frankrijk arresteerde een Iraanse diplomaat die een bom zou hebben geleverd voor een aanslag in Parijs, terwijl Denemarken een man van Iraanse afkomst arresteerde die een aanslag in Kopenhagen aan het voorbereiden was.

Anders dan Nederland beschuldigden de twee landen Iran al snel in het openbaar van betrokkenheid. Blok liet pas iets los over de Iraanse bemoeienis toen de Europese Unie sancties aankondigde tegen Teheran. Als straf voor de betrokkenheid bij de (voorgenomen) aanslagen en liquidaties in Nederland, Frankrijk en Denemarken zijn de Europese banktegoeden van het Iraanse ministerie van Veiligheid en Inlichtingen bevroren. Twee hoge functionarissen mogen bovendien niet meer naar EU-landen reizen.

Tegenover de Volkskrant ontkende Blok begin dit jaar dat Nederland de liquidaties tot aan de EU-sancties onder het tapijt had geveegd. ‘Dat is echt een krankzinnige redenering.’ Volgens de minister had het kabinet zich achter de schermen hard gemaakt voor het instellen van sancties. De situatie in Denemarken en Frankrijk was volstrekt anders, stelde Blok: daar zijn mensen gearresteerd. ‘Dat is iets heel anders dan in Nederland. We hadden hier alleen de aanwijzingen van de inlichtingendiensten.’

De wraak van Teheran doet zich ook in Nederland gelden

Iraanse ‘spionnen’ zijn overal in Nederland. Ze houden gevluchte landgenoten in de gaten. Of vermoorden die zelfs. Zes Iraanse Nederlanders trotseerden in januari de wraak van Teheran door met de Volkskrant te praten.

Eerder zweeg het kabinet halsstarrig over de moorden op twee naar Nederland gevluchte staatsvijanden van Teheran. Pas toen Frankrijk en Denemarken te maken kregen met vergelijkbare praktijken, kwam de tijd voor een publieke confrontatie.

Justitie moet meer onderzoek doen naar de rol die Iran zou hebben gespeeld bij de moord op de Iraanse dissident ‘Ali Motamed’, zo bepleitte advocaat Inez Weski in januari tijdens de inleidende zitting tegen Naoufal ‘Noffel’ F., die door Justitie als opdrachtgever wordt gezien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden