Nieuws Kallemooifeest

Dierenmishandeling of traditie? Tijdens pinksterfeest Kallemooi verblijft een haan drie dagen in een mandje in een vlaggenmast

Niemand schijnt honderd procent zeker te weten waarom op Schiermonnikoog een haan in een mandje op 18 meter hoogte in een vlaggenmast drie dagen lang het pinksterfeest Kallemooi moet opleuken. Een vruchtbaarheidsritueel, zegt de een. De haan zit op de uitkijk op het dorpsplein om de eilanders te beschermen, zegt de ander.

Tijdens het folkloristische Kallemooifeest wordt een haan drie dagen in een mand gehouden. Volgens de gemeente is het welzijn van de haan met diverse voorzorgsmaatregelen, zoals toezicht van een dierenarts, goed geborgd. Beeld Leeuwarder Courant

Honderd procent zeker is wel dat de traditie (leeftijd onbekend) van Kallemooi (oorsprong van het woord onbekend) bij dierenbeschermers onder vuur ligt en dat de rechter zich niet afzijdig kan houden. Dinsdag dient voor de bestuursrechter in Groningen een beroepszaak, aangespannen door het Comité Dierennoodhulp, waarin wordt opgeroepen een einde te maken aan het ‘misbruiken’ van de haan.

Vorig jaar kreeg het Comité in een voorlopige voorziening (een spoedprocedure bij de bestuursrechter) geen gelijk. Bij een daaropvolgende hoorzitting kregen de dierenbeschermers de juristen ook niet mee. Nu volgt een beroepszaak.

Sandra van de Werd van het Comité is gewend om wat zij als dierenleed ziet voor de rechter aan te kaarten. Eind vorig jaar stond ze voor de Amsterdamse rechtbank wegens kipdiefstal. In 2016 haalde ze kip Jip bij een ‘kunstproject’ weg – de ‘kunst’ bestond eruit dat studenten van de Academie voor Theater en Dans in Amsterdam moesten beslissen of Jip geslacht moest worden of niet – en onlangs veroordeelde de rechter haar voor diefstal.

‘Daar ga ik ook tegen in beroep’, klinkt het deze maandag monter.

Maar eerst dient dus vandaag voor de bestuursrechter in Groningen het beroep over de haan van het Kallemooifeest. Zo gaat het er al lange tijd aan toe met Pinksteren op het Waddeneiland: de Kallemooicommissie, bestaande uit oude heren, selecteert jongens van 15, 16, 17 jaar om hanen te roven. Eén van die hanen belandt uiteindelijk in het mandje aan de vlaggenmast, op 18 meter hoog.

Sluitingstijd 

Daar zit de haan drie dagen en zijn functie is de sluitingstijd van de cafés bepalen. Tijdens het driedaagse feest gelden op Schier geen gemeentelijke regels, ook niet de gebruikelijke voor de horeca. Als de haan kraait, moeten de cafés dicht.

Tot voor een paar jaar geleden kraaide verder niemand naar deze traditie, totdat de groeiende dierenbeschermingswereld er lucht van kreeg. Sindsdien is de haan van Kallemooi de inzet van een klassiek geschil tussen vastelanders die eilanders proberen duidelijk te maken dat hun traditie in feite een vorm van dierenmishandeling is.

Dat voor- en tegenstanders elkaar niet goed verstaan, blijkt uit de woede die oprees toen het Comité Dierennoodhulp eind vorig jaar met een alternatief plan kwam voor de traditie. Niet de haan maar burgemeester Ineke van Gent (GroenLinks, oud-Kamerlid) zou voortaan, gezeten in een Kipcaravan, aan de vlaggenmast worden gehesen.

Sandra van de Werd: ‘De burgemeester was woedend. Dit was ludiek! Althans, ludiek bedoeld.’ Burgemeester Van Gent hield het maandag bij een vierregelige, schriftelijke verklaring. Met als belangrijkste zin dat zij niet optreedt tegen de traditie omdat de overheidsdienst RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) heeft vastgesteld dat een haan drie dagen opsluiten in een mandje op 18 meter hoogte niet in strijd is met de Wet Dieren.

Extra zorg

Bekend is dat, mede op last van de burgemeester, de haan tijdens dat verblijf op menselijke zorg kan rekenen. Een dierenarts houdt voortaan op basis van camerabeelden het welzijn van de haan in de gaten. Eventueel krijgt de haan extra voeding. Of water. Voorheen liet iedereen de haan gewoon zitten.

Is de haan van Kallemooi na drie dagen aan de vlaggenmast helemaal in de war, ziek of voor het leven getekend? Van de Werd: ‘Het doet het dier in ieder geval geen goed. Onze deskundige, pluimveegedrags- en welzijnsbioloog Van Rooijen, zal dat ook aan de rechter duidelijk maken.’

De oude heren van de eilandelijke Kallemooicommissie denken daar anders over. In de Volkskrant van 10 juni 2014 zei een van hen: ‘Weet je wat het eerste is dat die haan doet zodra die uit zijn mandje is? Al zijn kippen dekken. Geloof me: dat doet alleen een haan die gelukkig is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.