Dijk op alle manieren belaagd: kijken wanneer hij bezwijkt

De damwanddijk krijgt op zijn donder

Wat doet een dijk schuiven? Hoe werken zware belasting en ondermijning op elkaar in? Bij de proef is de gewone dijk al weggegleden, die met ijzeren platen houdt stand.

De proefdijk met ijzeren platen wordt belast. Foto Arie Kievit

Met een zwaai zet de hijskraan een blauwe container op de dijk. Het is de zevende op rij die even buiten het dorp Eemdijk op een aangelegde proefdijk wordt geplaatst. In het vijf meter hoge en zestig meter brede dijklichaam zijn damwandprofielen gedrild. De ene helft van de damwanden is 9 meter lang, de langere delen steken tot 18 meter in de bodem.

De komende weken krijgt de damwanddijk op zijn donder. 'Op een gegeven moment zal hij bezwijken', zegt coördinator van de proef Goaitske de Vries van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. De proef over de stabiliteit van de dijken is een samenwerking tussen de waterschappen en Rijkswaterstaat.

Naast de belasting met de laatste container wordt deze middag begonnen met de ondermijning van de voet van dijk. Een bulldozer graaft sleuven in grond waardoor er een steeds bredere sloot ontstaat. Ook wordt de dijk de komende dagen binnenin stukje bij beetje verzadigd met water door er via buizen water in te laten stromen.

'Ten slotte gaan we aan de andere kant van de dijk water uit het riviertje de Eem binnenlaten', zegt De Vries en wijst op een gegraven bassin. 'Dat doen we net zo lang tot het water bijna vijf meter hoog staat en met steeds grotere kracht op de al verzwakte dijk drukt.'

Als de damwanden dan nog niet kromtrekken door de kracht van het water en het grondondermijnende werk, kunnen de onderzoekers de containers boven op de dijk nog vullen met water.

Zover kwam het bij een andere proefdijk zonder damwanden niet. 'Die gleed in januari al weg toen het water drie meter hoog stond' zegt De Vries. Een eindje verderop laat ze de restanten van deze aardverschuiving zien.

De dijk zit bomvol gevoelige sensoren die de geringste verschuiving van grond registreren en de waterspanning meten.

Als de data van de dijkbewegingen zijn geanalyseerd, hopen de onderzoekers bij te kunnen dragen aan betere ontwerpmodellen voor dijken. In Nederland moet tot 2028 maar liefst 1.100 kilometer dijk worden versterkt - een operatie die is begroot op 7,4 miljard euro. Damwanden worden vooral als versterking ingezet als er weinig ruimte is, bijvoorbeeld wanneer huizen dicht aan de dijk staan.

'Als we een deel van de noodzakelijke dijkversterkingen met minder forse damwanden kunnen uitvoeren, scheelt dat niet alleen veel materiaal, tijd en geld maar ook beslag op de schaarse ruimte; omwonenden ondervinden minder hinder en houden uitzicht', verklaart Gerhard van den Top, dijkgraaf en voorzitter van een stuurgroep die de stabiliteit van dijken met innovaties wil waarborgen. Dijken die al zijn verstevigd met damwanden en op de lijst van groot onderhoud staan, kunnen als gevolg van de proef mogelijk alsnog goedgekeurd worden, zegt Van den Top.

Bij de proef zijn onder meer advies- en ingenieursbureaus als Fugro, Witteveen+Bos en Deltares betrokken. Verscheidene studenten van TU Delft doen promotieonderzoek met de data die deze proef oplevert. De proef kost vijf miljoen euro. De eerste resultaten worden later dit voorjaar verwacht.

'Er heerst de laatste jaren in brede kring het gevoel dat we dijken met damwanden te conservatief ontwerpen, maar we hebben geen wetenschappelijke data die dat aantonen', zegt Matthijs Kok, hoogleraar Waterveiligheid aan de TU Delft. 'Deze proef is een charmante poging om daarin te voorzien. De resultaten moeten de ontwerpmodellen helpen verbeteren en geschikt maken voor alle typen dijken en bodems.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.