Digitaal stemmen bij Rotterdams referendum is 'dom en onveilig'

Aan het stemmen via internet zitten nog te veel risico's. Het plan van de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb om burgers via internet te laten stemmen bij een lokaal referendum, is daarom 'dom' en moet hij 'echt niet doen'. Dat zegt Ronald Prins, voorzitter van de deskundigengroep Elektronisch Stemmen en mede-eigenaar van digitaal beveiligingsbedrijf Fox-IT.

Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

Aboutaleb liet de gemeenteraad vrijdag weten dat hij bij een referendum op 30 november over de sloop van huurwoningen mensen digitaal wil laten stemmen. Aboutaleb: 'Het is digitaal, tenzij.' Bewoners kunnen met hun DigiD inloggen op een speciale 'digitale omgeving'. Volgens de burgemeester is het stemgeheim gewaarborgd en zijn de data versleuteld. Een extern beveiligingsbedrijf zou onderzoek hebben gedaan en geconcludeerd hebben dat het veilig is. Voor 'minder digitaal vaardige' bewoners worden op enkele plekken fysieke stemlocaties ingericht. Aboutaleb geeft de voorkeur aan internetstemmen vanwege de relatief lage kosten.

Maar de keuze is omstreden. Al jaren worden pogingen en onderzoeken gedaan naar digitaal stemmen. Twee commissies (Korthals-Altes en Van Beek) kwamen in respectievelijk 2007 en 2013 tot dezelfde conclusie: elektronisch stemmen is mogelijk, mits de stem niet digitaal wordt vastgelegd. Met andere woorden: wel elektronisch stemmen, maar handmatig tellen moet mogelijk blijven. Anders is controle achteraf geen optie.

Op verzoek van minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) deed een deskundigengroep het afgelopen jaar verder onderzoek naar de veiligste digitale stemmethode, het stemmen via stemprinter en stemmenteller. Prins was voorzitter van die groep. Hij snapt de gedachte achter het plan van Aboutaleb. 'Het idee is waarschijnlijk: DigiD is veilig, waarom kunnen we dat niet gebruiken?'

Kwaadaardige software

Maar zo simpel is het niet, vertelt Prins. Ten eerste: het is gewoon niet veilig, ook al beweert Aboutaleb van wel. Er is het risico van kwaadaardige software op computers van bewoners, met een DDOS-aanval kan het stemproces gefrustreerd worden of de hele stemprocedure kan gemanipuleerd worden door digitale aanvallers. Estland stond digitaal stemmen toe bij de gemeentelijke verkiezingen in 2013, maar onderzoekers zagen achteraf diverse kwetsbaarheden die hadden kunnen leiden tot stemfraude.

Prins: 'De techniek gaat razendsnel vooruit en de digitale veiligheid wordt alsmaar minder.' Steeds meer landen investeren grote sommen geld in digitale middelen. Zij zijn in staat om internetverkiezingen te manipuleren.

Privacy

Dan is er het meer principiële punt. Een computer thuis geeft niet de privacy van een stemhokje. Er is daardoor geen zicht op de omstandigheden waarop een stem is uitgebracht. Bovendien kunnen familieleden invloed uitoefenen op de stemvrijheid.

Tot slot noemt Prins de controle achteraf als belangrijk risico. 'Het lijkt zo magisch: een computer die een exact getal geeft over de uitslag. Maar hoe ga je vaststellen of het wel correct is gegaan?' Als er geen papier is, is het lastig zoeken. Dat is de reden dat het ministerie van Binnenlandse Zaken kijkt naar mogelijkheden voor een stemprinter met een stemmenteller. Prins: 'Er moet een briefje tussen zitten.' Het plan van Aboutaleb is daarom verkeerd en ondermijnend voor de democratie zegt Prins. 'Het is een verkeerd signaal. Het is niet te garanderen dat het veilig is.'

De gemeente Rotterdam kon maandag niet toelichten hoe zij garandeert dat stemmen via internet veilig is.

Woonvisie 2030

Het referendum waarvoor Aboutaleb het stemmen via internet mogelijk maakt, gaat over de zogeheten Woonvisie 2030. Daarin wordt voorgesteld om het aantal sociale huurwoningen in de stad te laten dalen. Sommige bewoners zijn bang dat de stad hierdoor voor bepaalde groepen onbetaalbaar wordt. Een actiecomité zamelde daarop ruim 13 duizend handtekeningen in en voldeed daarmee aan de voorwaarde voor een raadgevend referendum. Donderdag bespreekt de Rotterdamse raad het voorstel van Aboutaleb om via internet te stemmen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden