Dierentuin van Kabul weer vol leven

Reportage..

Van onze verslaggever Rob Vreeken

KABUL Twee zwarte beren liggen op hun rug in het milde oktoberzonnetje, te schurken van genot. Verderop in het ruime buitenhok zitten twee lichtbruine soortgenoten, type ursus thibetanus.

Veel vaders met zoontjes deze ochtend, in Kabul Zoo. Bij de apenrots staat een rij van 25 mannen en jongetjes naast elkaar, neuzen door het hek. Moeders en dochters komen meestal ’s middags pas, om onduidelijke redenen.

Er zijn hertjes, wolven, een gazelle, parkieten, stekelvarkens, pauwen. Twee leeuwen in een flink stuk groen. Vijf broeierig loerende gieren naast elkaar op een tak. Een aquarium.

De dierentuin van de Afghaanse hoofdstad herbergt, kortom, aardig wat dieren, en dat is wel eens anders geweest. Bij het vorige bezoek, in februari 1998, sjokte er een stokoud, rafelig zwijn rond. Een manke beer. Er waren twee wolven, twee vossen, drie aapjes, vijf konijntjes, twee uilen.

Ook aan de gebouwen was de Afghaanse burgeroorlog af te zien. Ingestorte muren, kapotte ramen, door granaten en mitrailleurvuur geslagen gaten. Tussen 1992 en 1996 was vooral dit deel van de stad het toneel geweest van de strijd tussen rivaliserende mujahedingroepen. Wie buiten de stad zat, schoot zijn raketten lukraak naar binnen.

De dierentuin ligt aan de Kabulrivier, pal naast de wijken die het zwaarst werden getroffen. Karte Seh (Wijk 3) en Karte Char (Wijk 4) lagen totaal in puin. Kabul Zoo had al die tijd aan de frontlijn gelegen.

Dierenverzorger Sheragha wees om zich heen, naar de bergen en heuvels in en rond de stad. Dáár zaten de troepen van Sayyaf, zegt hij. En op die heuvel zat Hekmatyar, kampioen raketschutter. Daar generaal Dostum. Links de sjiieten van de Hezb-i-Wazdat. Ginds Ahmad Shah Massoud, de ‘leeuw van Pansjir’. Al die tijd was Sheragha als enige op zijn post gebleven. ‘Als het al te erg werd, ging ik schuilen’, zei hij nuchter. ‘Als het weer veilig was, kwam ik terug.’

Veel dieren hadden het niet overleefd, gedood door raketvuur. De enige olifant was omgekomen bij een granaataanval. Sommige beesten waren ontsnapt uit kapot geschoten hokken. Dieren bezweken aan wondinfecties, andere aan ziekten waarvoor geen medicijnen beschikbaar waren. Zo onderging de dierentuin van Kabul hetzelfde lot als de bevolking van de stad, en misschien een graadje erger.

De bekendste bewoner van Kabul Zoo was Marjan, de blinde mannetjesleeuw, symbool van oorlogsleed en overlevingsdrift. Hij liep te brullen in zijn open, besneeuwde kooi. Een commandant van Massoud had hem blind gemaakt met een granaat, geworpen uit wraak. De leeuw had eerder de broer van de commandant aangevallen, toen die zijn moed had willen bewijzen door in de kooi te klimmen om het vrouwtje, Chucha, te voeren. De man werd gedood. ‘Marjan doodt mensen als ze aan zijn vrouwtje komen’, zei Sheragha. ‘Net een Afghaan.’

Toen de Taliban in september 1996 de macht in Kabul overnamen was daar de rust hersteld, dus ook die in dierentuin. Maar bezoekers kwamen er amper nog, en het heeft nog jaren geduurd voordat Kabul Zoo meer te bieden had dan oorlogstrauma’s.

Onder de huidige directeur, Aziz Gul Saqid, is er flink geïnvesteerd in herstel van de dierentuin. De Verenigde Staten stuurden geld, China stuurde dieren. De hokken zien er prima uit, er wordt gebouwd aan een bezoekerscentrum met restaurant, educatieruimte en kantoor. Er is een speeltuin met een hoog rad en het aantal dieren is gegroeid tot 280, verdeeld over 43 soorten, de vissen en reptielen niet meegeteld. Met de dierentuin van New Delhi wordt gesproken over de komst van een olifant.

De dierentuin ontvangt elke dag zo’n duizend bezoekers, op zomerse vrijdagen soms achtduizend. Saqid wijst in westelijke richting: ‘We hebben nog 80 hectare grond voor uitbreiding, volgens het bestemmingsplan uit de jaren zeventig. Die gaan we zeker gebruiken.’

En Marjan? Die stierf op 26 januari 2002, blind, ziek en zonder tanden. Bij de ingang van de dierentuin staat nu zijn standbeeld.

afghanistankiest.vkblog.nl

weblog over Afghanistan, toen en nu

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden