Dierenpolitie krijgt lauw onthaal

AMSTERDAM - Diereninspecteurs en -beschermers reageren opvallend lauw op het plan van het beoogde kabinet-Rutte om vijfhonderd agenten aan te wijzen als dierenpolitie. Zij stellen het jaarlijks aantal meldingen al wel aan te kunnen, blijkt uit een rondgang. De Dierenbescherming vindt eerder dat het Openbaar Ministerie (OM) dierenmishandeling serieuzer moet nemen.

Beeld anp

Politiekorpsen vrezen dat het geld voor deze nieuwe brigade ten koste gaat van andere taken.

'114, red een dier' komt waarschijnlijk te staan op de portieren van de nieuwe patrouillevoertuigen van de Nederlandse animal cops. Uitgerust met pepperspray, vangstok en een machtiging om huiszoekingen te doen en verdachten te arresteren, kan de dierenpolitie snel uitrukken na een melding over dierenmishandeling.

Actie ondernemen
Jaarlijks worden in Nederland 40 duizend meldingen gedaan, waarvan een kwart serieus genoeg wordt bevonden om actie te ondernemen.
Een bekend voorbeeld is het telefoontje van wandelaars die een schaap hebben zien liggen in zijn eigen drek. De wollen vacht gaat dan schuil onder samengeklonterde modder en mest. Voor sommige voorbijgangers reden om de politie of de Dierenbescherming te bellen. Zulke telefoontjes komen uiteindelijk terecht in de meldkamer van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) in Kerkrade. Die instantie waakt onder meer over het welzijn van landbouwhuisdieren: koeien, schapen, varkens, pluimvee en andere boerderijdieren. Ook professionele fokkers van huisdieren vallen onder hun toezicht.

'Onze telefonistes stellen altijd aanvullende vragen, voordat ze een inspecteur sturen', zegt een woordvoerder. 'Als blijkt dat het schaap wel droog zou kunnen liggen op dat terrein, maar er zelf voor kiest in zijn mest te gaan liggen, ja, dan komen we niet.' De VWA ontvangt gemiddeld tweeduizend meldingen per jaar van vermeende dierverwaarlozing. De helft ervan wordt niet in behandeling genomen.
Bij de VWA zijn dertig inspecteurs aangewezen om toe te zien op het welzijn van dieren. Daar komen nog tweehonderd veeartsen en andersoortige inspecteurs bij die boerderijen bezoeken en het melden van dierverwaarlozing als neventaak hebben.

Ernstige gevallen
Bij ernstige gevallen, verzekert de woordvoerder, gaat een inspecteur er dezelfde dag op af. 'Bijvoorbeeld als agenten een stal bezoeken en daar dode dieren zien liggen tussen levende dieren. Dat kan betekenen dat de rest ook gevaar loopt.' Koeien zonder drinkwater, weides waarop geen grassprietje meer groeit, paarden met ongekapte hoeven en dieren met schurft: dergelijke meldingen genieten voldoende prioriteit binnen de organisatie, stelt de VWA.
Bij de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID), eveneens gefinancierd door het ministerie van Landbouw, komen 40 duizend telefoontjes per jaar binnen. De LID houdt toezicht op het welzijn van huisdieren en heeft een meldkamer in Hilversum. Ook hier worden nepklachten eruit gefilterd door telefonistes. Dan blijven er zo'n 8.000 meldingen over waar een van de 200 vrijwilligers op af wordt gestuurd.
'Die hebben een speciale opleiding gehad', zegt een woordvoerder. 'Daarin leren ze wat in de wet staat over de omgang met dieren en hoe je een gesprek begint als je bij een eigenaar aanbelt.' Een typische melding is volgens hem een telefoontje over de sterk vermagerde hond van de buren. 'De eigenaren reageren vaker beschaamd dan boos. Zij houden wel van hun huisdier, maar hebben die verwaarloosd uit tijd- of geldgebrek.' Dat blijkt vaak het moment, op advies van de vrijwilliger, om afscheid te nemen van het dier. In de meeste gemeenten werken dierenbescherming, -ambulance en -asiel samen.
Een man met veertig honden in een caravan, een oud vrouwtje met 45 katten. Bij dat soort gevallen staan uiteindelijk de politie, de dierenambulance, de deurwaarder, de woningbouwvereniging, de GGD en Rentokil voor de deur. Ernstige zaken worden door een van de 14 inspecteurs van de Dierenbescherming behandeld. Die mogen zich al de animal cops van Nederland noemen. De inspecteurs hebben de status van bijzonder opsporingsambtenaar en kunnen proces-verbaal opmaken en in sommige gevallen een huiszoeking verrichten. Zij kunnen ook dieren in beslag nemen.
De Dierenbescherming zegt eveneens het aantal meldingen goed aan te kunnen. 'De incidenten lukken wel. Er is wel weinig tijd voor grootschalig onderzoek naar bijvoorbeeld dierentransporten. Misschien komt daar nu meer ruimte voor.' De Dierenbescherming is blij met het signaal dat door het nieuwe kabinet is afgegeven, maar vraagt zich af of goed is nagedacht over de invulling van de extra capaciteit. 'Je kunt ook meer geld steken in preventie en nazorg. Dat is voor ons belangrijker.'
De VWA is tevreden over de medewerking van het OM. Het ministerie van Landbouw kan de meeste boetes zelf opleggen, maar stuurt zeer ernstige gevallen door naar de officier van justitie. 'We hebben niet de indruk dat het daar in een la verdwijnt.' De Dierenbescherming is minder positief. Wie zijn huisdier mishandelt, komt weg met een zeer lage straf, vindt de woordvoerder. 'Wij pleiten voor een houdverbod. Eigenaren die herhaaldelijk in de fout gaan, zouden geen dieren meer mogen houden.'
De politie stuurt in de praktijk alle meldingen van dierenleed door naar een van de twee inspecties. Bij agressieve eigenaren en bij inbeslagnames wordt assistentie verleend. Dat werkt eigenlijk wel goed zo, melden enkele korpsen desgevraagd. Politievakbonden vinden het onzinnig om speciale agenten voor dieren aan te wijzen. 'Dat gaat ten koste van de universele inzetbaarheid. Als je wilt dat de politie meer doet tegen dierenleed, pas je de prioriteiten aan', stelde het ACP na de presentatie van het regeerakkoord. Korpschefs vragen zich af waar het geld vandaan moet komen voor de dierenpolitie. Zij komen nu al een paar duizend agenten tekort.
Op televisiezender Animal Planet zijn de animal cops een bekende verschijning. In diverse Amerikaanse steden volgen camerateams de inspecteurs bij hun werk: wasberen in de vuilnisbak en bijtgrage pitbulls in verwaarloosde achtertuinen. In de achterbuurten van Detroit blijken alligators het nieuwe statussymbool voor drugsdealers. Die dappere inspecteurs zijn echter zelden onderdeel van de politie. Het zijn de gemeenteambtenaren die vroeger hondenvanger werden genoemd. Animal cops klinkt beter, vinden ze ook zelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden