Column

Diederik Samsom zal kogels blijven vangen

Waarom Diederik Samsom geen voorbeeld neemt aan Jeb Bush.

Ariejan Korteweg
Samsom: politiek is niet 'leuk'. Beeld
Samsom: politiek is niet 'leuk'.Beeld

Was Diederik Samsom in 2012 minister geworden, dan zou hij nu even populair zijn als Dijsselbloem, Asscher of Ploumen - PvdA-bewindspersonen worden verbazend veel hoger aangeslagen dan de partij waartoe ze behoren. Maar Samsom werd fractieleider en behoort tot de minst benijdenswaardige figuren aan het Binnenhof. Zijn parcours past in een Shakespeareaans drama: partijgenoten, peilingen, columnisten, collega's in de fractie zelfs - alles en iedereen heeft het op hem voorzien. Hij is de bron van alle malheur. Doe Samsom weg, en de lucht wordt blauw. (Dat de PvdA-fractie ook veel bewonderaars van Samsom telt, hoor je intussen zelden hardop zeggen.)

En wat zegt Samsom? Ik blijf.

De aaibaarheid van Klaver, de brille van Pechtold, het drammerige van Wilders, de charme van Rutte ¿ dat alles heeft hij niet in huis. Samsom roept geen empathie op, is geen leider die zijn troepen tot grote hoogte laat stijgen. Een man die houvast zoekt in cijfers en rapporten, een rationalist met overtuigingen. Terwijl elke nieuwe dag laat zien hoe emoties de politiek beheersen, moet hij het hebben van zijn gelijk.

Hoe moet dat verder?

Eens in de zoveel tijd krijg ik aanvechting bij hem aan te kloppen, op de eerste verdieping van de PvdA-vleugel. Om te vragen wat hem bezielt om door te gaan. De laatste keer was nadat Felix Rottenberg hem 'bedrijfsleider' noemde.

Samsom is ongeacht de omstandigheden een stijlvaste politicus: elastieken mimiek, springerige motoriek, snel formulerend, energiek. Terwijl het bijvoeglijk naamwoord 'leuk' volgens hem niets te maken heeft met zijn werk. Omdat hij de Amerikaanse verkiezingsstrijd volgt, zag hij hoe Jeb Bush zichzelf terugvond op een podium tussen Trump en Cruz en zich hardop afvroeg of er geen leukere manieren waren om je dagen te slijten. Heb je die gedachte, dan moet je naar iets anders uitkijken, vindt Samsom. Zelfs een verkiezingsoverwinning zoals in 2012 noemt hij eerder hysterisch dan leuk. Een allesverzengende ambitie om iets aan de wereld te veranderen, dat is het enige wat telt.

Die ambitie brengt een eigen interpretatie van de werkelijkheid met zich mee. Dan kan de kritiek uit eigen gelederen van Linksom! (dat hem vraagt zich niet kandidaat te stellen als lijsttrekker) als een stimulans voor de partijdemocratie worden gezien. Dan zullen de peilingen ooit de resultaten van de PvdA weerspiegelen. Dan wordt de motie van GroenLinks, die hem vorige week in het nauw dreef door de indruk te wekken dat de PvdA tegen Samsoms eigen plan voor een luchtbrug met Turkije stemde, een oud politiek spel in de gedaante van burenhulp.

Soms denkt Samsom aan boeienkoning Harry Houdini, die zijn toeschouwers vroeg zo hard als ze konden in zijn maag te slaan. Alle klappen die hij kon voorzien, doorstond hij. Toen hij onverwacht schuin van achteren werd geslagen, liep hij een nierscheuring op. Zo had Samsom misschien GroenLinks moeten zien aankomen.

Houdini: altijd achter je kijken Beeld
Houdini: altijd achter je kijkenBeeld

Hij mag zijn positie graag vergelijken met het oproepen van onzichtbare krachten door met een glas te draaien. Alle vingers op de glasbodem, die dan als vanzelf in beweging komt. Zo is het met de macht in Nederland: niet één hand aan de knop, maar vele vingers, behorend aan een amorf gezelschap. Een van die vingers is van hem. Dat wil hij zo houden. Onder het motto: wat goed is voor Europa, zal uiteindelijk ook goed zijn voor de PvdA. Dat 'zijn' luchtbrug nu toch een serieus element is geworden in de onderhandelingen van Europa met Turkije, zal hem in het eigen gelijk sterken.

Mijn eigen gedachte is een andere: dat geroep om het opstappen van Samsom is prematuur en onnozel; nu vertrekken zou zowel hem als een opvolger beschadigen. Hij moet kogels blijven vangen, minstens tot in oktober. Mocht hij dan de verkiezingen om het lijsttrekkerschap verliezen, dan kan een opvolger schadevrij overnemen.

Een dergelijke redenering zal Samsom cynisch noemen. Hij wil door zolang er vooruitgang te boeken is. In elk democratisch orgaan komt een moment waarop jij er niet meer over gaat. Dat oordeel wacht je af, ook als je vindt dat je goed bezig bent.

In zijn Greenpeacetijd lag hij dagenlang vastgeketend aan een vrachtwagen. Zo heeft hij zich nu vastgeketend aan de politiek. Als een Houdini die zelf het moment van zijn bevrijding kiest. Samsom mag dan niet zo aaibaar zijn, vasthoudend is hij wel.

a.korteweg@ volkskrant.nl

Linksom! weg met diederik Beeld
Linksom! weg met diederikBeeld

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden