Dienstencheque laat werklozen klussen zonder bescherming

ELKE vrije tijds-klusser weet dat klussen net een echt vak is. Je hebt gereedschap nodig, je hebt bouwmaterialen nodig en je hebt vakkennis nodig....

Kennelijk zijn er geen vakmensen op het vlak van dienstencheques, want als er iets opvalt aan de discussies daarover is het wel dat iedereen precies weet hoe het moet en bijna niemand iets heeft te vragen - alsof het allemaal zo simpel is. Je strooit wat dienstencheques rond, trekt een blik langdurig werklozen open en hoppakee.

Toen drie jaar geleden in Den Haag werd begonnen met de dienstenwinkels liep het helemaal niet zo hard. Terwijl die dienstenwinkels toch precies deden (en doen) wat de dienstencheque belooft: betaalbare dienstverlening in de sfeer van klussen, huishoudelijk werk en tuinonderhoud, uitgevoerd door voormalig langdurig werklozen die geen kans meer maken op een gewone baan.

Het duurde langer dan een jaar en twee generaties dienstverleners voordat de eerste dienstenwinkel een beetje begon te lopen, en nog eens een jaar met een hoop reclame voordat de binnendruppelende opdrachten samen een opdrachtenstroompje werden dat geregeld werk opleverde, en toen nog eens een derde jaar voordat het echt begon te lopen en de dienstenwinkels een begrip werden.

Nu zijn de dienstenwinkels zover dat ze een constante en acceptabele kwaliteit afleveren waar klanten op kunnen vertrouwen en waar zo'n tachtig ex-werkloze Hagenaars vast werk mee hebben verworven.

Veel ervaringen wijzer weten ze nu in Den Haag dat klusjesmannen en schoonmaaksters een baas nodig hebben en gereedschap en een verzekering en geld om spijkers te kopen, en dat klanten aanspraak moeten kunnen maken op garantie en kwaliteit, ook al hoeft die niet dezelfde te zijn als die van een vakman.

Ooit bedacht bij de dienstencheque, hoe de blikken verf en rollen behang bij een klant aankomen als de dienstencheque-behanger geen eigen auto heeft? Of wat er moet gebeuren als de dienstencheque-schoonmaakster bij een klant een telefoon aantreft en voor honderden guldens belt naar kennissen en familie in het buitenland? Of wat een klant moet doen als de dienstencheque-tapijtlegger per ongeluk het gloednieuwe hoogpolig tapijt te krap afsnijdt?

Wie ook maar een beetje nadenkt over de combinatie dienstverlener en klant (mensen als u en ik, maar dan op ons slechtst: veeleisend en krenterig) weet dat persoonlijke dienstverlening iets is dat je regelt en organiseert. Niet met een nieuw betaalmiddel zoals een dienstencheque, maar in de vorm van een project of een bedrijf waar werklozen een baan krijgen en waar klanten worden behandeld als klanten.

Het mooiste is misschien wel dat je dan helemaal geen dienstencheque nodig hebt. Elk bedrijf kan zijn eigen dienstverleners aanstellen - zeg maar voor tarieven afgeleid van die van de dienstencheque. En dan dank zij de lagere loonkosten lagere tarieven berekenen waardoor de persoonlijke dienstverlening - van schoonmaak tot behangklus - opnieuw betaalbaar wordt. Niet met dienstencheques, maar met gewoon geld.

Het enige nadeel is dat de schilder-, schoonmaak- en andere bedrijven in de sfeer van de persoonlijke dienstverlening de bovenkant van de werklozenmarkt afromen zodat de oudsten, zwaksten en minst getalenteerden niet aan de bak komen.

Maar ook dit is op te lossen, enerzijds door de jonge, sterke en meer kansrijke werklozen navenant duurder te maken, anderzijds met projecten zoals de Haagse dienstenwinkels die in ruil voor een wat lagere kwaliteit nog veel goedkoper kunnen werken.

Dan is ook meteen dat eeuwige probleem van de concurrentievervalsing opgelost: de klant zoekt zelf uit wat-ie het liefst heeft - de veeleisende klant de betere, maar duurdere kwaliteit van de commerciële bedrijven, de krenterige klant kiest voor de lagere kwaliteit én prijs van de dienstenwinkel.

Eindelijk een vorm van concurrentie waar geen regels voor nodig zijn en die toch eerlijk is omdat het zichzelf regelt: op de markt, waar klanten betalen met echt geld. En waar dienstverleners een echte baan hebben.

John Beckers

De auteur is projectmanager bij de Stichting De Nieuwe Aanpak die in Den Haag de dienstenwinkels beheert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.