Dierentuin van Kabul likt treurig zijn oorlogswonden

In een roestige en veel te kleine kooi hangt een bordje waarop in het Engels het woord 'aap' geschreven staat....

'Vroeger hadden we ook primaten uit India en Afrika, maar die zijn allemaal dood', vertelt dierenverzorger Shiragha Omer. 'De enige die de oorlog overleefd hebben, zijn de Afghaanse apen.'

Even verderop is het vroegere apenverblijf, volgens Omer voorheen een habitat van wereldklasse. Een schril boompje staat eenzaam op een eiland met daar omheen grote hoeveelheden puin. De meeste brokken steen zijn waarschijnlijk afkomstig van de muur die het apeneiland vroeger omarmd moet hebben.

De dierentuin van Kabul vertelt het verhaal van de inwoners van de stad. De dierentuin lag begin jaren negentig, toen diverse facties om de stad vochten, op de frontlinie en het kantoor en de kooien dragen daar de littekens van.

'In dit pand waren de verblijven van de reptielen en de vogels', zegt Omer terwijl hij op een bakstenen gebouw wijst dat vol met gaten zit. 'En er was ook een heerlijk restaurant, het Marco Polo.'

De meeste dieren hebben de gevechten niet overleefd. Een sadistische soldaat heeft de olifant opgeblazen met een granaat. Alle flamingo's en herten zijn opgegeten door militairen die niets anders hadden om de maag mee te vullen. De rest van de beesten kwam om door rondvliegende kogels, mortierinslagen of simpelweg van de honger.

'Maar de grootste dreiging kwam toen de Taliban de dierentuin wilden sluiten', vertelt Omer. 'Ik ben naar de faculteit islamitische studies van de universiteit van Kabul gegaan en heb hun gevraagd alles op te schrijven dat refereert aan de profeet Mohammed en aan dieren. Daarna heb ik het ministerie van Justitie het bewijs overlegd dat Mohammed ook dieren hield. Toen mocht de dierentuin open blijven.'

Misschien is het verdriet waarmee Omer de paniek en de dood van zijn dieren beschrijft, maar met zijn gegroefde gezicht lijkt de man veel ouder dan zijn 48 jaren. De afgelopen tien jaar heeft Omer zich volledig gewijd aan deze dierentuin. Hij zamelde voedsel in en probeerde dat 's nachts naar de beesten te brengen, zelfs als de artillerie op hem neer regende.

Omer huivert bij de gedachte aan het verlies van zijn geliefde Marjan, de leeuw die een oog verloor bij een granaatinslag. Ondanks pogingen van Amerikaanse en Britse dierenartsen is het niet gelukt om het beest te redden. 'Hij was mijn broer. We hebben samen zoveel ellende doorstaan', zegt de verzorger met een bedrukt gezicht. Gedurende zijn ziekte week Omer niet van Marjans zijde. Hij voedde hem, aaide hem en fluisterde alle herinneringen aan wat ze samen hadden meegemaakt in zijn oren.

Zing Zong en Darling, de twee leeuwen die Kabul drie maanden geleden van China cadeau heeft gekregen, kunnen het verlies van Marjan niet goedmaken, maar staan voor Omer wel symbool voor een nieuw begin.

En er komt meer hulp van buitenaf. De internationale troepenmacht ISAF stuurt regelmatig een dierenarts naar de beer wiens neus door zweren en ontstekingen is weggevreten en een Britse en een Amerikaanse organisatie zorgen voor voedsel.

Al is er nog een lange weg te gaan, het lijkt de bezoekers, op gewone werkdagen een kleine vijfhonderd en op feestdagen maar liefst negenduizend man, niet te deren. Er lopen voornamelijk mannen en kinderen rond en de jochies reageren op de dierentuin zoals kinderen dat overal doen, met grote ogen van verbazing. Ze wijzen enthousiast op een handvol apen die op sigaretten kauwen, een paar chagrijnige wolven, door motten aangevreten roofvogels en de vele konijnen die in een ren scharrelen. 'Dat zijn de enige beesten die we hier genoeg hebben', lacht Omer. 'Je zet er twee in een hokje en een paar maanden later heb je een hele kolonie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden