Dini luistert niet naar zijn oude baas

Onder welke premier was Lamberto Dini minister van de Schatkist? Wie schoof deze rechtse technocraat naar voren om een 'wapenstilstandsregering' te leiden?...

Van onze correspondent

ROME

In december verliet de Liga Noord de regeringscoalitie. Daardoor kwam Berlusconi ten val. Sindsdien is hij de politiek blijven beheersen met zijn obsessieve roep om verkiezingen in juni. Zijn theorema is bekend. Hij herhaalt het dag en nacht in alle toonaarden.

Volgens Berlusconi is het parlement zijn legitimiteit kwijt omdat door zijn val het verkiezingsresultaat van vorig jaar zou zijn ontkracht. Daarom is Italië geen democratie meer, daarom is er geen stabiliteit, daarom is de lire besmet. Enige remedie tegen die kwalen: nieuwe verkiezingen.

Sinds zijn val heeft Berlusconi voor al zijn beslissingen slechts één criterium laten gelden: hun bruikbaarheid om verkiezingen dichterbij te brengen. Daarom kwam hij met Dini op de proppen als premier van een vluchtig zakenkabinet, want hij dacht zijn vroegere minister wel te kunnen manipuleren.

Dat opzetje is mislukt. Dini nam zijn taak, het op orde brengen van de dringendste problemen, serieus. Dat was nooit Berlusconi's bedoeling geweest, want de ex-premier heeft de Verelendungstheorie omhelsd. Die houdt in dat hoe slechter het gaat met Italië, des te beter dat is voor Berlusconi's kansen om de verkiezingen te winnen.

Dini nam al snel afstand van zijn politieke patroon en ging steeds meer op president Scalfaro leunen. Daardoor kwam hij volgens Berlusconi in het vijandelijke kamp terecht. Scalfaro ligt al met Berlusconi overhoop vanaf het moment dat hij hem als kabinetsformateur aanwees en garanties eiste dat de tv-tycoon als premier zijn zakelijke belangen buiten de politiek zou laten.

Scalfaro is voor Berlusconi de grootste sta-in-de-weg voor zijn terugkeer aan de macht. Scalfaro is immers de enige die het parlement kan ontbinden en vervroegde verkiezingen kan uitschrijven. Maar hij voelt daar niets voor als er geen garanties zijn dat de democratische spelregels deze keer beter worden nageleefd.

In een televisiemaatschappij als Italië had de eigenaar van de commerciële tv in de campagne van 1994 al een enorme voorsprong op zijn concurrenten. Zijn belofte om zich te ontdoen van zijn mediabelangen heeft Berlusconi niet gehouden. Deze keer heeft hij de steun van twee van de drie kanalen van de publieke omroep er bij. Scalfaro is vastbesloten geen verkiezingen te houden voordat dit belangenconflict is opgelost.

Berlusconi vindt iedere regeling een aantasting van zijn vrijheid van meningsuiting. Alle initiatieven om in de ether minder ongelijke voorwaarden te scheppen, beantwoordt hij met tegenoffensieven. De grootste angst heeft hij voor een referendum dat hem op het verlies van twee van zijn drie tv-kanalen kan komen te staan.

De datum van dat referendum is nog niet vastgesteld. Berlusconi ziet maar één manier om zichzelf en zijn bedrijf dit onheil te besparen: verkiezingen op de kortste termijn, want dan zijn referenda voorlopig onmogelijk. Daarom moet Dini het veld ruimen. En daarom moet, Berlusconi heeft het zelf gezegd, het imago van Scalfaro kapot worden gemaakt, zodat ook die hinderpaal kan verdwijnen.

En zo begon Berlusconi 'tegen de stroom op te roeien' en Dini 'het werken onmogelijk te maken'. Precies wat hijzelf vorig jaar zijn eigen opposanten had verweten. Over de maatregelen van Dini wisselde hij even vaak van mening als hij nodig vond om zijn verkiezingsdoel te bereiken.

Dini heeft gezegd dat als hij nog Berlusconi's minister was geweest, hij hetzelfde bezuinigingsplan zou hebben gemaakt als nu. Berlusconi zou dat dan zeker niet onrechtvaardig en onzinnig hebben gevonden, zoals hij gisteren zei. Die woorden hadden dan ook niets met dat plan te maken, en alles met Berlusconi's machtsambitie.

Dini kreeg het vertrouwen, maar de lire niet. Want zijn meerderheid is precair en heterogeen, de politieke stabiliteit is niet in zicht, en Berlusconi blijft stoken tegen Dini, deze 'marionet van de communisten'. Dini is nu bezig met zijn laatste en meest tijdrovende taak, het opstellen van een nieuwe pensioenwet. Berlusconi heeft al beweerd dat dat karwei niet op Dini's oorspronkelijke prioriteitenlijstje stond, dus dat hij tijd zit te rekken om de verkiezingen uit te stellen.

Jan van der Putten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.