Dijkhoff: uitzetten asielzoekers moet efficiënter

Het percentage uitgeprocedeerde asielzoekers dat Nederland verlaat moet omhoog, vindt staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Justitie). Onder meer met strakkere gesprekstechnieken moeten meer illegalen worden gemotiveerd Nederland te verlaten. Nu is van minder dan de helft van de afgewezen asielzoekers bekend dat zij Nederland hebben verlaten, vrijwillig of gedwongen.

Uitgeprocedeerde asielzoekers in een gekraakt kantoorpand in Amsterdam-West. Beeld ANP

De medewerkers van de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) krijgen dit jaar een nieuwe, door de Hogeschool Utrecht ontwikkelde gespreksmethode aangeleerd, 'Werken in een gedwongen kader'. Deze is gebaseerd op door de Reclassering gebruikte gesprekstechnieken. Doel is een effectieve balans te bereiken tussen het opbouwen van een relatie met de 'vreemdeling' en het uitoefenen van controle en dwang om hem te bewegen het land te verlaten. Tot nog toe voerden de DT&V-medewerkers die gesprekken elk op hun eigen manier, waarmee niet de gewenste resultaten werden behaald.

Het onderzoeksbureau Regioplan concludeert in deze maand gepubliceerd onderzoek dat de onwillige houding van uitgeprocedeerden om te vertrekken, is bij te sturen met gedragsinterventies. Die worden bijvoorbeeld gebruikt in de jeugdzorg en de reclassering, of bij reïntegratie op de arbeidsmarkt. Volgens onderzoeker Jeanine Klaver van Regioplan is het meest effect te verwachten van het verbeteren van de gesprekstechnieken van de medewerkers, 'gericht op motiveren en coachen volgens wetenschappelijke inzichten'.

De huidige stroom vluchtelingen komt merendeels uit Syrië en Eritrea. Zij krijgen doorgaans een verblijfsvergunning. Van de overigen bepaalt de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) individueel of zij mogen blijven. Van degenen die geen verblijfsvergunning krijgen, wil DT&V een zo groot mogelijk deel vlot laten terugkeren. 'Wij willen voorkomen dat zij in een negatieve spiraal terecht komen van een langdurig leven in de illegaliteit', aldus Rhodia Maas, algemeen directeur van DT&V.

'Herintegratieondersteuning'

Uit eerder onderzoek is gebleken dat het effectiever is om uitgeprocedeerden te motiveren terug te keren, dan uitsluitend dwang toe te passen en ze uit te sluiten van voorzieningen. Migranten die Nederland vrijwillig verlaten, kunnen in samenspraak met de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) naast een vliegticket enkele reis geld meekrijgen voor 'herintegratieondersteuning'. De hoogte is maximaal 1.750 euro, plus eventueel maximaal 1.500 euro in natura om bijvoorbeeld een bedrijf op te zetten in eigen land.

Vorig jaar zijn met ondersteuning van het IOM 2270 migranten vrijwillig vertrokken, niet alleen uitgeprocedeerden, maar ook buitenlanders die nooit een asielprocedure hebben doorlopen. 2300 'vreemdelingen' vertrokken dat jaar gedwongen uit Nederland met de Dienst Terugkeer en Vertrek, van wie 707 onder begeleiding van de Koninklijke Marechaussee. Dat jaar ontvingen 6200 asielzoekers een eerste afwijzing van hun asielaanvraag.

Geen vreemdeling maakt de dure en gevaarlijke reis naar Nederland om met lege handen te worden teruggestuurd. Toch moeten jaarlijks duizenden asielzoekers worden uitgezet. Lees hier hoe dat in z'n werk gaat.

Scholingstrajecten

Veel uitgeprocedeerden zeggen dat zij niet terug kunnen, omdat het onveilig is in hun vaderland. Anderen schamen zich tegenover hun familie. Zij hebben het gevoel dat zij gefaald hebben als ze met lege handen terugkeren. Degenen die al jarenlang in Nederland zijn, hebben nauwelijks nog binding met het land van herkomst.

Ook het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van Justitie doet onderzoek naar mogelijkheden om de bereidheid terug te keren te bevorderen. Op drie opvanglocaties van uitgeprocedeerde gezinnen, in Den Helder, Burgum en Gilze, hebben de bewoners het afgelopen jaar korte scholingstrajecten gevolgd die ze bij terugkeer kunnen gebruiken. Er zijn zogeheten 'T-rooms' ingericht, in een huiselijke sfeer van het land van herkomst. Daar kunnen de uitgeprocedeerden zich op computers informeren over de mogelijkheden in hun land. Ook kunnen ze dvd's kijken waarmee ze de blik weer op dat land gaan richten. In december worden de uitkomsten bekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.