Dilan Yesilgöz: een pitbull met empathie die de Kamer in wil

Dilan Yesilgöz windt er geen doekjes om. Zo is ze als VVD-gemeenteraadslid in Amsterdam en zo zal ze straks zijn in de Tweede Kamer. 'Over vrijheid onderhandel je niet, daar vecht je voor.'

Dilan Yesilgöz wil burgemeester worden van Amsterdam. Vooralsnog heeft zij haar zinnen gezet op het Kamerlidmaatschap. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Wie je ook spreekt over het Amsterdamse raadslid Dilan Yesilgöz (39), nummer 19 op VVD-lijst voor de aanstaande Kamerverkiezingen: de eerste ontmoeting heugt hun allen nog. Op oud-collega Thomas de Jager maakte ze, toen ze een jaar of zes geleden als bestuursadviseurs met elkaar te maken kregen, 'een verpletterende indruk'. Door haar présence, maar vooral door het feit dat zij zich met haar taakopvatting zo sterk van andere ambtenaren onderscheidde. 'Zij had duidelijke opvattingen over tal van onderwerpen. En ze ventileerde die ook. Ze maakte geen geheim van haar affiniteit met de VVD. Maar daarbij hield ze maat. Ze wist wat ze, als ambtenaar met een dienende taak, wel of niet kon zeggen.'

Het eerste contact met René Zegerius, sinds ruim drie jaar haar man, had een conflictueus karakter. Het kwam erop neer dat hij, als hoofd van de GGD-crisisdienst, een vraag van het college van B&W, die Yesilgöz aan hem voorlegde, als 'dom' afwees. 'Daar reageerde mijn latere vrouw, laat ik zeggen, nogal geprikkeld op.'

En dat beviel Zegerius wel. Want hij houdt van openhartigheid. Zeker bij ambtenaren, die hij niet meteen met die deugd associeerde. 'Maar Dilan is wars van trucjes. Wat je ziet, is wat je krijgt.' En het gebodene bevalt hem nog steeds. 'We hebben hooguit een keer per twee jaar een verhelderende ruzie.'

De Amsterdamse VVD-leider en wethouder Eric van der Burg (zorg en welzijn) stelde bij hun kennismaking vast dat zij 'streng in de leer is' en dat zij 'gewend is haar zin te krijgen'. 'Het woord schuchterheid en de naam Dilan heb ik nog nooit in combinatie met elkaar gebruikt. Als ambtenaar maakte ze duidelijk wanneer zij meende gelijk te hebben, en dat was vaak het geval. Maar zij onderkende ook dat haar gelijk niet het gelijk van de wethouder hoefde te zijn.'

Vrijmoedigheid

Haar engagement en haar overtuigingen stonden haar functioneren als ambtenaar, met andere woorden, niet in de weg. Toch wekte Yesilgöz met haar overstap naar de gemeenteraad, na de verkiezingen van 2014, geen verbazing. Haar nieuwe rol liet meer vrijmoedigheid toe dan haar oude en stond minder op gespannen voet met haar temperament.

Dilan Yesilgöz werd op 18 juni 1977 geboren in Ankara, als eerste dochter van een Turkse moeder en een Koerdische vader. Zij zetten zich in voor de mensenrechten in Turkije en stelden zich daarmee bloot aan intimidaties. In 1981 ontvluchtte vader Yesilgöz Turkije. In 1984 volgden zijn vrouw en zijn twee dochters. Via de zeeroute, van de Turkse kustplaats Bodrum naar het Griekse eiland Kos, die in een recenter verleden door tienduizenden is beproefd. Zij vestigden zich in Amersfoort, waar Dilan het vwo doorliep. Daarna studeerde ze cultuur, organisatie en management aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Van 2006 tot de aanvang van haar politieke loopbaan, in 2014, was ze werkzaam bij de gemeente Amsterdam.

Ziekte

In 2006 werd bij Dilan Yesilgöz immuun trombopenie (ziekte van Werlhof) vastgesteld, een auto-immuun ziekte waarbij antistoffen worden aangemaakt tegen de eigen bloedplaatjes. Als gevolg daarvan loopt de patiënt een verhoogd risico op bloedingen. 'Ik weet nog dat we erg moesten oppassen met haar', zei haar jongere zus Berfin in Het Parool. 'Een harde aanraking kon al gevaarlijk zijn.' Uiteindelijk maakte de ziekte de verwijdering van haar milt noodzakelijk. 'Door die heftige periode pakt ze misschien nog bewuster haar kansen', zei haar echtgenoot René Zegerius. Zij zelf was nuchterder: 'Het had mis kunnen gaan, maar het ging niet mis. Dat was het.'

