Diep onder de indruk van Chopin, die op een Italiaanse ober leek

Op mijn 11de schreef ik mijn eerste gedicht: Aan Chopin. Ik citeer de eerste strofe (dat doet tenslotte Remco Campert ook weleens in zijn column):

O, oneindig schone tonen

O, hoe treurig zijn ze vaak.

Of hoe innig soms en lieflijk.

Of hoe boos en vol van wraak.

Ik concipieerde dit prachtvers op een zondagochtend. De avond ervoor waren mijn pleegzusje en ik door haar moeder op een uitje getrakteerd. In het Amersfoortse Grand Théâtre, schouwburg zowel als bioscoop, zagen wij een grotemensenfilm (voor alle leeftijden) die mijn culturele belevingswereld drastisch zou veranderen.

De film heette Een onvergetelijke melodie en ging over, goed geraden, Frédéric Chopin.

Tot dan toe kenden wij alleen zijn walsen. Van balletles bij Hans Snoek, een kaarsrechte dame op uitgedraaide danseressenvoeten. In driekwartsmaat werden onze pliés, pas de bourrées en arabesken opgestuwd door een pianiste met een vlecht. Als zij was verhinderd, stak opeens het kuifje van een jongeman boven de piano uit. Speelde zij met een overdosis schwung, hij had een beduidend bedeesder touché. Wat een geluk dat we thuis die walsen nog eens konden beluisteren op een 33-toerenplaat, ditmaal vertolkt door Dinu Lipatti.

Maar sinds de film konden die walsen me gestolen worden. Er bleken nog veel meer, veel mooiere, onvergetelijke melodieën te bestaan. Nu denderde de hele dag de Polonaise in As-Dur door mijn hoofd. In mijn geestesoog sprongen lange bleke vingers over het klavier. En er sijpelde - Chopin stak niet in een goed vel - bloed over de toetsen. Via een shot op de gesloten ogen van de componist schemerden beelden van zijn geboorteland Polen en van zijn vroegere geliefde, een heel wat aardiger meisje dan die schrijfster, George Sand. Want een vrouw die sigaren rookte en die, in de propperige gedaante van een in mannenpak gestoken Merle Oberon, met grote stappen liep, moest wel een kenau zijn, fijngevoelige Frédéric onwaardig.

Dat George Sand in werkelijkheid heel zorgzaam was en dat haar protegé zich vaak gedroeg als een prinsesje op de erwt, werd gemakshalve overgeslagen. In de jaren vijftig kwam het de producent en regisseur ongetwijfeld beter uit de schrijfster als een eendimensionaal manwijf neer te zetten.

Chopin zelf werd gespeeld door Cornel Wilde. Weliswaar zag hij even bleek om zijn neus, maar die neus was verre van aristocratisch. Ook zijn postuur ontbeerde iedere finesse. Eerder leek hij op een Italiaanse ober dan op een door tuberculose geplaagde componist. Toch was ik diep onder de indruk.

De laatste strofe:

Deze klanken zijn onsterflijk

Ze blijven eeuwig voortbestaan.

De componist is reeds gestorven,

Maar de muziek zal niet vergaan.

Als vanzelf kom ik op mijn eerste roman. Die schreef ik op mijn 13de: carpe noctem. Aan hoofdletters deed ik niet, dit in navolging van dichter Hans Lodeizen. Zelfs de namen van mijn personages hadden kleine letters. Zo heette de protagoniste ivich, uit de romancyclus van Sartre. Zij mocht haar ouders aanspreken bij hun voornamen. Want reken maar dat deze sigrid en jeroen vrijgevochten, artistieke luitjes waren.

Ik stuurde carpe noctem (en kreeg het weer terug) naar de Bezige Bij, een uitgeverij die ik had uitgekozen omdat daar kort tevoren een 'meesterlijk' boek was verschenen. Het had de gedeelde Reina Prinsen Geerligsprijs gekregen: Gewapende vrede van Koko Wolff. Een van zijn indringende dialogen staat gegrift in mijn - selectief - geheugen: die tussen Koko en een meisje, genaamd Tanja. 'Bal je hand tot een vuist, Ta, en zeg: ik wil leven!' 'Ik wil leven, Koko!'

Later hoorde ik dat Deborah Campert ooit met deze eenboeksvlinder was getrouwd.

Na haar scheiding ontmoette ze Remco, sinds jaar en dag auteur bij die zelfde Bezige Bij.

Die tweede echtgenoot kan wel iets beter schrijven. Om van dichten maar te zwijgen!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden