Diep verdeelde Kamer zoekt antwoorden op Brexit

Het gevaar van besmetting door de Brexit was de grondtoon van het debat in de Kamer gisteravond. Er moet iets worden gedaan aan de onvrede onder burgers met de Unie. Maar wat?

PVV-fractievoorzitter Geert Wilders en Premier Mark Rutte (voorgrond) tijdens een overleg in de plenaire zaal van de Tweede Kamer over het onverwachte besluit van de Britten om te kiezen voor een Brexit. Beeld anp

In brede overeenstemming over de oorzaken maar diepe verdeeldheid over de gewenste reactie zoeken kabinet en Tweede Kamer naar een antwoord op het vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie. Premier Rutte kreeg maandagavond van een Kamermeerderheid slechts de abstracte opdracht mee om dinsdag in Brussel te laten weten dat Nederland de Brexit als een 'wake-up call' beschouwt en 'hervorming' wil.

Als een slagschaduw hing het besmettingsgevaar van de Britse uittreding maandagavond boven het debat in de Tweede Kamer. Breed gedeeld is de conclusie dat de EU het vertrouwen van te veel Europeanen kwijt is.

PVV-leider Wilders hoopt dat het virus van de Brexit snel overslaat ('vrij worden, dat kunnen wij ook'), terwijl PvdA-leider Samsom waarschuwt dat het nooit zover mag komen. Maar hij is er niet gerust op: 'De scheidslijnen van de Britse samenleving lopen ook door de Griekse, de Franse, de Duitse, de Italiaanse en de Nederlandse samenleving. Te veel mensen hebben het gevoel dat ze te weinig te winnen en heel veel te verliezen hebben.'

De komende verkiezingscampagne

Premier Rutte ziet in de Britse uittreding een aansporing aan de EU om zich te 'focussen op de kerntaken: banen creeëren, veiligheid, immigratie, klimaat, het energiebeleid. Mensen moeten weer het gevoel krijgen dat ze niet deel uitmaken van iets gigantisch waar ze de grip op verliezen (....) Het antwoord hierop is niet een nog verder integrerend Europa.'

Zeker is dat de Brexit z'n effect gaat krijgen op de komende verkiezingscampagne en de partijprogramma's die op dit moment geschreven worden. SP en PVV willen geen of minder EU, GroenLinks en D66 een sterkere EU. De meeste andere partijen zitten daartussenin. Maar het minder-kamp wint snel aan kracht. VVD-fractieleider Zijlstra beschouwt de Brexit als een hartaanval voor iemand die zich nog tamelijk gezond waande: 'Een wake-up call dat je je levensstijl echt moet veranderen.' Zijn coalitiepartner Samsom (PvdA) koost dezelfde woorden: 'Dit moet een wake-up call zijn voor Europa.'

Een herbezinning op de kerntaken

Een fundamentele herbezinning op de kerntaken van de EU staat hoog op de prioriteitenlijst van de meeste partijen. Maar van de middenpartijen die vinden dat Europa kleiner en krachtdadiger moet, maakt vooralsnog alleen het CDA die wens concreet met een boodschappenlijst voor het kabinet. Partijleider Buma wil onder meer snijden in de Europese aanbestedingsregels, de natuurregels, de regels voor staatssteun. Anderzijds wil hij juist meer regels om het vrije verkeer van goedkope arbeidsmigranten te beperken - een van de grote thema's in de Britse referendumstrijd.

Duidelijk is ook dat de PVV en de SP er een voornaam verkiezingsthema bij hebben. Zij beschouwen de Brexit-stemmers als medestrijders tegen Brussel. 'Miljoenen mensen voelen zich gesterkt', aldus Wilders. 'Nederlanders verdienen ook een referendum. De toekomst is aan de soevereine natiestaat. De patriottische lente zal een zomer worden. En overal in het westen doorbreken.'

Zoeken naar antwoorden

SP-leider Roemer vulde aan: 'De Britten schrijven geschiedenis. De bureaucraten krijgen het deksel op de neus. Dit had voorkomen kunnen worden als Europa zich meer had ingezet voor mensen en minder voor markt en munt.'

De regeringspartijen zoeken intussen nog openlijk naar antwoorden. 'Deze uitslag vraagt om bedachtzaamheid', aldus Samsom. 'Geen sweeping statements of ferme taal. Er is nog veel te veel om uit te zoeken. Wat doen de Schotten, wat doen de Noord-Ieren? (...) Moedige politici zijn nodig, politici die de lokroep van het populisme kunnen weerstaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.