Aan die politieke loopbaan ging een lange en nogal grillige zoektocht langs linkse partijen vooraf. 'In Turkije zou ik ook links zijn', zei ze vorig jaar in Het Parool. 'Daar hoef ik helemaal niets voor te veranderen aan mijn opvattingen. In Turkije staan binnen links het individu en de mensenrechten centraal.'

Yesilgöz was redacteur van Lava, het blad van de Jonge Socialisten van de PvdA. Zij was bestuurslid van de SP in Amersfoort. Vervolgens liep zij stage bij GroenLinks. 'En bij allemaal dacht ik: hier klopt iets niet. Het waren leuke mensen, maar ik kijk gewoon anders naar de wereld. Ik vind het individu belangrijk. En ik vind het heel belangrijk dat je mensen niet wegzet als slachtoffer. Dan zit je bij links niet op je plek.'

Haar Turks/Koerdische achtergrond was voor Yesilgöz nooit 'een issue', hooguit een aansporing om haar stinkende best te doen. 'Je stelt je een doel en je vecht je daarin', zegt haar man. 'Aan slachtofferschap heb je niets.'

Jeugdfoto's van Dilan Yesilgöz.

Controlfreak

'Een Amsterdams gemeenteraadslid wordt geacht zo'n twee dagen in de week te werken', zegt Yesilgöz' vroegere beleidsmedewerker Bas Koops. 'En daar is de betaling ook op geënt. Maar zij werkte wel 60 uur per week. We plozen dossiers uit. Noteerden alles wat ons daarin opviel. We spelden de kranten, op zoek naar dingen - groot en klein - die in een wijk speelden. Als ze iets las over een wijkagent die zich erover beklaagde dat zoveel mensen hun winkelwagentje op straat lieten staan, ging ze daar meteen op af. Met die taakopvatting zit je al snel aan een 60-urige werkweek, maar die ervoer zij niet als last. Ik ook niet. We hadden veel lol samen. Maakten grove grappen. Draaiden Start up from the bottom van Drake, om daarna weer aan de slag te gaan.'

Thomas de Jager, die als debuterend bestuursadviseur aan Yesilgöz werd toegevoegd, heeft 'hard werken van haar geleerd'. En hij heeft kunnen vaststellen dat haar reputatie als controlfreak alleszins gerechtvaardigd was. De etentjes bij haar thuis zijn tot in de puntjes georganiseerd. Voor haar huwelijk had ze een vuistdik draaiboek opgesteld dat onder andere voorzag in een sanitaire stop van drie minuten om 14.11 uur. 'Voor mij was in het geheel een ondergeschikte rol weggelegd', zegt echtgenoot René. 'Maar voor haar getuigt de aandacht voor het detail van waardering voor de gasten. En die hadden een heel leuk feest.'

Ook herinnert het verleden haar aan de breekbaarheid van vrijheid die voor veel mensen met een andere achtergrond vanzelfsprekend - wellicht te vanzelfsprekend - is. 'We delen onze grote liefde voor de vrijheid', zegt René - die zelf een Joodse achtergrond heeft. 'Ik denk dat dit samenhangt met onze familiegeschiedenis, waarin die vrijheid ook heeft ontbroken. Over vrijheid onderhandel je niet, daar vecht je voor.'

En dat is wat Yesilgöz, naar haar eigen overtuiging, heeft gedaan. Zij uitte haar zorgen over vrouwen die zich zedelijk kleden in de hoop op straat niet te worden lastiggevallen. 'Ik weiger dat logisch te vinden in een stad als Amsterdam.' Ze stoorde zich hevig aan het cultuurrelativisme dat doorklonk in veel reacties op de massa-aanrandingen in Keulen. 'Mensenrechten zijn universeel. Als je dat al moet uitleggen, in welke puinhoop zitten we dan?'

Ze fulmineerde tegen het schoolbestuur dat kort na de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo een docent had berispt die een cartoon had opgehangen van een zoenende moslim en een niet-moslim - met het onderschrift 'liefde is sterker dan haat'. 'Wat is dat nou voor boodschap die de directie afgeeft?', mopperde Yesilgöz in NRC.Next. 'Als je boos genoeg bent, als je hysterisch genoeg bent en zeker als je je geloof er maar tijdig bij haalt, dan krijg je gelijk in dit land.'

Zij wond zich publiekelijk op over Turken die zich opeens niet meer thuis zeiden te voelen in Nederland. 'Hoe kun je dat nou zeggen? Je bent hier verdorie geboren. Dit is jouw land. En vervolgens gedraag je je als gast en zeg je: ik voel me niet meer thuis. En pas op, want anders ga ik weg.' Krakers waren voor haar 'geen hippies maar Oost-Europese criminelen'. Voor de student-activisten die zich twee jaar geleden roerden, had zij geen enkele sympathie.

Krachtige uitspraken

De media zijn dol op Dilan Yesilgöz. Ze is in de regel gaarne bereid krachtige uitspraken te doen over uiteenlopende thema's. Naar aanleiding van de ontruiming van het 'Slangenpand' aan de Spuistraat in 2015 zei ze in Trouw: 'Wat hebben we aan zo'n Slangenpand, waar krakers twee ton schade hebben aangericht? Er wordt gezegd dat die rafelranden ons zo veel cultuur en innovatie hebben gebracht. Wat dan, behalve dat mensen er 32 jaar gratis hebben gewoond? Hoezo word je creatief van 32 jaar gratis wonen?' NRC Handelsblad citeerde haar als volgt: 'Je wilt niet weten hoeveel telefoontjes ik krijg met de vraag hoe 'u als moslim aankijkt tegen...' Dan zeg ik beleefd: zou u niet eerst even vragen of ik moslim ben? 'Bent u dan geen moslim?' Nee, ik ben geen moslim. 'Goed, dan zoek ik nog even verder.' Hoe is het in godsnaam mogelijk?'

'Pitbull' met empathie

De bed-bad-broodopvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers, waarvoor haar linkse collega-raadsleden zich zo beijverden, schiep volgens haar slechts valse hoop en ondermijnde het draagvlak voor de opvang van mensen die worden vervolgd. 'Asielbeleid is geen immigratiebeleid', zei ze in Trouw. 'Zeg eerlijk dat niet iedereen kan komen.'

'Mijn pitbull', noemde wethouder Van der Burg haar liefkozend bij haar vertrek als ambtenaar. Die kwalificatie doet haar maar ten dele recht, meent René Zegerius. Ze is weliswaar resoluut en doortastend maar niet hard en gevoelloos. 'We zijn met overtuiging mantelzorgers voor een vriend met schizofrenie. Veel van onze vrienden zetten zich in voor kwetsbare mensen. Ze heeft empathie voor mensen die minder goed zijn toegerust voor het leven dan zijzelf. En ze beseft dat sommige mensen hulp nodig hebben. Maar ze vindt ook dat iedereen moet werken - binnen de grenzen van zijn mogelijkheden.'

Ook Thomas de Jager, oud-collega en vriend van Yesilgöz, heeft haar zachtheid ondervonden. 'Toen zij nog mijn mentor was, voelde ze onmiddellijk aan wanneer het even iets minder ging. Ze kan zeer hartelijk zijn. Voor mij is ze die leuke vriendin die met Kerstmis vijftien mensen uitnodigt en cadeautjes voor hen koopt.' Ook Bas Koops, haar vroegere beleidsmedewerker, heeft ondervonden dat zij attent is voor haar medewerkers en hen - indien verdiend - ruimhartig complimenteert met hun inspanningen.

Jeugdfoto van Dilan.

Van der Burg stelde haar een wethouderschap of een ministerschap in het vooruitzicht. Zelf heeft zij zich ooit laten ontvallen burgemeester van Amsterdam te willen worden. 'Ik was onlangs in de ambtswoning en zag me daar wel wonen met m'n twee hondjes.' Vooralsnog heeft zij haar zinnen gezet op het Kamerlidmaatschap. Ook daarvan zal ze iets moois maken, verwacht Van der Burg. 'Mits ze de verbinding weet te maken met mensen die het oneens met haar zijn. Daarvoor ontbreekt bij haar weleens het geduld.'

Dat is ook de ervaring van Bas Koops. 'Partijpolitiek is niet haar ding. Ze vindt het soms vervelend om een harde boodschap met zachte woorden te moeten omzwachtelen.' Maar als dat nodig is om coalities te smeden, zal ze het doen. Want Yesilgöz stelt zich open voor goede adviezen. Binnen de Amsterdamse gemeenteraad was ze, haar ferme standpunten ten spijt, 'alom gerespecteerd', weet Koops. 'Zij komt tenminste ergens voor op, en daarmee oogstte zij ook waardering buiten haar eigen partij.' Zo was het in Amsterdam, en in de Tweede Kamer zal het niet anders zijn.

Curriculum Vitae van Dilan Yesilgöz

1977 Geboren in Ankara op 18 juni.
1984 Emigratie naar Nederland
1991 Vwo in Amersfoort (tot 1997).
1997 Studie cultuur, organisatie en management VU Amsterdam (tot 2003).
2002 Redacteur bij Lava, blad van de Jonge Socialisten (tot 2003).
2003 Bestuurslid SP in Amersfoort (tot 2004).
2004 Beleidsmedewerker Bureau voor Onderzoek en Statistiek, Amersfoort (tot 2006).
2006 Bestuursadviseur bij de gemeente Amsterdam (tot 2014).
2010 Bestuurslid Kamercentrale VVD Amsterdam (tot 2013).
2014 Gemeenteraadslid in Amsterdam voor de VVD.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden