Dijsselbloem kiest voor meer uren werken

FRANK KALSHOVEN

Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën koos deze week tijdens een spreekbeurt in Breda onomwonden voor Groeiland, een toekomst voor Nederland waarin meer dan nu gewerkt wordt en we meer investeren in menselijk kapitaal. Ironieteken. Ik dank Dijsselbloem voor de steun aan mijn beleid. Einde ironieteken.

Dijsselbloem sluit met zijn keuze niet aan bij de meerderheid. Volgens een poll van economiesite Z24, waaraan zo'n 750 mensen meededen, is Innovatieland het populairst. Zes op de tien mensen willen wel meer investeren in mensen en slimmer werken, maar dan liefst met minder uren. Krimpland (minder werken én minder investeren) en Werkland (meer werken maar minder investeren) krijgen weinig steun. Een op de vier mensen kiest voor Groeiland. Deze verdeling komt aardig overeen met de stemmingen bij handopsteken die ik de afgelopen weken bij zeven zeer diverse gezelschappen (samen grofweg 600 mensen) heb gedaan. Méér werken is niet zo populair.

Deze uitkomst is economisch gemakkelijk te verklaren. Een extra uur werken levert weliswaar een extra uurloon op, maar kost tegelijkertijd een uur vrije tijd. Op het hoge gemiddelde inkomensniveau in Nederland waarderen blijkbaar veel mensen een uur vrije tijd meer dan een extra uurloon.

Maar 'meer uren werken' gaat niet alleen over de individuele keuzen van de nu werkende bevolking; het gaat ook over maatschappelijke keuzen. 'Beter kijken', adviseerde Dijsselbloem deze week en hij identificeerde drie kansen. Ten eerste: 650 duizend ingeschreven werklozen. Ten tweede: een miljoen mensen die, gezien hun leeftijd en opleiding, zouden kunnen werken maar zich nu niet actief aanbieden op de arbeidsmarkt. Ten derde: de (internationaal lage) gemiddelde urenlast per gewerkt jaar van 1.400 uur.

Bij de groei van de totale Nederlandse economie in de toekomst gaat het om het totale aantal gewerkte uren door de gehele bevolking. Elke individuele Nederlander moet vooral lekker zelf weten hoeveel uur hij of zij wil werken. Maar vindt deze keuzevrijheid plaats in een vacuüm? Nee, dat is keuzevrijheid binnen een bouwsel van wetten, regels, cao-afspraken, culturele oordelen en gewoonten. Te veranderen als we dat een goed idee vinden.

Neem Dijsselbloems 650 duizend werklozen. De huidige afspraak in Nederland is: we hebben met elkaar een verzekering tegen inkomensverlies door werkloosheid. Wie zijn baan verliest, verliest hiermee loon, en krijgt een deel van dit inkomensverlies gecompenseerd. Dit stelt de ontslagen werknemer in staat enigszins rustig een nieuwe baan te zoeken en sollicitatieprocedures te doorlopen. Dit is geen pretje, zeker niet als het lang duurt. Intussen wordt nul uur gewerkt.

Stel dat we de polisvoorwaarden veranderen. Stel dat we niet langer uitsluitend inkomen verzekeren, maar de gewerkte uren. Een recht op werk. Bijvoorbeeld: wie dat wil, kan na drie maanden WW aanspraak maken op een deeltijdbaan. Hieraan zitten veel haken en ogen, maar dat is nu niet het punt.

Het punt is dat Dijsselbloems 650 duizend werklozen nu nul uur werken, waarmee (tegen 1.400 uur per jaar) er dus 910 miljoen werkuren verloren gaan. Dat urenverlies krijg je nooit op nul, uiteraard. Maar dat met een andere inrichting van de sociale zekerheid - minder nadruk op inkomensverzekering meer op werkverzekering -- urenwinst te boeken valt, lijkt me even evident.

'Meer uren werken' betekent in de context van de economische groei in de toekomst dat we in Nederland in totaal, als collectief, meer uren werken. Per dag of per week of per jaar of per mensenleven. Door de mensen die nu al werken én door de mensen die dat nu niet doen.

'Er ligt fors potentieel voor de Nederlandse economie verscholen', aldus Dijsselbloem deze week.

Inderdaad.

undefined

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.

Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden