Dijsselbloem: banken geconsulteerd, maar wij schreven wet

Volgens minister Dijsselbloem van Financiën is er geen sprake van dat banken of wie dan ook voor hem 'zijn' wetten schrijven. Wel worden 'steeds vaker belanghebbenden, deskundigen, organisaties of personen geconsulteerd bij concept wetsvoorstellen'.

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem. Beeld anp

De bewindsman verdedigde zich tegen het bericht gisteren in NRC-Handelsblad dat ING namens de drie grootbanken mee heeft geschreven aan een wet van Financiën die voordelig voor hen zou uitpakken. 'We laten ons door niemand de wet voorschrijven', is vandaag Dijsselbloems mantra.

NRC kwam gisteren met documenten die volgens de krant aantoonden dat de topmannen van de drie banken, inclusief oud-minister van Financiën Gerrit Zalm, nu bestuursvoorzitter van ABN Amro, druk op Dijsselbloem hebben uitgeoefend om de toelichting op een wet zo te schrijven dat de banken niet van ongeoorloofde staatssteun beschuldigd konden worden. De wet voorkwam dat de banken opeens 350 miljoen euro belasting zouden moeten betalen. Maar dat voordeel zou door Brussel als staatssteun kunnen worden betiteld.

Als er goede suggesties komen, worden die overgenomen, schrijft Dijsselbloem vandaag aan de Tweede Kamer. 'Dit draagt bij aan de vormgeving en uitvoerbaarheid van de wetgeving. Goede suggesties, ook tekstvoorstellen kunnen daarbij worden overgenomen maar steeds onder volledige verantwoordelijkheid van ons als bewindspersonen.'

Ministerie had besluit al genomen

In dit geval is de invloed van de banken minimaal geweest, legt de minister van Financiën uit. Het besluit was al genomen toen van de banken een 'signaal kwam'. Daarop stuurde ING tekstsuggesties voor de toelichting op de wet. 'Die zijn op hun merites beoordeeld en zijn door Financiën deels wel en deels niet overgenomen.' De essentie van het wetsvoorstel is ongewijzigd gebleven, stelt Dijsselbloem. Het is volgens hem 'een groot misverstand' dat het bij die wet om iets nieuws gaat. 'Het is een zelfstandig besluit. Daar hebben we geen ING-lobby of bankenlobby voor nodig.'

De minister schreef zijn brief nadat de Tweede Kamer woensdag om opheldering had gevraagd. De Kamer wil niet alleen van Dijsselbloem weten of banken zomaar meeschrijven aan wetten, maar ook of de Europese Commissie wel over deze specifieke wet is ingelicht. Per slot geeft die een belastingvoordeel aan de banken en verzekeraars, dat andere bedrijven niet krijgen. Dat zou de Commissie als ongeoorloofde staatssteun kunnen beschouwen.

Lobby onthuld

Lobbyen is schering en inslag op het Binnenhof. Uitzonderlijk is dat er iets over naar buiten komt. Alsof plots de gordijnen zijn opengerukt van een verduisterde kamer. Lees hier de analyse (+).

Staatssteun kwam in Kamer niet aan de orde

Dijsselbloem erkent dat hij Brussel louter via 'informele contacten' om een oordeel hierover heeft gevraagd. Hij schrijft ervan overtuigd te zijn dat de Commissie het fiscale voordeel voor de banken niet als ongeoorloofde staatssteun zal zien. Per slot kennen andere EU-lidstaten de regeling ook. Uit de door NRC vrijgegeven documenten die de krant kreeg na een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur blijkt echter dat Dijsselbloems ambtenaren juist grote vrees hadden dat Brussel de Nederlandse fiscus wel van illegale staatssteun zouden beschuldigen.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt neemt het Dijsselbloem kwalijk dat de minister de Tweede Kamer niets heeft gemeld over de uiteenlopende interpretaties rondom mogelijke staatssteun. Tweede en Eerste Kamer stemden zonder dat daar een stemming voor nodig was in met de wet. Uit de Kamerstukken rondom die wet bleek niets van een staatssteunrisico. Het is goed gebruik dat het kabinet een potentieel dispuut met de Europese Commissie over een dergelijk beladen onderwerp deelt met de Kamer. Omtzigt wil nu van Dijsselbloem een tweede brief waarin die zich daarover verantwoordt.

Banken kunnen buffers vergroten met coco's

De zaak draait om een financieel instrument waarmee banken hun buffers kunnen vergroten, zonder dat dit ten koste gaat van hun vermogen geld uit te lenen. Een normale buffer is 'dood' kapitaal waar een bank niets mee kan. Om dat te omzeilen vullen steeds meer Europese banken hun buffers aan met zogenoemde coco's.

Daarmee kan een bank geld lenen als bij een obligatie, maar zodra de bank zijn buffers nodig heeft, verschiet de coco van kleur en kan het worden opgeteld bij het eigen vermogen, bij de kapitaalbuffer dus. De partij die de obligatie bezat, is die dan kwijt, maar daar staat een riante rente tegenover als vergoeding voor het risico van het volledige verlies. Waar het de banken in de richting van Dijsselbloem om ging was dat hij de hoge rente op de coco's aftrekbaar houdt van de belasting. Dat is nu met de wet geregeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.