Column

Dijsselbloems feestbegroting zonder feest

Column Rens van Tilburg

De begroting voor 2016 toont dat de koek op is.

Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën. Beeld ANP

'Een lastenverlichting zonder een bijbehorende stelselherziening is een gemiste kans.' Nee, ik citeer hier niet uit de bijdrage van Alexander Pechtold aan de Algemene Beschouwingen van volgende week en het is ook niet een collega-columnist die dit kabinet een jansaliementaliteit aanwrijft.

Deze wijze woorden vloeiden een jaar geleden uit de pen van VVD-staatssecretaris van Financiën Eric Wiebes. In zijn brief aan de Tweede Kamer schetste hij de contouren van de volgende Grote Herziening van het belastingstelsel. Hét project waarmee de hervormers van Rutte II het land zouden tonen nog lang niet te zijn uitgeregeerd.

De vorige stelselherziening is alweer bijna vijftien jaar geleden, twee studiecommissies hebben het voorwerk gedaan en hervorming is hard nodig. Wiebes liet weten: 'Ons belastingstelsel werkt sterk verstorend en dat kost banen en economische groei.' Het complexe toeslagencircus 'smeekt om ingrijpen'. Honderdduizend banen wilde het kabinet scheppen door een minder complex en verstorend fiscaal stelsel.

Daartoe presenteerde Wiebes een nog vrij bescheiden agenda. Alles dat met woningen, pensioenen en vergroening te maken had, liet hij buiten beschouwing. En Piketty mocht destijds weliswaar zegevieren in de boekhandels en de media, Wiebes hield de vermogensongelijkheid buiten de kabinetsagenda: geen serieuze lastenverschuiving van arbeid naar kapitaal, niets over de erfenisbelasting.

Ondanks het vrij overzichtelijke speelveld kwamen de coalitiepartijen VVD en PvdA er niet uit. Toen Wiebes in juni zijn plannen presenteerde, was van de eerdere ambitie dan ook niets meer over. De benodigde 'smeerolie' van 5 miljard euro, ter compensatie van de ergste inkomenseffecten, was gevonden. Dat wel. Die keert het kabinet echter uit zonder daar ook maar één enkele hervorming aan te verbinden. Met de oppositie wilde het kabinet nog wel praten over hervormingen, maar die bedankte daar beleefd voor. Zonder smeerolie komt de hervormingsmotor sputterend tot stilstand.

Hierdoor moet dit land nog even door met het 'sterk verstorende' belastingstelsel. Geen eenvoud, geen einde aan het rondpompen van geld, niet de hakbijl in het woud van bv'tjes waarmee de vermogenden van dit land hun belastingafdracht minimaliseren, geen einde aan de subsidie op schuld voor bedrijven. En dus geen honderdduizend banen. Dit kabinet kiest even voor zichzelf. Wat je noemt: een gemiste kans.

Als euroleider laat Jeroen Dijsselbloem zich erop voorstaan opportunistische politici in andere landen te dwingen de lange termijn in het oog te houden. Snoeien om te groeien, zo doceert hij. Ondertussen verwaarloost de minister zijn eigen tuin. Daar doet hij precies wat hij de eurozondaars verwijt. 5 miljard euro wordt verjubeld voor snelle stemmenwinst.

De 700 miljoen euro die daar eind augustus bovenop kwam, gebruiken VVD en PvdA om de eigen achterban te gerieven. De VVD maakt haar deel over naar defensie, de PvdA kiest voor de verzorgingstehuizen en verlenging van het ouderschapsverlof voor vaders. Jonge ouders worden gefêteerd. De net van hun cliëntelisme genezen Zuid-Europeanen zien het vertwijfeld aan.

Rutte II lapt zo ook de begrotingsafspraken aan zijn laars: zowel de eigen als de Europese begrotingsnormen worden met miljarden overschreden. Nu de economie opkrabbelt, en het dus minder hard nodig is, durft Dijsselbloem het aan om de Europese regels vrijpostig te interpreteren. We komen er ook vast met een Brusselse waarschuwing vanaf. Maar als het vervolgens economisch even tegenzit, komen we direct in de buurt van de harde grens voor het begrotingstekort van 3 procent. Dan zijn plots weer bezuinigingen nodig, met alle onrust van dien.

Dit kabinet heeft in zijn eerste twee jaar een ongekende hoeveelheid achterstallig onderhoud verricht in de woningmarkt, sociale zekerheid en pensioenen. Voor de volledigheid meld ik erbij dat Rutte II daarnaast eveneens tientallen miljarden zinloze en uiterst schadelijke bezuinigingen en lastenverhogingen over het land uitstortte.

De begroting voor 2016 toont dat de koek op is. Van serieus begrotingsbeleid is geen sprake meer. Volgende week presenteert minister Dijsselbloem een feestbegroting.

Een gezellig feest zal het niet worden. Het is als het jubileum van twee partners die al lang en breed op elkaar zijn uitgekeken. Er zijn hapjes en de drank zal rijkelijk vloeien, maar dat zal de wanhoop van de echtelieden niet kunnen maskeren. Het is feesten met de moed der wanhoop. Van dit kabinet valt niets meer te verwachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.