Diepe liefde

Geen lente meer in de lucht; toch een voorjaars & anekdote. Tijdstip: onbetamelijk lang geleden op een avond in april....

Elk jaar omstreeks deze tijd vertelt mijn telefoonvriend me - op mijn verzoek; hij laat zich niet lang bidden - dit verhaal. Hoe hij als beginnend acteur, op weg naar Enschede, in die bus zat. Niet achterin bij collega's van zijn eigen leeftijd, maar vlak achter het roerloze kapsel, de onverzettelijke rug van een oudere actrice: mijn moeder, destijds beter bekend als Ank van der Moer. Af en toe gaf ze hem over haar schouder een stukje chocola.

Dat seizoen bood Nijholt haar voor het eerst volwaardig tegenspel. Als domineeszoon in een stuk van Shaw, Mrs. Warrens Profession, een 'versierdertje dat wel op Mrs. Warren viel'. In een scène-à-deux waarin de hoerenmadam vraagt wat hij van plan is met haar dochter (Petra Laseur), flirt ze met de jongen: 'Geef me mijn stola eens aan. . .' Nijholt: 'Dan had ze het zogenaamd een beetje kil. Het was een beige struisveren stola. Die moest ik om haar schouders slaan; ze stond met haar rug naar me toe. In plaats van me geil tegen haar aan te drukken, stond ik angstvallig met mijn kont naar achteren een eindje van haar af, zo groot was mijn bewondering.' Daarna moest het tweetal, frontaal, nog zoenen ook. Nou, dat durfde Willem helemaal niet, tot het moment dat zij hem, beide handen op zijn billen, naar zich toetrok: 'Hè jongen, laat me je nou eens vóelen.' Daarna kuste ze hem vol op de mond: 'Zo, nu ben je er doorheen.'

Al eerder had hij samen met de geduchte eersteplansactrice op het toneel gestaan, in Anthonius en Cleopatra, maar dat stelde weinig voor. 'Ik speelde een piepklein rolletje, de boodschapper van slecht nieuws: de dood van Caesar. Of Anthonius. Daar wil ik afwezen.' Nijholt was, na wat edelfiguratie bij het Rotterdamse Toneel, doorgedrongen tot 'het puik der zoete kelen', de Nederlandse Comedie in Amsterdam dankzij een tweede prijs in een toneelspelersconcours, het ICC. En nu werd zijn hartenwens vervuld: spelen met Mevrouw van der Moer. Zelfs op erg geïnspireerde avonden, als Cleopatra de jonge onheilsbode belaagde met een naaldhak, dacht hij verzaligd: 'Het kan slechter.'

Het werd beter. Mrs. Warren, regie Bob de Lange, was een succes. 'We kregen een prachtige pers. En het publiek was enthousiast. God, wat was dat lekker spelen, met Petra en Allard (van der Scheer). En met je moeder natuurlijk.'

Nu het ijs tussen haar en Nijholt was gebroken, had zijn adoratie allengs plaatsgemaakt voor 'diepe liefde'. Inmiddels durfde hij ook Ank te zeggen.

Terug naar het gezelschap in de bus op die mooie avond in april. Zoals altijd ging het gesprek over eten, maar nu was de voorpret extra groot, want in Enschede wachtte de Vergulde Pollepel, een restaurant vlakbij het theater. Ook Nijholt, die meestal van zijn schamele sejour een gehaktbal uit de muur trok, ging mee, 'al kostte het 35 gulden!' Iedereen zat zich te verkneukelen: wat zullen we nemen? 'Terwijl ik uit het raam zat te kijken, hield ik geen seconde mijn mond, euforisch van verliefdheid als ik was. Ank keek zoals gewoonlijk zwijgzaam voor zich uit. ''Kijk nou, kijk nou'', ik hoor het me zelf nog kraaien, ''de eerste lammetjes. 't Is lente, 't is lente!'' Op dat moment draaide Ank haar hoofd in de richting van het raam en zei zacht en staccato voor zich uit: ''Já! Já! (op nu-weet-ik-het-toon) Lámskotelet & jes!'' Daarna keek ze weer voor zich.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden